Inhoud
College 1 Introductie............................................................................................................... 4
1. Vakbonden (H2)............................................................................................................... 4
1.1 FNV............................................................................................................................ 5
1.2. CNV.......................................................................................................................... 5
2. De organisatiegraad en Financiering...............................................................................5
3. Werkgevers..................................................................................................................... 5
4. Vakverenigingsrecht........................................................................................................ 6
5. De collectieve arbeidsovereenkomst...............................................................................6
6. Stichting van de arbeid....................................................................................................7
7. De Sociaal-Economische Raad (SER).............................................................................7
8. Ontwikkeling arbeidsverhoudingen..................................................................................8
College 2 WCAO................................................................................................................... 11
1. Wet op de loonvorming -1970........................................................................................11
1.1 Ingrijpen minister......................................................................................................12
2. Wet op de CAO.............................................................................................................. 13
2.1 Partijen..................................................................................................................... 16
2.3 Vormvereisten.......................................................................................................... 21
3. De gebondenheid..........................................................................................................21
3.1 De gebondenheid vanwege lidmaatschap aan beide zijden........................................21
3.2 De artikel 14 constructie..............................................................................................21
3.3. Gebondenheid door de algemeenverbindendverklaring..............................................22
3.4 Gebondenheid door overgang van de onderneming....................................................22
3.5. Gebondenheid door een contractueel beding.............................................................22
3.6 Gebondenheid door gebruik of gewoonte....................................................................23
College 3 WCAO (II).............................................................................................................25
Actualiteit 1 februari 2021..................................................................................................25
1. Technische aspecten.....................................................................................................25
2. De werking..................................................................................................................... 26
2.1 Artikel 14-werknemers..............................................................................................28
3. Nawerking...................................................................................................................... 29
4. Uitleg Cao’s................................................................................................................... 30
College 4 WCAO (III) wn WAVV............................................................................................32
1. Terugblik WCAO: nakoming (1/2)..................................................................................32
2. Wet AVV een introductie................................................................................................33
1
, 3. Wet AVV: verzoek..........................................................................................................34
4. Geen AVV...................................................................................................................... 35
5. Procedure/besluit AVV...................................................................................................36
6. Dispensatie AVV (art. 7 Tk)...........................................................................................36
7. Duur AVV....................................................................................................................... 36
8. Werking AVV................................................................................................................. 37
9. Intrekking AVV (art. 6 Wet AVV)....................................................................................37
.............................................................................................................................................. 40
College 5 Staking..................................................................................................................41
1. Staking is een grondrecht..............................................................................................41
1.2 Europees Sociaal Handvest.....................................................................................42
2. NS-arrest....................................................................................................................... 42
3. Enerco........................................................................................................................... 43
4. AMSTA.......................................................................................................................... 45
3. Artikel 6 Collectief onderhandelen.................................................................................46
4. Artikel 6 lid 4 belangengeschillen...................................................................................47
College 6 Q&A...................................................................................................................... 49
College 7 WOR (I)................................................................................................................. 51
1. Introductie...................................................................................................................... 51
2. Functie van de ondernemingsraad.................................................................................51
3. Begrippen uit de WOR...................................................................................................52
3.1 Onderneming...........................................................................................................52
3.2. Ondernemer............................................................................................................ 52
3.3 Bestuurder................................................................................................................ 52
3.4. In de onderneming werkzame personen.................................................................53
4. Instellingsplicht..............................................................................................................53
5. Medezeggenschapstructuren.........................................................................................54
5.1 Uitgangspunten inrichten medezeggenschapsstructuur...........................................54
5.2. Centrale- en groepsondernemingsraad...................................................................55
5.2 Commissies WOR....................................................................................................55
5.3 Europese ondernemingsraad...................................................................................56
6 OR-lidmaatschap............................................................................................................ 57
6.1 OR-verkiezingen organiseren...................................................................................57
6.2 Zittingstermijn...........................................................................................................57
6.3 OR-lidmaatschap beëindigen...................................................................................57
6.4 Bescherming tegen benadeling................................................................................57
2
, 6.5 Faciliteiten................................................................................................................58
6.6 Geheimhouding........................................................................................................58
College 8 WOR (II)...............................................................................................................59
1. Belangrijkste rechten van de OR...................................................................................59
1.1. Overlegrecht...............................................................................................................59
1.2. Initiatiefrecht...............................................................................................................59
1.3. Informatierecht............................................................................................................59
1.4. Adviesrecht.................................................................................................................60
1.4.1 Medeondernemerschap en toerekening (powerpoint)...........................................62
1.5. Instemmingsrecht.......................................................................................................68
1.6 Beperkingen en aanvullingen rechten OR....................................................................69
2. Raad van commissarissen.............................................................................................70
College 9 ¾ Dwingend recht (derogatie)...............................................................................73
1. Intro............................................................................................................................... 73
2. Twee begrippen werknemersorganisaties.....................................................................74
3. Vijf bepalingen...............................................................................................................74
3.1 7:628 BW (geen werk geen loon).............................................................................74
3.2. 7:668a BW.............................................................................................................. 75
3.3. Art. 671a lid 2 BW: ontslagcommissie.....................................................................75
3.4. 7: 673b BW: transitievergoeding.............................................................................76
3.5. 7:691 BW: uitzendbeding........................................................................................76
Stellingen.............................................................................................................................. 79
3
, College 1 Introductie
- H1 tm H4 Jacobs
1. Vakbonden (H2)
Een vakbond, vakvereniging, werknemersvereniging, vakorganisatie of syndicaat is een
organisatie die de individuele en collectieve belangen van aangesloten werknemers
behartigt. Anderhalve eeuw geleden bestond er nog geen vakbeweging. Sterker nog deze
waren bij wet verboden wanneer het stakingswapen wilde hanteren. Tot aan de Eerste
Wereld oorlog ging dit langzaam, vlak na de Tweede Wereldoorlog bereikte dit proces een
hoogtepunt. De vakbeweging werd volledig geïntegreerd en ging als ‘sociale partner’
deelnemen aan het proces van sociaal-economische besturing. Toen kwamen er heel veel
verschillende vakbonden. Al met al zijn anno 2012 de belangrijkste bonden aangesloten bij
een van de drie zogeheten vakcentrales, te weten:
- De Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV) met circa 1.100.000 leden;
- Het christelijke Nationaal vakverbond (CNV) met circa 280.000 leden;
- De Vakcentrale voor Professionals (VCP) met circa 100.000 leden.
Dit zijn overkoepelde organisaties van de vakbonden die sinds meer dan 100 jaar in alle
bedrijfstakken en beroepsgroepen zijn ontstaan. Binnen deze bonden speelt clustering altijd
een grote rol. Het probleem bij clustering zit hem in het feit van de kenbaarheid naar
werknemers toe. De kenbaarheid bij categorale bonden daarentegen is weer heel erg
groot. Dit zijn werknemersorganisaties, die vaak niet bij een van de drie grote vakcentrales zijn
aangesloten en waar vooral middelbaar en hoger personeel lid van is. Voorbeelden zijn het
Zwarte Corps, het Ambtenarencentrum en de algemene Nederlandse Politievereniging.
Deze organisatorische crisis is in het verleden goed tot uiting gekomen binnen de FNV. Daarin
gingen de twee grootste bonden een eigen koers varen ten opzichte van de centrale bestuurders
en de middelgrote en kleine FNV bonden. Toen kwam de mega bond van de FNV met circa 1
miljoen leden. Wel worden hierbinnen sectorale aanduidingen gevoerd als FNV/Overheid en
FNV/Zorg. De FNV is dus tegenwoordig zowel vakbond als vakcentrale.
Bij het CNV is hiervan ook sprake. Hierbinnen gingen meerder organisaties samen. Zo zijn dus
de organisatiepatronen aan vakbondszijde voortdurend in beweging.
Binnen deze grote organisaties zijn circa 1,5 miljoen personen aangesloten en de overige 200.00
georganiseerde werknemer zijn lid van diverse kleinere bonden, die niet bij de drie grote
vakcentrales zijn aangesloten.
Daar zijn enkele vakorganisaties bij met een meer ideologische inslag zoals de reformatorische
maatschappelijke unie (RMU). Aan de andere kant opeert het links-radicale onafhankelijk
verbond van bedrijfsorganisaties, dat juist sterkt is gericht op actievoeren.
Dan zijn er nog onafhankelijke bonden, die voor bepaalde groepen van werknemers opkomen
zoals in de bouw. Deze werden zoals eerder genoemd categorale bonden genoemd. Ten slotte
zijn er huisbonden of bedrijfsbonden: vakbonden die zich beperken tot het organiseren van de
werknemers in een bepaalde onderneming. Deze worden met een groot wantrouwen bekeken en
worden Yellow Unions genoemd. Ze zijn immers te zeer afhankelijk van de werkgevers.
4
College 1 Introductie............................................................................................................... 4
1. Vakbonden (H2)............................................................................................................... 4
1.1 FNV............................................................................................................................ 5
1.2. CNV.......................................................................................................................... 5
2. De organisatiegraad en Financiering...............................................................................5
3. Werkgevers..................................................................................................................... 5
4. Vakverenigingsrecht........................................................................................................ 6
5. De collectieve arbeidsovereenkomst...............................................................................6
6. Stichting van de arbeid....................................................................................................7
7. De Sociaal-Economische Raad (SER).............................................................................7
8. Ontwikkeling arbeidsverhoudingen..................................................................................8
College 2 WCAO................................................................................................................... 11
1. Wet op de loonvorming -1970........................................................................................11
1.1 Ingrijpen minister......................................................................................................12
2. Wet op de CAO.............................................................................................................. 13
2.1 Partijen..................................................................................................................... 16
2.3 Vormvereisten.......................................................................................................... 21
3. De gebondenheid..........................................................................................................21
3.1 De gebondenheid vanwege lidmaatschap aan beide zijden........................................21
3.2 De artikel 14 constructie..............................................................................................21
3.3. Gebondenheid door de algemeenverbindendverklaring..............................................22
3.4 Gebondenheid door overgang van de onderneming....................................................22
3.5. Gebondenheid door een contractueel beding.............................................................22
3.6 Gebondenheid door gebruik of gewoonte....................................................................23
College 3 WCAO (II).............................................................................................................25
Actualiteit 1 februari 2021..................................................................................................25
1. Technische aspecten.....................................................................................................25
2. De werking..................................................................................................................... 26
2.1 Artikel 14-werknemers..............................................................................................28
3. Nawerking...................................................................................................................... 29
4. Uitleg Cao’s................................................................................................................... 30
College 4 WCAO (III) wn WAVV............................................................................................32
1. Terugblik WCAO: nakoming (1/2)..................................................................................32
2. Wet AVV een introductie................................................................................................33
1
, 3. Wet AVV: verzoek..........................................................................................................34
4. Geen AVV...................................................................................................................... 35
5. Procedure/besluit AVV...................................................................................................36
6. Dispensatie AVV (art. 7 Tk)...........................................................................................36
7. Duur AVV....................................................................................................................... 36
8. Werking AVV................................................................................................................. 37
9. Intrekking AVV (art. 6 Wet AVV)....................................................................................37
.............................................................................................................................................. 40
College 5 Staking..................................................................................................................41
1. Staking is een grondrecht..............................................................................................41
1.2 Europees Sociaal Handvest.....................................................................................42
2. NS-arrest....................................................................................................................... 42
3. Enerco........................................................................................................................... 43
4. AMSTA.......................................................................................................................... 45
3. Artikel 6 Collectief onderhandelen.................................................................................46
4. Artikel 6 lid 4 belangengeschillen...................................................................................47
College 6 Q&A...................................................................................................................... 49
College 7 WOR (I)................................................................................................................. 51
1. Introductie...................................................................................................................... 51
2. Functie van de ondernemingsraad.................................................................................51
3. Begrippen uit de WOR...................................................................................................52
3.1 Onderneming...........................................................................................................52
3.2. Ondernemer............................................................................................................ 52
3.3 Bestuurder................................................................................................................ 52
3.4. In de onderneming werkzame personen.................................................................53
4. Instellingsplicht..............................................................................................................53
5. Medezeggenschapstructuren.........................................................................................54
5.1 Uitgangspunten inrichten medezeggenschapsstructuur...........................................54
5.2. Centrale- en groepsondernemingsraad...................................................................55
5.2 Commissies WOR....................................................................................................55
5.3 Europese ondernemingsraad...................................................................................56
6 OR-lidmaatschap............................................................................................................ 57
6.1 OR-verkiezingen organiseren...................................................................................57
6.2 Zittingstermijn...........................................................................................................57
6.3 OR-lidmaatschap beëindigen...................................................................................57
6.4 Bescherming tegen benadeling................................................................................57
2
, 6.5 Faciliteiten................................................................................................................58
6.6 Geheimhouding........................................................................................................58
College 8 WOR (II)...............................................................................................................59
1. Belangrijkste rechten van de OR...................................................................................59
1.1. Overlegrecht...............................................................................................................59
1.2. Initiatiefrecht...............................................................................................................59
1.3. Informatierecht............................................................................................................59
1.4. Adviesrecht.................................................................................................................60
1.4.1 Medeondernemerschap en toerekening (powerpoint)...........................................62
1.5. Instemmingsrecht.......................................................................................................68
1.6 Beperkingen en aanvullingen rechten OR....................................................................69
2. Raad van commissarissen.............................................................................................70
College 9 ¾ Dwingend recht (derogatie)...............................................................................73
1. Intro............................................................................................................................... 73
2. Twee begrippen werknemersorganisaties.....................................................................74
3. Vijf bepalingen...............................................................................................................74
3.1 7:628 BW (geen werk geen loon).............................................................................74
3.2. 7:668a BW.............................................................................................................. 75
3.3. Art. 671a lid 2 BW: ontslagcommissie.....................................................................75
3.4. 7: 673b BW: transitievergoeding.............................................................................76
3.5. 7:691 BW: uitzendbeding........................................................................................76
Stellingen.............................................................................................................................. 79
3
, College 1 Introductie
- H1 tm H4 Jacobs
1. Vakbonden (H2)
Een vakbond, vakvereniging, werknemersvereniging, vakorganisatie of syndicaat is een
organisatie die de individuele en collectieve belangen van aangesloten werknemers
behartigt. Anderhalve eeuw geleden bestond er nog geen vakbeweging. Sterker nog deze
waren bij wet verboden wanneer het stakingswapen wilde hanteren. Tot aan de Eerste
Wereld oorlog ging dit langzaam, vlak na de Tweede Wereldoorlog bereikte dit proces een
hoogtepunt. De vakbeweging werd volledig geïntegreerd en ging als ‘sociale partner’
deelnemen aan het proces van sociaal-economische besturing. Toen kwamen er heel veel
verschillende vakbonden. Al met al zijn anno 2012 de belangrijkste bonden aangesloten bij
een van de drie zogeheten vakcentrales, te weten:
- De Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV) met circa 1.100.000 leden;
- Het christelijke Nationaal vakverbond (CNV) met circa 280.000 leden;
- De Vakcentrale voor Professionals (VCP) met circa 100.000 leden.
Dit zijn overkoepelde organisaties van de vakbonden die sinds meer dan 100 jaar in alle
bedrijfstakken en beroepsgroepen zijn ontstaan. Binnen deze bonden speelt clustering altijd
een grote rol. Het probleem bij clustering zit hem in het feit van de kenbaarheid naar
werknemers toe. De kenbaarheid bij categorale bonden daarentegen is weer heel erg
groot. Dit zijn werknemersorganisaties, die vaak niet bij een van de drie grote vakcentrales zijn
aangesloten en waar vooral middelbaar en hoger personeel lid van is. Voorbeelden zijn het
Zwarte Corps, het Ambtenarencentrum en de algemene Nederlandse Politievereniging.
Deze organisatorische crisis is in het verleden goed tot uiting gekomen binnen de FNV. Daarin
gingen de twee grootste bonden een eigen koers varen ten opzichte van de centrale bestuurders
en de middelgrote en kleine FNV bonden. Toen kwam de mega bond van de FNV met circa 1
miljoen leden. Wel worden hierbinnen sectorale aanduidingen gevoerd als FNV/Overheid en
FNV/Zorg. De FNV is dus tegenwoordig zowel vakbond als vakcentrale.
Bij het CNV is hiervan ook sprake. Hierbinnen gingen meerder organisaties samen. Zo zijn dus
de organisatiepatronen aan vakbondszijde voortdurend in beweging.
Binnen deze grote organisaties zijn circa 1,5 miljoen personen aangesloten en de overige 200.00
georganiseerde werknemer zijn lid van diverse kleinere bonden, die niet bij de drie grote
vakcentrales zijn aangesloten.
Daar zijn enkele vakorganisaties bij met een meer ideologische inslag zoals de reformatorische
maatschappelijke unie (RMU). Aan de andere kant opeert het links-radicale onafhankelijk
verbond van bedrijfsorganisaties, dat juist sterkt is gericht op actievoeren.
Dan zijn er nog onafhankelijke bonden, die voor bepaalde groepen van werknemers opkomen
zoals in de bouw. Deze werden zoals eerder genoemd categorale bonden genoemd. Ten slotte
zijn er huisbonden of bedrijfsbonden: vakbonden die zich beperken tot het organiseren van de
werknemers in een bepaalde onderneming. Deze worden met een groot wantrouwen bekeken en
worden Yellow Unions genoemd. Ze zijn immers te zeer afhankelijk van de werkgevers.
4
