Samenvatting Cognitieve
Psychologie
Inhoudsopgave
Week 1: Introductie en cognitieve neurowetenschappen......................................................................3
Hoofdstuk 1: Introduction to cognitive psychology............................................................................3
Hoofdstuk 2: Cognitive Neuroscience.................................................................................................7
Week 2: Perceptie................................................................................................................................11
Hoofdstuk 3: Perception...................................................................................................................11
Week 3: Aandacht................................................................................................................................18
Hoofdstuk 4: Attention.....................................................................................................................18
Week 4: Korte termijngeheugen..........................................................................................................24
Week 5: Long term memory.................................................................................................................31
Hoofdstuk 6: structuur van het lange termijngeheugen...................................................................31
Hoofdstuk 7: Long-Term Memory: Encoding, Retrieval and Consolidation......................................34
Hoofdstuk 8: Everyday Memory and Memory Errors.......................................................................37
Week 6: Kennis en visuele verbeelding................................................................................................39
Hoofdstuk 9: Knowledge...................................................................................................................39
Hoofdstuk 10: Visual Imagery...........................................................................................................45
Week 7: Problem solving and reasoning...............................................................................................48
Hoofdstuk 12: Problem Solving........................................................................................................48
Hoofdstuk 13: Hoe oordelen, redeneren en beslissen mensen?......................................................54
Week 8: Taal.........................................................................................................................................58
Hoofdstuk 11: Language...................................................................................................................58
Syllabus (ook tentamenstof).................................................................................................................65
Sessie 1 – Perceptie: Signaaldetectie en mentale rotatie.................................................................65
Experiment 1: Signaaldetectie......................................................................................................65
Experiment 2: Mental Rotation (3D).............................................................................................66
Sessie 2 – redeneren en kortetermijngeheugen...............................................................................66
Experiment 3: Wason Selectietaak...............................................................................................66
Experiment 4: Kortetermijngeheugen..........................................................................................67
Sessie 3: Aandacht............................................................................................................................67
Experiment 5: Attentional Blink....................................................................................................67
Experiment 6 Simon Effect............................................................................................................68
Experiment 7: Stroop Effect..........................................................................................................69
Sessie 4: Taal.....................................................................................................................................69
Experiment 8: Lexicale Decisie......................................................................................................69
Experiment 9: Zinsverificatie........................................................................................................70
,
,Week 1: Introductie en cognitieve neurowetenschappen
Hoofdstuk 1: Introduction to cognitive psychology
Ulric Neisser: eerste cognitieve psycholoog die een boek schreef
Cognitie refereert aan alle processen waarbij sensorische input wordt getransformeerd,
gereduceerd, geëlaboreerd, opgeslagen, opgehaald en gebruikt wordt.
Je neemt het waar, je kan er eventueel je aandacht op richten of opslaan in je werkgeheugen.
Emotie speelt ook een rol maar werd vroeger als los gezien van cognitie. Nu wordt het samen
onderzocht met cognitieve processen omdat ze deze beïnvloeden.
Avonds op straat ben je banger dus richt je je aandacht op andere dingen in de omgeving dan als je
relaxed bent. Emotie versterkt het opslaan van een gebeurtenis (consolidatieproces)
Toepassen cognitieve psychologie
- Gedragswetenschappen – gedrag beïnvloeden op een onbewuste manier
- Ontwerpen van wegen – hoe ontwerp je een weg zo dat mensen automatisch op een veilige
manier gaat rijden, ook bij ontwerpen van informatie borden.
- Interactie tussen mens en technologie. Waar plaats je de knoppen? In paniek reageer je
anders, hoe kan iemand dan nog steeds knoppen bedienen?
- Interactie tussen mensen en computer – game- en webdesign. Hoe trek je de aandacht?
- Besluitvorming – hoe kun je iemand een product laten kopen? A en B testing. Allebei op
dezelfde website om een product te kopen, maar kleine aanpassing, kopen mensen bij de
aanpassing meer producten, hoe komt dit dan?
- Educatie – hoe kun je kinderen het snelst laten leren.
- Klinische psychologie – paradigma’s uit cognitieve psychologie gebruiken. Push en pull taak,
gebruikt bij behandeling van verslaving. Plaatjes van goede dingen naar je toe trekken en
slechte dingen van je af duwen met een joystick. Er word geleerd de aandacht af te wenden
van negatieve informatie. Mensen met sociale angst richten de aandacht naar negatieve
dingen en gezichten.
Cognitive psychology: Studying the mind
Geest = systeem wat mentale representaties van de wereld creëert, en mentale functies controleert.
Cognitie = mentale processen die betrokken zijn bij mentale functies
Donders 1868 – Bepaalde de reactietijd (simpele reactietijd en keuze reactie tijd bepalen door een
lamp) Dit experiment is belangrijk omdat het bewijst dat mentale reacties niet direct gemeten
kunnen worden maar geconcludeerd moeten worden aan de hand van geobserveerd gedrag.
Wundt 1879 – als eerste psycholoog een experimenteel lab. Hij onderzocht perceptie op zo’n manier
dat mensen het moeilijk vonden wat ze zagen en moesten dit beschrijven door sensaties die ze
ervoeren. Hij gebruikte voornamelijk introspectie
Structionalisme = perceptie is de optelling van kleine en elementaire eenheden (sensaties)
Ebbinghaus 1885 – Hoe snel wordt geleerde informatie vergeten. Lijst met lettergrepen leren en
meten hoelang het duurt voordat je ze vergeet. Laat zien dat het geheugen gekwantificeerd kon
worden.
Wiliam James 1890 – principles of psychology boek. Hierin beschreef hij psychologische processen op
basis van zijn eigen psychologische processen. Introspectie
, Abandoning the study of the mind
Behaviorisme = je kan alleen bestuderen wat
je kunt zien! Onderzoek door stimulus-
reactie
Watson 1913 – Analytische introspectie
methode (Klassiek conditioneren).
Onderzoek van Little Albert. Angst kon je
aanleren. Grondlegger behaviorisme
Skinner 1938 – Operant conditioneren,
Bekrachtigen van bepaald gedrag. Belonen of
straffen! Behaviorist
Behaviorisme werd alles wat in je mind rond gaat, kunnen niet bestudeerd worden. Het enige wat ze
bestudeerde was het zichtbare gedrag.
Kritiek op behaviorisme: stimulus-reactie kan niet verklaren waarom mensen reageren op
verschillende aspecten van dezelfde stimulus. Het aspect wordt duidelijk na de reactie
Tolman 1948 – experiment met ratten. Ratten gedroegen zich niet op een stimulus respons manier
maar ze hadden een mentale map gemaakt van de omgeving. Toen kwam de computer! De mentale
processen van de mens werden gezien als gelijk aan de computer. Ontdekking van de mentale
conceptie van een ruimtelijke indeling (cognitieve plattegrond)
Chomsky – taalontwikkeling is een aangeboren programma. Taal kon dus niet alleen verworven
worden door operante conditionering zoals eerst werd gedacht.
1967 Neisser – eerste tekstboek over cognitieve psychologie
Dit veld kwam dus later op gang.
We kunnen deze mentale processen WEL bestuderen!
The rebirth of the study of the mind
Cognitieve revolutie (jaren 50) = verschuiving van behaviorisme naar
benadering met focus op het begrijpen van de werking van de geest.
Informatie-verwerkingsbenadering = De werking van de geest
verloopt volgens een aantal fases
Broadbent – Stroomschema = schema om de werking van de geest
te analyseren en visualiseren door deze volgorde van
verwerkingsfases.
Cognitie
Het meeste wat zich in onze geest afspeelt is onbewust! Bij een simpele taak (de lift nemen) moet je
de lift herkennen, wachten tot de deuren open gaan etc. Je weet wat je moet doen (script) en je
weet wat je kunt verwachten!
- Onze mind stelt ons in staat met de omgeving om te gaan
- Daarom moet onze mind de omgeving representeren, we moeten kunnen voorspellen wat er
gaat gebeuren.
Psychologie
Inhoudsopgave
Week 1: Introductie en cognitieve neurowetenschappen......................................................................3
Hoofdstuk 1: Introduction to cognitive psychology............................................................................3
Hoofdstuk 2: Cognitive Neuroscience.................................................................................................7
Week 2: Perceptie................................................................................................................................11
Hoofdstuk 3: Perception...................................................................................................................11
Week 3: Aandacht................................................................................................................................18
Hoofdstuk 4: Attention.....................................................................................................................18
Week 4: Korte termijngeheugen..........................................................................................................24
Week 5: Long term memory.................................................................................................................31
Hoofdstuk 6: structuur van het lange termijngeheugen...................................................................31
Hoofdstuk 7: Long-Term Memory: Encoding, Retrieval and Consolidation......................................34
Hoofdstuk 8: Everyday Memory and Memory Errors.......................................................................37
Week 6: Kennis en visuele verbeelding................................................................................................39
Hoofdstuk 9: Knowledge...................................................................................................................39
Hoofdstuk 10: Visual Imagery...........................................................................................................45
Week 7: Problem solving and reasoning...............................................................................................48
Hoofdstuk 12: Problem Solving........................................................................................................48
Hoofdstuk 13: Hoe oordelen, redeneren en beslissen mensen?......................................................54
Week 8: Taal.........................................................................................................................................58
Hoofdstuk 11: Language...................................................................................................................58
Syllabus (ook tentamenstof).................................................................................................................65
Sessie 1 – Perceptie: Signaaldetectie en mentale rotatie.................................................................65
Experiment 1: Signaaldetectie......................................................................................................65
Experiment 2: Mental Rotation (3D).............................................................................................66
Sessie 2 – redeneren en kortetermijngeheugen...............................................................................66
Experiment 3: Wason Selectietaak...............................................................................................66
Experiment 4: Kortetermijngeheugen..........................................................................................67
Sessie 3: Aandacht............................................................................................................................67
Experiment 5: Attentional Blink....................................................................................................67
Experiment 6 Simon Effect............................................................................................................68
Experiment 7: Stroop Effect..........................................................................................................69
Sessie 4: Taal.....................................................................................................................................69
Experiment 8: Lexicale Decisie......................................................................................................69
Experiment 9: Zinsverificatie........................................................................................................70
,
,Week 1: Introductie en cognitieve neurowetenschappen
Hoofdstuk 1: Introduction to cognitive psychology
Ulric Neisser: eerste cognitieve psycholoog die een boek schreef
Cognitie refereert aan alle processen waarbij sensorische input wordt getransformeerd,
gereduceerd, geëlaboreerd, opgeslagen, opgehaald en gebruikt wordt.
Je neemt het waar, je kan er eventueel je aandacht op richten of opslaan in je werkgeheugen.
Emotie speelt ook een rol maar werd vroeger als los gezien van cognitie. Nu wordt het samen
onderzocht met cognitieve processen omdat ze deze beïnvloeden.
Avonds op straat ben je banger dus richt je je aandacht op andere dingen in de omgeving dan als je
relaxed bent. Emotie versterkt het opslaan van een gebeurtenis (consolidatieproces)
Toepassen cognitieve psychologie
- Gedragswetenschappen – gedrag beïnvloeden op een onbewuste manier
- Ontwerpen van wegen – hoe ontwerp je een weg zo dat mensen automatisch op een veilige
manier gaat rijden, ook bij ontwerpen van informatie borden.
- Interactie tussen mens en technologie. Waar plaats je de knoppen? In paniek reageer je
anders, hoe kan iemand dan nog steeds knoppen bedienen?
- Interactie tussen mensen en computer – game- en webdesign. Hoe trek je de aandacht?
- Besluitvorming – hoe kun je iemand een product laten kopen? A en B testing. Allebei op
dezelfde website om een product te kopen, maar kleine aanpassing, kopen mensen bij de
aanpassing meer producten, hoe komt dit dan?
- Educatie – hoe kun je kinderen het snelst laten leren.
- Klinische psychologie – paradigma’s uit cognitieve psychologie gebruiken. Push en pull taak,
gebruikt bij behandeling van verslaving. Plaatjes van goede dingen naar je toe trekken en
slechte dingen van je af duwen met een joystick. Er word geleerd de aandacht af te wenden
van negatieve informatie. Mensen met sociale angst richten de aandacht naar negatieve
dingen en gezichten.
Cognitive psychology: Studying the mind
Geest = systeem wat mentale representaties van de wereld creëert, en mentale functies controleert.
Cognitie = mentale processen die betrokken zijn bij mentale functies
Donders 1868 – Bepaalde de reactietijd (simpele reactietijd en keuze reactie tijd bepalen door een
lamp) Dit experiment is belangrijk omdat het bewijst dat mentale reacties niet direct gemeten
kunnen worden maar geconcludeerd moeten worden aan de hand van geobserveerd gedrag.
Wundt 1879 – als eerste psycholoog een experimenteel lab. Hij onderzocht perceptie op zo’n manier
dat mensen het moeilijk vonden wat ze zagen en moesten dit beschrijven door sensaties die ze
ervoeren. Hij gebruikte voornamelijk introspectie
Structionalisme = perceptie is de optelling van kleine en elementaire eenheden (sensaties)
Ebbinghaus 1885 – Hoe snel wordt geleerde informatie vergeten. Lijst met lettergrepen leren en
meten hoelang het duurt voordat je ze vergeet. Laat zien dat het geheugen gekwantificeerd kon
worden.
Wiliam James 1890 – principles of psychology boek. Hierin beschreef hij psychologische processen op
basis van zijn eigen psychologische processen. Introspectie
, Abandoning the study of the mind
Behaviorisme = je kan alleen bestuderen wat
je kunt zien! Onderzoek door stimulus-
reactie
Watson 1913 – Analytische introspectie
methode (Klassiek conditioneren).
Onderzoek van Little Albert. Angst kon je
aanleren. Grondlegger behaviorisme
Skinner 1938 – Operant conditioneren,
Bekrachtigen van bepaald gedrag. Belonen of
straffen! Behaviorist
Behaviorisme werd alles wat in je mind rond gaat, kunnen niet bestudeerd worden. Het enige wat ze
bestudeerde was het zichtbare gedrag.
Kritiek op behaviorisme: stimulus-reactie kan niet verklaren waarom mensen reageren op
verschillende aspecten van dezelfde stimulus. Het aspect wordt duidelijk na de reactie
Tolman 1948 – experiment met ratten. Ratten gedroegen zich niet op een stimulus respons manier
maar ze hadden een mentale map gemaakt van de omgeving. Toen kwam de computer! De mentale
processen van de mens werden gezien als gelijk aan de computer. Ontdekking van de mentale
conceptie van een ruimtelijke indeling (cognitieve plattegrond)
Chomsky – taalontwikkeling is een aangeboren programma. Taal kon dus niet alleen verworven
worden door operante conditionering zoals eerst werd gedacht.
1967 Neisser – eerste tekstboek over cognitieve psychologie
Dit veld kwam dus later op gang.
We kunnen deze mentale processen WEL bestuderen!
The rebirth of the study of the mind
Cognitieve revolutie (jaren 50) = verschuiving van behaviorisme naar
benadering met focus op het begrijpen van de werking van de geest.
Informatie-verwerkingsbenadering = De werking van de geest
verloopt volgens een aantal fases
Broadbent – Stroomschema = schema om de werking van de geest
te analyseren en visualiseren door deze volgorde van
verwerkingsfases.
Cognitie
Het meeste wat zich in onze geest afspeelt is onbewust! Bij een simpele taak (de lift nemen) moet je
de lift herkennen, wachten tot de deuren open gaan etc. Je weet wat je moet doen (script) en je
weet wat je kunt verwachten!
- Onze mind stelt ons in staat met de omgeving om te gaan
- Daarom moet onze mind de omgeving representeren, we moeten kunnen voorspellen wat er
gaat gebeuren.
