Maatschappijleer verzorgingsstaat samenvatting H1 t/m H6
§1 wat is een verzorgingsstaat?
Belangrijke begrippen:
Verzorgingsstaat: de overheid bemoeit zich actief met de welvaart en het welzijn van
haar inwoners.
Solidariteit: als er bereidheid is in een groep of samenleving om risico’s met elkaar te
delen.
Sociale rechtstaat: mensen gelijke kansen moeten hebben om een menswaardig
bestaan te leiden en zichzelf te kunnen ontwikkelen.
Vakbonden: organisaties die de collectieve en individuele belangen van werknemers
behartigen.
De drie pijlers die de verzorgingsstaat steunt:
1. Sociale zekerheid. Het socialezekerheidsstelsel wil zeggen dat alle uitkeringen die
mensen verzekeren van een inkomen bij werkloosheid, ziekte, ouderdom of
arbeidsongeschiktheid.
2. Goed onderwijs. Onderwijs bereid jongeren op voor de arbeidsmarkt.
3. Goede gezondheidszorg. De overheid betaalt het belangrijkste deel van de kosten.
Belangrijke sociale grondrechten:
Voldoende werkgelegenheid
Bestaanszekerheid en spreiding van de welvaart
Bewoonbaarheid van het land en een goed leefmilieu
Volksgezondheid
Goed onderwijs
Er wordt in eerste instantie verwacht dat je als Nederlands burger voor jezelf zorgt en dus
zelf verantwoordelijk bent.
De overheid speelt op verschillende terreinen een grote rol:
Collectieve voorzieningen (onderwijs, gezondheidszorg en uitkeringen)
Stimuleren van werkgelegenheid
Goede arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden
Zorgen voor het welzijn van mensen
, §2 ontstaan verzorgingsstaat
In de eerste helft van de 19e eeuw had Nederland een vrijemarkt met vrijwel geen regels. De
overheid bemoeide zich niet met de economie. Het was een nachtwakersstaat: een staat
waarin de overheid zich vooral beperkt tot handhaven van de rechtsorde. Ze kwamen
erachter dat dit niet echt werkten, de lonen waren zo laag dat een groot deel van de
bevolking in diepe armoede leefde, niemand was verzekerd en had je geen werk moest je
bedelen stelen of liefdadigheid krijgen. In de 2e helft van de 19e eeuw gingen vakbonden zich
inzetten voor hogere loon, verbod op kinderarbeid, betere werkomstandigheden en kortere
werk dagen.
Politieke partijen en hun mening over het ingrijpen van de vrije markt:
Sociaaldemocraten: streefden naar een sterkere rechtspositie van arbeiders.
Christelijke partijen: wilden samen met kerkelijke organisaties zwakkere
bescherming bieden
Liberalen: zagen vooral criminaliteit in arbeidersbuurten als het probleem
De eerst sociale wet kwam in 1854, het kinderwetje. Vanaf de 20 e eeuw kwamen er
verzekeringen om inkomensverlies bij invaliditeit, ziekte en werkloosheid te compenseren.
De PvdA wilden inkomenszekerheid en de katholieke partij (KVP) wilde dat werkgevers en
werknemers meer gaan samenwerken. Werknemers krijgen het beter door AOW,
Bijstandwet en de arbeidsomstandighedenwet.
Verschillende politieke visies:
Sociaaldemocraten visie: willen een sturende rol. Ze zijn voor gemengde economie.
Zorg en uitkeringen om de sociale ongelijkheid te verminderen. Ze zijn voor een
progressief belastingstelsel (klein inkomensverschil).
Christendemocratische visie: willen een aanvullende rol. Veel werkgevers en
werknemersorganisaties die afspraken maken over loon en arbeidstijden. Zijn voor
mantel zorg: de hulp die vanuit de directe omgeving door familie, buren en vrienden
aan iemand wordt gegeven. Pas als mensen ook niet voor elkaar kunnen zorgen grijpt
de overheid in.
Liberale visie: willen een terughoudende rol. Ze willen op economisch gebied alleen
het hoogstnoodzakelijke regelen. Ze willen ook de collectieve uitgaven voor
gezondheidszorg en uitkeringen zo laag mogelijk houden.
§1 wat is een verzorgingsstaat?
Belangrijke begrippen:
Verzorgingsstaat: de overheid bemoeit zich actief met de welvaart en het welzijn van
haar inwoners.
Solidariteit: als er bereidheid is in een groep of samenleving om risico’s met elkaar te
delen.
Sociale rechtstaat: mensen gelijke kansen moeten hebben om een menswaardig
bestaan te leiden en zichzelf te kunnen ontwikkelen.
Vakbonden: organisaties die de collectieve en individuele belangen van werknemers
behartigen.
De drie pijlers die de verzorgingsstaat steunt:
1. Sociale zekerheid. Het socialezekerheidsstelsel wil zeggen dat alle uitkeringen die
mensen verzekeren van een inkomen bij werkloosheid, ziekte, ouderdom of
arbeidsongeschiktheid.
2. Goed onderwijs. Onderwijs bereid jongeren op voor de arbeidsmarkt.
3. Goede gezondheidszorg. De overheid betaalt het belangrijkste deel van de kosten.
Belangrijke sociale grondrechten:
Voldoende werkgelegenheid
Bestaanszekerheid en spreiding van de welvaart
Bewoonbaarheid van het land en een goed leefmilieu
Volksgezondheid
Goed onderwijs
Er wordt in eerste instantie verwacht dat je als Nederlands burger voor jezelf zorgt en dus
zelf verantwoordelijk bent.
De overheid speelt op verschillende terreinen een grote rol:
Collectieve voorzieningen (onderwijs, gezondheidszorg en uitkeringen)
Stimuleren van werkgelegenheid
Goede arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden
Zorgen voor het welzijn van mensen
, §2 ontstaan verzorgingsstaat
In de eerste helft van de 19e eeuw had Nederland een vrijemarkt met vrijwel geen regels. De
overheid bemoeide zich niet met de economie. Het was een nachtwakersstaat: een staat
waarin de overheid zich vooral beperkt tot handhaven van de rechtsorde. Ze kwamen
erachter dat dit niet echt werkten, de lonen waren zo laag dat een groot deel van de
bevolking in diepe armoede leefde, niemand was verzekerd en had je geen werk moest je
bedelen stelen of liefdadigheid krijgen. In de 2e helft van de 19e eeuw gingen vakbonden zich
inzetten voor hogere loon, verbod op kinderarbeid, betere werkomstandigheden en kortere
werk dagen.
Politieke partijen en hun mening over het ingrijpen van de vrije markt:
Sociaaldemocraten: streefden naar een sterkere rechtspositie van arbeiders.
Christelijke partijen: wilden samen met kerkelijke organisaties zwakkere
bescherming bieden
Liberalen: zagen vooral criminaliteit in arbeidersbuurten als het probleem
De eerst sociale wet kwam in 1854, het kinderwetje. Vanaf de 20 e eeuw kwamen er
verzekeringen om inkomensverlies bij invaliditeit, ziekte en werkloosheid te compenseren.
De PvdA wilden inkomenszekerheid en de katholieke partij (KVP) wilde dat werkgevers en
werknemers meer gaan samenwerken. Werknemers krijgen het beter door AOW,
Bijstandwet en de arbeidsomstandighedenwet.
Verschillende politieke visies:
Sociaaldemocraten visie: willen een sturende rol. Ze zijn voor gemengde economie.
Zorg en uitkeringen om de sociale ongelijkheid te verminderen. Ze zijn voor een
progressief belastingstelsel (klein inkomensverschil).
Christendemocratische visie: willen een aanvullende rol. Veel werkgevers en
werknemersorganisaties die afspraken maken over loon en arbeidstijden. Zijn voor
mantel zorg: de hulp die vanuit de directe omgeving door familie, buren en vrienden
aan iemand wordt gegeven. Pas als mensen ook niet voor elkaar kunnen zorgen grijpt
de overheid in.
Liberale visie: willen een terughoudende rol. Ze willen op economisch gebied alleen
het hoogstnoodzakelijke regelen. Ze willen ook de collectieve uitgaven voor
gezondheidszorg en uitkeringen zo laag mogelijk houden.
