De Geo 3 VWO H8 Ruimteschip aarde
§ 8.1 Een bemand ruimteschip
Leven op aarde
► Er zijn vijf factoren die het leven op aarde mogelijk maken.
● De afstand tot de zon: niet te warm en niet te koud. Ook: natuurlijk broeikaseffect.
● De dampkring zorgt voor de lucht om ons heen. Inademen: zuurstof (O2). Uitademen:
koolzuurgas (CO2). Planten en bomen zetten CO2 om in zuurstof: fotosynthese.
● De zwaartekracht zorgt ervoor dat wij en de gassen uit de dampkring, op aarde
blijven.
● De aanwezigheid van zoet water in rivieren, meren, ijs en aquifers.
● De aanwezigheid van de natuurlijke hulpbron voedsel.
Een duurzame aarde?
► De aarde is kwetsbaar, de natuurlijke voorraden zijn eindig. Een duurzame aarde:
niet meer natuurlijke hulpbronnen gebruiken dan erbij komen.
● De ecologische voetafdruk: ruimte op aarde die wordt gebruikt door een persoon of
een heel land. Goed middel om de duurzaamheid te meten.
■ De grootte van je ecologische voetafdruk hangt af van je levensstijl.
Op aarde is gemiddeld 1,8 hectare per persoon beschikbaar.
Alle bewoners op aarde gebruiken gemiddeld 2,7 hectare. We hebben niet genoeg aan
één aarde.
■ Bij de berekening gaat het om de voor mensen bruikbare delen van het aardoppervlak.
De natuurlijke productie verschilt per gebied. De gemiddelde biocapaciteit wordt
uitgedrukt in mondiale hectares.
§ 8.2 Een overbevolkte planeet?
Op weg naar 10 miljard
► De wereldbevolking groeit snel. Prognose: rond 2060 tien miljard mensen.
Demografie is de wetenschap die zich bezighoudt met aantal, samenstelling en
spreiding van de bevolking.
● De absolute bevolkingsgroei is enorm.
● De relatieve bevolkingsgroei neemt sinds 1970 af. Dat komt door daling van het
vruchtbaarheidscijfer.
Ongelijke groei
► De wereldbevolking groeit niet overal even hard.
● Rijke landen: lage bevolkingsgroei (of zelfs een -daling). De vergrijzing neemt in
deze landen toe. Arme landen hebben juist een jonge bevolking.
● Extra investeringen door verandering in bevolkingssamenstelling of bij snelle
bevolkingsgroei (bevolkingsexplosie) of daling van de bevolking: demografische
investeringen. Die zijn nodig om de voorzieningen op peil te houden.
Migratiestromen
► Behalve de natuurlijke bevolkingsgroei speelt migratie een rol. In sommige gebieden
zijn vertrekoverschotten, andere gebieden trekken juist mensen aan.
De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw - Uittreksels 3 vwo – h8 antw © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort 2016
§ 8.1 Een bemand ruimteschip
Leven op aarde
► Er zijn vijf factoren die het leven op aarde mogelijk maken.
● De afstand tot de zon: niet te warm en niet te koud. Ook: natuurlijk broeikaseffect.
● De dampkring zorgt voor de lucht om ons heen. Inademen: zuurstof (O2). Uitademen:
koolzuurgas (CO2). Planten en bomen zetten CO2 om in zuurstof: fotosynthese.
● De zwaartekracht zorgt ervoor dat wij en de gassen uit de dampkring, op aarde
blijven.
● De aanwezigheid van zoet water in rivieren, meren, ijs en aquifers.
● De aanwezigheid van de natuurlijke hulpbron voedsel.
Een duurzame aarde?
► De aarde is kwetsbaar, de natuurlijke voorraden zijn eindig. Een duurzame aarde:
niet meer natuurlijke hulpbronnen gebruiken dan erbij komen.
● De ecologische voetafdruk: ruimte op aarde die wordt gebruikt door een persoon of
een heel land. Goed middel om de duurzaamheid te meten.
■ De grootte van je ecologische voetafdruk hangt af van je levensstijl.
Op aarde is gemiddeld 1,8 hectare per persoon beschikbaar.
Alle bewoners op aarde gebruiken gemiddeld 2,7 hectare. We hebben niet genoeg aan
één aarde.
■ Bij de berekening gaat het om de voor mensen bruikbare delen van het aardoppervlak.
De natuurlijke productie verschilt per gebied. De gemiddelde biocapaciteit wordt
uitgedrukt in mondiale hectares.
§ 8.2 Een overbevolkte planeet?
Op weg naar 10 miljard
► De wereldbevolking groeit snel. Prognose: rond 2060 tien miljard mensen.
Demografie is de wetenschap die zich bezighoudt met aantal, samenstelling en
spreiding van de bevolking.
● De absolute bevolkingsgroei is enorm.
● De relatieve bevolkingsgroei neemt sinds 1970 af. Dat komt door daling van het
vruchtbaarheidscijfer.
Ongelijke groei
► De wereldbevolking groeit niet overal even hard.
● Rijke landen: lage bevolkingsgroei (of zelfs een -daling). De vergrijzing neemt in
deze landen toe. Arme landen hebben juist een jonge bevolking.
● Extra investeringen door verandering in bevolkingssamenstelling of bij snelle
bevolkingsgroei (bevolkingsexplosie) of daling van de bevolking: demografische
investeringen. Die zijn nodig om de voorzieningen op peil te houden.
Migratiestromen
► Behalve de natuurlijke bevolkingsgroei speelt migratie een rol. In sommige gebieden
zijn vertrekoverschotten, andere gebieden trekken juist mensen aan.
De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw - Uittreksels 3 vwo – h8 antw © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort 2016
