Inleiding straf-en strafpocesrecht
HOORCOLLEGE 4, week 40
Strafuitsluitingsgronden
Inperking van strafbaarheid
Inperking van strafbaarheid
Je pleegt een gedrag waarin je een delictsomschrijving vervult maar toch ben je niet strafbaar…
Voorbeeld: je steekt iemand in de buik maar die persoon stond wel te dreigen om de trekker over te
halen
o Wel (volledig) vervullen delictsomschrijving, toch geen strafbaarheid
= Zelfverdediging
o Algemene regeling: titel III boek 1 Sr (art. 39 – 43 Sr)
Uitzonderlijke omstandigheden zoals zelfverdediging, deze uitzonderlijke omstandigheden
kunnen zich in beginsel bij alle delicten voordoen en zijn daarom dus ook in een algemene
regeling gecodificeerd
Strafuitsluitingsgronden
Uitzonderlijke omstandigheden die de grond voor bestraffing wegnemen
o (alle bestanddelen) delictsomschrijving vervuld: weerlegbaar vermoeden van (elementen)
wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid
We kennen 2 soorten strafuitsluitingsgronden
Strafuitsluitingsgronden:
o Rechtvaardigingsgronden: ontnemen wederrechtelijkheid aan gedraging
Je vervult alle bestanddelen van de delictsomschrijving, maar dit komt door zelfverdediging. Je
mag jezelf verdedigen, het is niet wederrechtelijk.
algemeen bereik
Rechtvaardiging gronden hebben een algemeen bereik. Iedereen mag zichzelf
verdedigen
, o Schulduitsluitingsgronden: doen verwijtbaarheid dader vervallen
Je vervult de delictsomschrijving en je doet het wederrechtelijk. Als je zonder dreigingsgevaar
iemand anders neersteekt, dan handel je wederrechtelijk
Het zou ook zijn dat je onder invloed van psychose (psychische aandoening) iemand opeens
neersteekt. Dat maakt je handelen niet minder wederrechtelijk. Maar deze ernstige psychische
stoornis neemt de verwijtbaarheid weg. Als je onder invloed van deze psychische ziekte jou
gedrag niet kon vermijden, dan kan de rechter jou ook niet verwijten.
= de psychische ziekte kan een omstandigheid zijn die de verwijtbaarheid van de dader doet
vervallen. Het neemt de schuld weg van verwijtbaarheid weg.
individueel bereik
Deze specifieke dader kan onder deze specifieke omstandigheden een beroep op
een schulduitsluitingsgrond doen.
o Wettelijke systematiek: ‘niet strafbaar is (hij die)’
Het gaat hier steeds om schulduitsluitingsgrond want er staat in deze bepaling namelijk niet ‘niet
strafbaar is het gedrag dat…’ als dat er stond kon je er vanuit gaan dat het gaat om een
rechtvaardigingsgrond.
Wettelijk rechtvaardigingsgronden
Wettelijk rechtvaardigingsgronden:
Strafuitsluitingsgronden: uitzonderlijke omstandigheden
o Overmacht (art. 40 Sr)
Overmacht (art. 40 Sr)
Niet strafbaar is degene die een feit begaat waartoe hij door overmacht is gedrongen.
Overmacht opvatten in ..
Absolute zin: je praat over een situatie
Voorbeeld:
Door een tsunami golf word je meegesleurd en maak je een ruit kapot van een strandbar
in zo’n geval is er sprake van een zo grote externe kracht dat daar in absolute zin geen weerstand tegen
mogelijk is. Je had door deze absolute overmacht niet het opzet om de ruit te vernielen, maar het
overkwam je gewoon
Relatieve zin: je kunt er weerstand tegen bieden maar onder bepaalde niet redelijk is om er
weerstand tegen te bieden
HOORCOLLEGE 4, week 40
Strafuitsluitingsgronden
Inperking van strafbaarheid
Inperking van strafbaarheid
Je pleegt een gedrag waarin je een delictsomschrijving vervult maar toch ben je niet strafbaar…
Voorbeeld: je steekt iemand in de buik maar die persoon stond wel te dreigen om de trekker over te
halen
o Wel (volledig) vervullen delictsomschrijving, toch geen strafbaarheid
= Zelfverdediging
o Algemene regeling: titel III boek 1 Sr (art. 39 – 43 Sr)
Uitzonderlijke omstandigheden zoals zelfverdediging, deze uitzonderlijke omstandigheden
kunnen zich in beginsel bij alle delicten voordoen en zijn daarom dus ook in een algemene
regeling gecodificeerd
Strafuitsluitingsgronden
Uitzonderlijke omstandigheden die de grond voor bestraffing wegnemen
o (alle bestanddelen) delictsomschrijving vervuld: weerlegbaar vermoeden van (elementen)
wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid
We kennen 2 soorten strafuitsluitingsgronden
Strafuitsluitingsgronden:
o Rechtvaardigingsgronden: ontnemen wederrechtelijkheid aan gedraging
Je vervult alle bestanddelen van de delictsomschrijving, maar dit komt door zelfverdediging. Je
mag jezelf verdedigen, het is niet wederrechtelijk.
algemeen bereik
Rechtvaardiging gronden hebben een algemeen bereik. Iedereen mag zichzelf
verdedigen
, o Schulduitsluitingsgronden: doen verwijtbaarheid dader vervallen
Je vervult de delictsomschrijving en je doet het wederrechtelijk. Als je zonder dreigingsgevaar
iemand anders neersteekt, dan handel je wederrechtelijk
Het zou ook zijn dat je onder invloed van psychose (psychische aandoening) iemand opeens
neersteekt. Dat maakt je handelen niet minder wederrechtelijk. Maar deze ernstige psychische
stoornis neemt de verwijtbaarheid weg. Als je onder invloed van deze psychische ziekte jou
gedrag niet kon vermijden, dan kan de rechter jou ook niet verwijten.
= de psychische ziekte kan een omstandigheid zijn die de verwijtbaarheid van de dader doet
vervallen. Het neemt de schuld weg van verwijtbaarheid weg.
individueel bereik
Deze specifieke dader kan onder deze specifieke omstandigheden een beroep op
een schulduitsluitingsgrond doen.
o Wettelijke systematiek: ‘niet strafbaar is (hij die)’
Het gaat hier steeds om schulduitsluitingsgrond want er staat in deze bepaling namelijk niet ‘niet
strafbaar is het gedrag dat…’ als dat er stond kon je er vanuit gaan dat het gaat om een
rechtvaardigingsgrond.
Wettelijk rechtvaardigingsgronden
Wettelijk rechtvaardigingsgronden:
Strafuitsluitingsgronden: uitzonderlijke omstandigheden
o Overmacht (art. 40 Sr)
Overmacht (art. 40 Sr)
Niet strafbaar is degene die een feit begaat waartoe hij door overmacht is gedrongen.
Overmacht opvatten in ..
Absolute zin: je praat over een situatie
Voorbeeld:
Door een tsunami golf word je meegesleurd en maak je een ruit kapot van een strandbar
in zo’n geval is er sprake van een zo grote externe kracht dat daar in absolute zin geen weerstand tegen
mogelijk is. Je had door deze absolute overmacht niet het opzet om de ruit te vernielen, maar het
overkwam je gewoon
Relatieve zin: je kunt er weerstand tegen bieden maar onder bepaalde niet redelijk is om er
weerstand tegen te bieden
