Samenvattingen Inleiding recht
Hoofdstuk 1 Pagina 2 Het Recht
Hoofdstuk 2 Pagina 5 Rechtsbronnen
Hoofdstuk 3 Pagina 7 Volksvertegenwoordiging en Regering
Hoofdstuk 4 Pagina 12 Democratie en Rechtsstaat
Hoofdstuk 5 Pagina 15 Wetgeving
Hoofdstuk 6 Pagina 20 Rechtspraak
Hoofdstuk 7 Pagina 24 Bestuur
Hoofdstuk 8 Pagina 29 Materieel strafrecht
Hoofdstuk 9 Pagina 34 Strafprocesrecht
Hoofdstuk 10 Pagina 42 Rechtsbescherming tegen de overheid
Hoofdstuk 11 Pagina 48 Verbintenissenrecht, algemeen
Hoofdstuk 12 Pagina 53 Verbintenissen uit overeenkomst
Hoofdstuk 13 Pagina 60 Verbintenissen uit de wet
Hoofdstuk 14 Pagina 63 Goederenrecht
Hoofdstuk 15 Pagina 69 Personen- en familierecht
Hoofdstuk 16 Pagina 74 Erfrecht
Hoofdstuk 17 Pagina 81 Rechtspersonenrecht en ondernemingsvormen
Hoofdstuk 18 Pagina 89 Burgerlijk procesrecht
Hoofdstuk 19 Pagina 96 Internationaal recht
1
,Hoofdstuk 1 Het Recht
1.1 Inleiding
1.2 Omschrijving en doel van het recht
Het recht is het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent.
Bij het vaststellen van rechtsregels worden voortdurend inhoudelijke keuzes gemaakt.
De inhoud van het recht word door de politiek bepaald daarom verschilt het (gedeeltelijk)
van land tot land.
1.3 Rechtsgebieden
- Staatsrecht
Het staatsrecht geeft grondregels voor de organisatie van de staat. Het bied een ‘’
organisatieplaatje’’ van de overheid. Het biedt een beschrijving van de verschillende
organen van de staat, van hun onderlinge verhouding en van de relatie tussen burger en
overheid.
- Bestuursrecht
Het bestuursrecht geeft regels voor de uitvoering van de veelzijdige bestuurstaak aan de
overheid. Met bestuurstaak wordt bedoeld de ordenende taak van de overheid.
Hier komen ze vaak in aanraking met burgers, denk hierbij aan het aanvragen van een
vergunning om een boom te kappen. Wat mag de overheid in dit soort contacten wel en
niet doen, en hoe ze zich dienen te gedragen wordt beschreven in het bestuursrecht. Het
bestuursrecht biedt voor burgers het recht op bezwaar en beroep als ze zich willen
verzetten tegen een handeling of besluit van de besturende overheid.
- Strafrecht
Het strafrecht is typerend omdat het verboden gedragingen beschrijft waar straf op
staat. Wie zich schuldig maakt aan zo’n gedraging kan gestraft worden door een rechter.
Zo’n gedraging wordt opgenomen in het strafrecht als de overheid vindt dat deze
gedraging de rechtsorde zozeer schendt, dat een bestraffende reactie van de overheid
moet volgen. Voorbeelden zijn: diefstal, moord, verkrachting, vernieling en valsheid in
geschrifte.
Hierin spelen de politie, OM en de rechter van belang.
OM: beslist of de verdachte vervolgd wordt naar aanleiding van een
opsporingsonderzoek. Tevens is het OM ook verantwoordelijk dat de veroordeelde de
straf ondergaat.
Politie: spoort strafbare feiten op en de personen die van deze feiten verdacht worden.
Rechter: beoordeelt aan de hand van het bewijs door het OM aangeleverd of er
voldoende bewijs is geleverd dat de verdachte het strafbare feit begaan heeft. Het is dan
de taak aan de rechter om te beslissen of en zo ja welke straf hij de veroordeelde oplegt
2
,- Burgerlijk recht
Regelt de rechtsverhoudingen tussen burgers onderling.
In het onderdeel personen- en familierecht gaat het vooral over familierechtelijke
Verhoudingen in en buiten het gezin. Zoals aangifte van geboorte en overlijden, het
Naamrecht, de afstamming, het gezag over minderjarigen, het huwelijk en de
Echtscheiding.
In het vermogensrecht worden de rechtsbetrekkingen geregeld die op geld waardeerbaar
Zijn. Alle bestandsdelen waaruit iemand zijn vermogen kan zijn opgebouwd wordt
Beschreven. Het vermogensrecht beschrijft alle rechten en plichten die uit
Vermogensrechten voortvloeien.
Het vermogensrecht heeft nog een specifieke plaats voor erfrecht. Dit deel beschrijft wat
Er gebeurt met een vermogen van een overleden. Wie de wettelijke erfgenamen zijn als
De overledene geen testament nalaat, en de regels over het opmaken van een testament.
Rechtspersonenrecht zijn organisaties en bedrijven die zelfstandig aan het rechtsverkeer
Deelnemen. Het vermogen van de rechtspersoon staat los van het vermogen van de
Bestuurders van deze rechtspersoon. Een rechtspersoon heeft dus een eigen vermogen,
Kan zelf schulden maken of winst boeken. Er worden twee ondernemingsvormen en twee
Samenwerkingsvormen beschreven die rechtspersoonlijkheid bezitten.
Het burgerlijk recht wordt ook wel civiel recht of privaatrecht genoemd.
Rechtsgebieden 1. Staatsrecht
2. bestuursrecht
3. strafrecht
4. burgerlijk recht
1.4 Publiekrecht en Privaatrecht
Publiekrecht – als de overheid een geheel eigen taak of positie in een bepaald rechtsgebied
heeft.
Privaatrecht – burgers onderling
Binnen het publieke recht beschikt de overheid over bepaalde bevoegdheden waarmee ze
de medewerking van burgers en organisaties zo nodig af kunnen dwingen. Zoals
vrijheidsberoving zodat de politie en justitie diegene kan verhoren.
Deze bevoegdheid hebben ze om het algemene belang, het gemeenschappelijk belang van
alle burgers kunnen behartigen.
Binnen het publiekrecht kan er met overheidsoptreden te maken zijn die privébelangen
schaadt van burgers. Typerend voor het publiekrecht is dat een overheidsorgaan op basis
van publiekrechtelijke bevoegdheden zijn wil toch door kan zetten, ondanks verzet van
burgers. Zo kan het belang van de samenleving als geheel gediend worden.
Bij iedere bevoegdheid die de overheid heeft, hoort een mogelijkheid voor de betrokken
burgers en bedrijven om zich bij een rechter te verzetten tegen de uitoefening van deze
bevoegdheden.
3
, Het publiekrecht bevat wetten die overheidsorganen in staat stellen de samenleving te
ordenen.
Publiekrecht – staatsrecht
- bestuursrecht
- strafrecht
Privaatrecht – burgerlijk recht
1.5 Materieel recht en formeel recht
Materieel recht: beschrijft rechten en plichten van mensen en instellingen.
Formeel recht: het formeel recht wordt pas van belang als materiele rechten geschonden
worden of als er een redelijk vermoeden bestaat dat een dergelijke schending heeft
plaatsgevonden. Het formeel recht beschrijft hoe materieel recht gehandhaafd wordt.
Dit is niet alleen in het strafrecht maar ook in het burgerlijk recht en het bestuursrecht.
Samenvattend:
Materieel recht: rechten en plichten.
Formeel recht: procesrecht bevattend.
In het staatsrecht wordt geen onderscheid gemaakt tussen materieel en formeel recht, want
het staatsrecht kent maar weinig handhaving regels. In de meeste gevallen gaat de wetgever
er kennelijk van uit dat overheidsorganen geen dwang nodig hebben om zich aan de regels
uit het staatsrecht te houden.
1.6 Overige indelingen van het recht
Nationaal recht: regels gemaakt voor op eigen grondgebied door het eigen land.
Internationaal recht: rechtsrelaties tussen verschillende staten regelt. Wordt meestal
vastgelegd in verdragen. Bevat soms regels waarmee de burgers van de aangesloten
lidstaten rechtstreeks te maken hebben. Bijvoorbeeld de Europese Unie met de Europese
wetgeving.
Objectief recht: rechtsregels gevonden in wetten en verdragen vormen het objectieve recht.
Subjectief recht: de rechten en bevoegdheden die mensen aan het objectieve recht ontlenen
wordt subjectief recht genoemd.
4
Hoofdstuk 1 Pagina 2 Het Recht
Hoofdstuk 2 Pagina 5 Rechtsbronnen
Hoofdstuk 3 Pagina 7 Volksvertegenwoordiging en Regering
Hoofdstuk 4 Pagina 12 Democratie en Rechtsstaat
Hoofdstuk 5 Pagina 15 Wetgeving
Hoofdstuk 6 Pagina 20 Rechtspraak
Hoofdstuk 7 Pagina 24 Bestuur
Hoofdstuk 8 Pagina 29 Materieel strafrecht
Hoofdstuk 9 Pagina 34 Strafprocesrecht
Hoofdstuk 10 Pagina 42 Rechtsbescherming tegen de overheid
Hoofdstuk 11 Pagina 48 Verbintenissenrecht, algemeen
Hoofdstuk 12 Pagina 53 Verbintenissen uit overeenkomst
Hoofdstuk 13 Pagina 60 Verbintenissen uit de wet
Hoofdstuk 14 Pagina 63 Goederenrecht
Hoofdstuk 15 Pagina 69 Personen- en familierecht
Hoofdstuk 16 Pagina 74 Erfrecht
Hoofdstuk 17 Pagina 81 Rechtspersonenrecht en ondernemingsvormen
Hoofdstuk 18 Pagina 89 Burgerlijk procesrecht
Hoofdstuk 19 Pagina 96 Internationaal recht
1
,Hoofdstuk 1 Het Recht
1.1 Inleiding
1.2 Omschrijving en doel van het recht
Het recht is het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent.
Bij het vaststellen van rechtsregels worden voortdurend inhoudelijke keuzes gemaakt.
De inhoud van het recht word door de politiek bepaald daarom verschilt het (gedeeltelijk)
van land tot land.
1.3 Rechtsgebieden
- Staatsrecht
Het staatsrecht geeft grondregels voor de organisatie van de staat. Het bied een ‘’
organisatieplaatje’’ van de overheid. Het biedt een beschrijving van de verschillende
organen van de staat, van hun onderlinge verhouding en van de relatie tussen burger en
overheid.
- Bestuursrecht
Het bestuursrecht geeft regels voor de uitvoering van de veelzijdige bestuurstaak aan de
overheid. Met bestuurstaak wordt bedoeld de ordenende taak van de overheid.
Hier komen ze vaak in aanraking met burgers, denk hierbij aan het aanvragen van een
vergunning om een boom te kappen. Wat mag de overheid in dit soort contacten wel en
niet doen, en hoe ze zich dienen te gedragen wordt beschreven in het bestuursrecht. Het
bestuursrecht biedt voor burgers het recht op bezwaar en beroep als ze zich willen
verzetten tegen een handeling of besluit van de besturende overheid.
- Strafrecht
Het strafrecht is typerend omdat het verboden gedragingen beschrijft waar straf op
staat. Wie zich schuldig maakt aan zo’n gedraging kan gestraft worden door een rechter.
Zo’n gedraging wordt opgenomen in het strafrecht als de overheid vindt dat deze
gedraging de rechtsorde zozeer schendt, dat een bestraffende reactie van de overheid
moet volgen. Voorbeelden zijn: diefstal, moord, verkrachting, vernieling en valsheid in
geschrifte.
Hierin spelen de politie, OM en de rechter van belang.
OM: beslist of de verdachte vervolgd wordt naar aanleiding van een
opsporingsonderzoek. Tevens is het OM ook verantwoordelijk dat de veroordeelde de
straf ondergaat.
Politie: spoort strafbare feiten op en de personen die van deze feiten verdacht worden.
Rechter: beoordeelt aan de hand van het bewijs door het OM aangeleverd of er
voldoende bewijs is geleverd dat de verdachte het strafbare feit begaan heeft. Het is dan
de taak aan de rechter om te beslissen of en zo ja welke straf hij de veroordeelde oplegt
2
,- Burgerlijk recht
Regelt de rechtsverhoudingen tussen burgers onderling.
In het onderdeel personen- en familierecht gaat het vooral over familierechtelijke
Verhoudingen in en buiten het gezin. Zoals aangifte van geboorte en overlijden, het
Naamrecht, de afstamming, het gezag over minderjarigen, het huwelijk en de
Echtscheiding.
In het vermogensrecht worden de rechtsbetrekkingen geregeld die op geld waardeerbaar
Zijn. Alle bestandsdelen waaruit iemand zijn vermogen kan zijn opgebouwd wordt
Beschreven. Het vermogensrecht beschrijft alle rechten en plichten die uit
Vermogensrechten voortvloeien.
Het vermogensrecht heeft nog een specifieke plaats voor erfrecht. Dit deel beschrijft wat
Er gebeurt met een vermogen van een overleden. Wie de wettelijke erfgenamen zijn als
De overledene geen testament nalaat, en de regels over het opmaken van een testament.
Rechtspersonenrecht zijn organisaties en bedrijven die zelfstandig aan het rechtsverkeer
Deelnemen. Het vermogen van de rechtspersoon staat los van het vermogen van de
Bestuurders van deze rechtspersoon. Een rechtspersoon heeft dus een eigen vermogen,
Kan zelf schulden maken of winst boeken. Er worden twee ondernemingsvormen en twee
Samenwerkingsvormen beschreven die rechtspersoonlijkheid bezitten.
Het burgerlijk recht wordt ook wel civiel recht of privaatrecht genoemd.
Rechtsgebieden 1. Staatsrecht
2. bestuursrecht
3. strafrecht
4. burgerlijk recht
1.4 Publiekrecht en Privaatrecht
Publiekrecht – als de overheid een geheel eigen taak of positie in een bepaald rechtsgebied
heeft.
Privaatrecht – burgers onderling
Binnen het publieke recht beschikt de overheid over bepaalde bevoegdheden waarmee ze
de medewerking van burgers en organisaties zo nodig af kunnen dwingen. Zoals
vrijheidsberoving zodat de politie en justitie diegene kan verhoren.
Deze bevoegdheid hebben ze om het algemene belang, het gemeenschappelijk belang van
alle burgers kunnen behartigen.
Binnen het publiekrecht kan er met overheidsoptreden te maken zijn die privébelangen
schaadt van burgers. Typerend voor het publiekrecht is dat een overheidsorgaan op basis
van publiekrechtelijke bevoegdheden zijn wil toch door kan zetten, ondanks verzet van
burgers. Zo kan het belang van de samenleving als geheel gediend worden.
Bij iedere bevoegdheid die de overheid heeft, hoort een mogelijkheid voor de betrokken
burgers en bedrijven om zich bij een rechter te verzetten tegen de uitoefening van deze
bevoegdheden.
3
, Het publiekrecht bevat wetten die overheidsorganen in staat stellen de samenleving te
ordenen.
Publiekrecht – staatsrecht
- bestuursrecht
- strafrecht
Privaatrecht – burgerlijk recht
1.5 Materieel recht en formeel recht
Materieel recht: beschrijft rechten en plichten van mensen en instellingen.
Formeel recht: het formeel recht wordt pas van belang als materiele rechten geschonden
worden of als er een redelijk vermoeden bestaat dat een dergelijke schending heeft
plaatsgevonden. Het formeel recht beschrijft hoe materieel recht gehandhaafd wordt.
Dit is niet alleen in het strafrecht maar ook in het burgerlijk recht en het bestuursrecht.
Samenvattend:
Materieel recht: rechten en plichten.
Formeel recht: procesrecht bevattend.
In het staatsrecht wordt geen onderscheid gemaakt tussen materieel en formeel recht, want
het staatsrecht kent maar weinig handhaving regels. In de meeste gevallen gaat de wetgever
er kennelijk van uit dat overheidsorganen geen dwang nodig hebben om zich aan de regels
uit het staatsrecht te houden.
1.6 Overige indelingen van het recht
Nationaal recht: regels gemaakt voor op eigen grondgebied door het eigen land.
Internationaal recht: rechtsrelaties tussen verschillende staten regelt. Wordt meestal
vastgelegd in verdragen. Bevat soms regels waarmee de burgers van de aangesloten
lidstaten rechtstreeks te maken hebben. Bijvoorbeeld de Europese Unie met de Europese
wetgeving.
Objectief recht: rechtsregels gevonden in wetten en verdragen vormen het objectieve recht.
Subjectief recht: de rechten en bevoegdheden die mensen aan het objectieve recht ontlenen
wordt subjectief recht genoemd.
4
