Voorkennis hoofdstuk 1
———————————————————————————————————————————
Agglomeratievoordeel - Het voordeel dat bedrijven hebben door bij elkaar in de buurt
te zitten.
Aziatische Tijgers - Groep van landen in Oost- en Zuid-Azië die na 1970 een
snelle industriële ontwikkeling doormaken
Buitenlandse directe investeringen - Buitenlandse investeringen (ook bedrijfsvestigingen) door een
particuliere sector
Globaliseringsindex - Een lijst die landen rangschikt naar mate van openheid en
gerichtheid op het buitenland. Nederland stond in 2015 op
de tweede plaats.
Herstructurering - Het omvormen van de economische basis, bijvoorbeeld van
agrarisch naar industrieel of van industrieel naar een
diensteneconomie.
Internationale arbeidsverdeling - De specialisatie van werkgelegenheid naar sectoren (primair,
secundair, tertiair) van landen in de wereld.
Outsourcing - Het verplaatsen van economische bedrijvigheid van rijkere
landen naar landen met lagere lonen.
Protectionisme - De bescherming van de binnenlandse markt en bedrijven
tegen buitenlandse concurrentie.
Verstedelijkingstempo - De snelheid waarmee de verstedelijkingsgraad per jaar
toeneemt.
Wereldsysteem - De indeling van de wereld in centrumlanden, semiperifere
landen en landen in de periferie en de relaties tussen deze
drie blokken.
, 1.1: Krimpende wereld
———————————————————————————————————————————
Globalisering (mondialisering) - Het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en
samenlevingen op aarde toeneemt.
Tijd-ruimte compressie - Proces waarbij de relatieve afstand tussen plaatsen daalt, vooral als
gevolg van de moderne transport- en informatietechnologie.
Absolute ligging - De unieke ligging van een plaats in het graadnet.
Relatieve ligging - De ligging van een plaats of gebied ten opzichte van andere plaatsen en
gebieden vooral gelet op bereikbaarheid.
Mainport - Intercontinentaal knooppunt in een transportnetwerk. Denk hierbij aan belangrijke zee-
en luchthavens.
Relatieve afstand - De afstand uitgedrukt in tijd, geld en moeite die het kost om deze te
overbruggen.
Afstandsverval - Het verschijnsel dat de interactie tussen gebieden afneemt naarmate de afstand
toeneemt.
Absolute afstand - De afstand hemelsbreed uitgedrukt in kilometers.
———————————————————————————————————————————
Globalisering
De contacten tussen gebieden en groepen mensen worden steeds intensiever. Dit proces startte
al bij de ontdekkingsreizen, maar werd pas echt versterkt in de jaren 80 van de vorige eeuw:
- mno’s kregen veel meer macht
- handelsbarrières vielen weg (open grenzen EU)
- het communisme verdween in Oost-Europa
- enorme verbetering in transport en communicatie (megaschepen/internet)
Verschillende dimensies: economisch, sociaal, politiek en cultureel
——————————————————————————————————————————
Global village
De relatieve afstanden(tijd/geld) nemen nog steeds af. Tijd- ruimte compressie: er ontstaat een
Global Village.
Oorzaken:
- relatieve ligging van gebieden verandert (open verbinding via Noordelijke IJszee)
—> positie ten opzichte van belangrijk economisch centra en belangrijke vervoersas is
beslissend
- de relatieve afstand wordt steeds kleiner (megaschepen, satellietverbinding, glasvezelkabels)
—> nog steeds afstandsverval
- grenzen vervagen: steeds meer open grenzen→ makkelijker vervoer van goederen/personen
———————————————————————————————————————————
Agglomeratievoordeel - Het voordeel dat bedrijven hebben door bij elkaar in de buurt
te zitten.
Aziatische Tijgers - Groep van landen in Oost- en Zuid-Azië die na 1970 een
snelle industriële ontwikkeling doormaken
Buitenlandse directe investeringen - Buitenlandse investeringen (ook bedrijfsvestigingen) door een
particuliere sector
Globaliseringsindex - Een lijst die landen rangschikt naar mate van openheid en
gerichtheid op het buitenland. Nederland stond in 2015 op
de tweede plaats.
Herstructurering - Het omvormen van de economische basis, bijvoorbeeld van
agrarisch naar industrieel of van industrieel naar een
diensteneconomie.
Internationale arbeidsverdeling - De specialisatie van werkgelegenheid naar sectoren (primair,
secundair, tertiair) van landen in de wereld.
Outsourcing - Het verplaatsen van economische bedrijvigheid van rijkere
landen naar landen met lagere lonen.
Protectionisme - De bescherming van de binnenlandse markt en bedrijven
tegen buitenlandse concurrentie.
Verstedelijkingstempo - De snelheid waarmee de verstedelijkingsgraad per jaar
toeneemt.
Wereldsysteem - De indeling van de wereld in centrumlanden, semiperifere
landen en landen in de periferie en de relaties tussen deze
drie blokken.
, 1.1: Krimpende wereld
———————————————————————————————————————————
Globalisering (mondialisering) - Het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en
samenlevingen op aarde toeneemt.
Tijd-ruimte compressie - Proces waarbij de relatieve afstand tussen plaatsen daalt, vooral als
gevolg van de moderne transport- en informatietechnologie.
Absolute ligging - De unieke ligging van een plaats in het graadnet.
Relatieve ligging - De ligging van een plaats of gebied ten opzichte van andere plaatsen en
gebieden vooral gelet op bereikbaarheid.
Mainport - Intercontinentaal knooppunt in een transportnetwerk. Denk hierbij aan belangrijke zee-
en luchthavens.
Relatieve afstand - De afstand uitgedrukt in tijd, geld en moeite die het kost om deze te
overbruggen.
Afstandsverval - Het verschijnsel dat de interactie tussen gebieden afneemt naarmate de afstand
toeneemt.
Absolute afstand - De afstand hemelsbreed uitgedrukt in kilometers.
———————————————————————————————————————————
Globalisering
De contacten tussen gebieden en groepen mensen worden steeds intensiever. Dit proces startte
al bij de ontdekkingsreizen, maar werd pas echt versterkt in de jaren 80 van de vorige eeuw:
- mno’s kregen veel meer macht
- handelsbarrières vielen weg (open grenzen EU)
- het communisme verdween in Oost-Europa
- enorme verbetering in transport en communicatie (megaschepen/internet)
Verschillende dimensies: economisch, sociaal, politiek en cultureel
——————————————————————————————————————————
Global village
De relatieve afstanden(tijd/geld) nemen nog steeds af. Tijd- ruimte compressie: er ontstaat een
Global Village.
Oorzaken:
- relatieve ligging van gebieden verandert (open verbinding via Noordelijke IJszee)
—> positie ten opzichte van belangrijk economisch centra en belangrijke vervoersas is
beslissend
- de relatieve afstand wordt steeds kleiner (megaschepen, satellietverbinding, glasvezelkabels)
—> nog steeds afstandsverval
- grenzen vervagen: steeds meer open grenzen→ makkelijker vervoer van goederen/personen
