Inleiding straf-en strafpocesrecht
HOORCOLLEGE 5, week 44
Strafprocesrecht: instrumentaliteit en rechtsbescherming
Verdachte/ verdenking
Opsporing
Strafprocesrecht
Materieel strafrecht Formeel strafrecht
Inhoud, werkelijkheid staat centraal Vorm, procedure staat centraal
Strafbaarstelling van Verwezenlijking
Gedrag + straf Materiele strafrecht
daarmee wordt bedoeld dat er in het formele
strafrecht een strafbaar feit wordt opgespoord,
dat de persoon wordt gevonden. Dat deze kan
worden vervolgd en berecht.
- Formeel strafrecht: instrumentaliteit en rechtsbescherming
Als er iemand een ander neersteekt dan moet de politie in justitie natuurlijk ingrijpen en allerlei
middelen (instrumenten) om de waarheid op tafel te krijgen in dat opzicht heeft het
strafprocesrecht dus een instrumentele functie.
Tegelijkertijd moet het strafprocesrecht ervoor zorgen dat personen worden beschermd tegen de
machtige overheid, daarin komt de recht beschermende functie van het strafprocesrecht tot
uitdrukking.
Voorbeeld:
In 2012 is er een verdachte aangehouden in de zaak Marianne vaatstraat. Deze zaak bleef lang onopgelost
want Marianne werd al in 1999 als een 16-jarige verkracht en vermoord. Ze was na het stappen ’s avonds
op de fiets opstap naar huis, ze is vlakbij haar huis gevonden. Pas 13 jaar later in 2012, is er een zekere
Jasper S gearresteerd en kort erna heeft hij de moord bekend. Jasper S is aangehouden nadat hij vrijwillig
DNA had afgestaan, de DNA bleek te matchen met de DNA wat op het lichaam van het slachtoffer was
gevonden. De reden dat hij zijn DNA afstond was omdat er een zogeheten grootschalig DNA
verwantschap onderzoek was bevolen door de officier van justitie. Op basis van het bevel van de officier
waren 8 duizend mannen die tijdens de doodslag op Marianne in een straal van 5 kilometer van de plaats
delict woonde, celmateriaal afgestaan voor DNA onderzoek in de hoop dat het bij Marianne aangetroffen
DNA spoor gedeeltelijk zou matchen met de DNA van 1 van de mannen. Maar stel dat Jasper S niet zou
hebben meegedaan met het onderzoek maar wel zijn zoon. In dat geval zou de gedeeltelijke DNA match
bij zijn zoon ertoe hebben kunnen leiden dat veel mannelijke familieleden van die zoon, voorwerp voor
nader politieel onderzoek zouden worden. het is dus heel makkelijk om te zeggen dat mensen niet
onterecht zouden moeten worden lastig gevallen, maar dat is in de praktijk helemaal niet eenvoudig.
Ieder van ons kan terecht of onterecht in de positie te komen verkeren dat wij in een strafrechtelijk
onderzoek worden betrokken.
, Bronnen van strafprocesrecht
De wet:
- Art. 107 Gw: ‘De wet regelt (...) het strafrecht en het (...) strafprocesrecht in algemene
wetboeken’
- Art. 1 lid 1 Sr: ‘Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke
strafbepaling.’
‘wettelijke strafbepaling’ = (niet alleen wet in formele zin maar ook) wet in materiële zin:
strafbepalingen zitten niet alleen in het boek van Sr maar ook in de APV van de gemeente Tilburg of
eindhoven. Het materiele strafrecht kan dus in verschillende gemeentes er verschillend uitzien
- Art. 1 Sv: ‘Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien.’
‘bij de wet’ = wet in formele zin
Het formele strafrecht kan niet worden opgenomen in de APV
De wet in formele zin:
Welke wetgeving in formele zin kennen wij als bron van strafprocesrecht
Algemeen: Wetboek van Strafvordering (Sv)
bestaande uit zes boeken
Modernisering Wetboek van Strafvordering: op weg naar een nieuw wetboek met acht boeken,
dit omdat het boek van nu was gecompliceerd is
Sommige wetten in formele zin bevatten strafprocesrechtelijke aanvullingen of awijkingen t.o.v ons
wetboek van Sv.
Aanvulling/afwijking: bijzondere wetten
- Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994)
- Opiumwet
- Wet economische delicten (WED)
HOORCOLLEGE 5, week 44
Strafprocesrecht: instrumentaliteit en rechtsbescherming
Verdachte/ verdenking
Opsporing
Strafprocesrecht
Materieel strafrecht Formeel strafrecht
Inhoud, werkelijkheid staat centraal Vorm, procedure staat centraal
Strafbaarstelling van Verwezenlijking
Gedrag + straf Materiele strafrecht
daarmee wordt bedoeld dat er in het formele
strafrecht een strafbaar feit wordt opgespoord,
dat de persoon wordt gevonden. Dat deze kan
worden vervolgd en berecht.
- Formeel strafrecht: instrumentaliteit en rechtsbescherming
Als er iemand een ander neersteekt dan moet de politie in justitie natuurlijk ingrijpen en allerlei
middelen (instrumenten) om de waarheid op tafel te krijgen in dat opzicht heeft het
strafprocesrecht dus een instrumentele functie.
Tegelijkertijd moet het strafprocesrecht ervoor zorgen dat personen worden beschermd tegen de
machtige overheid, daarin komt de recht beschermende functie van het strafprocesrecht tot
uitdrukking.
Voorbeeld:
In 2012 is er een verdachte aangehouden in de zaak Marianne vaatstraat. Deze zaak bleef lang onopgelost
want Marianne werd al in 1999 als een 16-jarige verkracht en vermoord. Ze was na het stappen ’s avonds
op de fiets opstap naar huis, ze is vlakbij haar huis gevonden. Pas 13 jaar later in 2012, is er een zekere
Jasper S gearresteerd en kort erna heeft hij de moord bekend. Jasper S is aangehouden nadat hij vrijwillig
DNA had afgestaan, de DNA bleek te matchen met de DNA wat op het lichaam van het slachtoffer was
gevonden. De reden dat hij zijn DNA afstond was omdat er een zogeheten grootschalig DNA
verwantschap onderzoek was bevolen door de officier van justitie. Op basis van het bevel van de officier
waren 8 duizend mannen die tijdens de doodslag op Marianne in een straal van 5 kilometer van de plaats
delict woonde, celmateriaal afgestaan voor DNA onderzoek in de hoop dat het bij Marianne aangetroffen
DNA spoor gedeeltelijk zou matchen met de DNA van 1 van de mannen. Maar stel dat Jasper S niet zou
hebben meegedaan met het onderzoek maar wel zijn zoon. In dat geval zou de gedeeltelijke DNA match
bij zijn zoon ertoe hebben kunnen leiden dat veel mannelijke familieleden van die zoon, voorwerp voor
nader politieel onderzoek zouden worden. het is dus heel makkelijk om te zeggen dat mensen niet
onterecht zouden moeten worden lastig gevallen, maar dat is in de praktijk helemaal niet eenvoudig.
Ieder van ons kan terecht of onterecht in de positie te komen verkeren dat wij in een strafrechtelijk
onderzoek worden betrokken.
, Bronnen van strafprocesrecht
De wet:
- Art. 107 Gw: ‘De wet regelt (...) het strafrecht en het (...) strafprocesrecht in algemene
wetboeken’
- Art. 1 lid 1 Sr: ‘Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke
strafbepaling.’
‘wettelijke strafbepaling’ = (niet alleen wet in formele zin maar ook) wet in materiële zin:
strafbepalingen zitten niet alleen in het boek van Sr maar ook in de APV van de gemeente Tilburg of
eindhoven. Het materiele strafrecht kan dus in verschillende gemeentes er verschillend uitzien
- Art. 1 Sv: ‘Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien.’
‘bij de wet’ = wet in formele zin
Het formele strafrecht kan niet worden opgenomen in de APV
De wet in formele zin:
Welke wetgeving in formele zin kennen wij als bron van strafprocesrecht
Algemeen: Wetboek van Strafvordering (Sv)
bestaande uit zes boeken
Modernisering Wetboek van Strafvordering: op weg naar een nieuw wetboek met acht boeken,
dit omdat het boek van nu was gecompliceerd is
Sommige wetten in formele zin bevatten strafprocesrechtelijke aanvullingen of awijkingen t.o.v ons
wetboek van Sv.
Aanvulling/afwijking: bijzondere wetten
- Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994)
- Opiumwet
- Wet economische delicten (WED)
