Voorkennis hoofdstuk 3
———————————————————————————————————————————
Bodemerosie - Het wegspoelen of wegwaaien van de vruchtbare humusrijke
bovenlaag.
Convergente plaatgrens - Plaatgrenzen waarbij aardplaten naar elkaar toe bewegen.
Erosie - De uitschurende werking van water, wind of ijs dat in beweging is.
Explosieve eruptie - Een explosief verlopende uitbarsting van een vulkaan.
Geofactoren - De onderdelen van een landschap die op elkaar inwerken en samen
de processen aan en het uiterlijk van het aardoppervlak bepalen.
Klimaatfactoren - Oorzaken voor klimaatverschillen.
Landdegradatie - De processen aan het aardoppervlak waardoor grond minder goed
bruikbaar is voor landbouw.
Ontbossing - Het verdwijnen van bos door menselijke activiteiten.
Pyroclastica - Al het materiaal dat bij een vulkaanuitbarsting in de lucht wordt
geslingerd, zoals lava, as en stenen.
Stratovulkaan - Kegelvormige vulkaan die bestaat uit een gelaagde opbouw van
afwisselend as- en lavalagen.
———————————————————————————————————————————
Soorten plaatbewegingen
- Divergente beweging
= platen uit elkaar
- ruimte wordt opgevuld door lava —> midoceanische rug
- lava komt boven zee (mengt met water) bij bv Canarische Eilanden en IJsland
- Convergente beweging
= platen botsen
- Een oceanische plaat en lichtere continentale plaat botsen —> subductie
= een zwaardere oceanische plaat duikt onder een lichtere continentale plaat
—> dit gaat schoksgewijs = aardbevingen
!! bij subductiezone zijn troggen
1. Subductie
2. Water, afgeschraapt continentaal materiaal en sediment gaan steeds dieper de
aarde in
3. Druk en temperatuur nemen toe
4. Materiaal wordt vloeibaar en wil opstijgen
5. Vulkaanuitbarsting
- Twee continentale platen botsen —> er ontstaat plooiingsgebergte (bv. Alpen, Andes)
- Twee oceanische platen botsen —> oudste (zwaarste) duikt onder de jongere (lichter)
- Transforme beweging
= platen schuiven langs elkaar heen
Tegengesteld of dezelfde richting met een verschil in snelheid
—> platen haken in elkaar —> aardbevingen
, 3.1: Platentektoniek rond de Middellandse Zee
———————————————————————————————————————————
Alpiene plooiingsgebied - Gebergten die de laatste zeventig miljoen jaar zijn ontstaan door de
botsing van de twee aardplaten (bestaan vooral uit sedimentgesteenten).
Subductie - Het wegduiken van oceaanbodem in de aardmantel.
———————————————————————————————————————————
Verschillende platen in het Middellands Zeegebied
Alle drie typen plaatbewegingen komen voor in dit gebied, maar het gebied ligt op een
convergente plaatgrens —> Afrika draait scharnierend naar Europa
———————————————————————————————————————————
Afrikaanse en Euraziatische plaat
Afrikaanse plaat bestaat uit een continentale plaat en van boven uit (oude) oceanische plaat
—> beneden de 2000 meter wordt een bodem oceanisch (diepte)
1. Afrikaanse plaat beweegt naar Euraziatische plaat toe omdat de oceanische korst wegzakt
onder de continentale plaat (alleen in oostelijk deel van de Middellandse Zee) —> op
convergente plaatgrens
2. Euraziatische plaat schuift niet goed aan (beweegt een beetje van Afrika af) —> er zijn hier
rekkrachten actief
Omdat beide platen continentale platen zijn zou je alleen maar plooiingsgebergten en evt.
aardbevingen verwachten, maar er komt ook vulkanisme voor:
- Sterkste rek vindt plaats in de westelijke Middellandse Zee (Tyrrheense Zee) :
1. Afrikaanse plaat draait daar een beetje af van Euraziatische plaat —> convergerende
beweging dus het minst
2. Continentale korst van Euraziatische plaat uitgerekt en verzakt
3. Westelijke Middellandse Zee bestaat uit laaggelegen bekkens ipv hoge gebergten
- Alpiene plooiingsgebied (botsen van platen)
1. Gedeeltes van de Afrikaanse plaat (die de zeebodem van de Middellandse Zee vormen)
dieper zijn dan 2000 meter schuiven deze onder Europa
2. Subductie
3. Aardbevingen en vulkanisme
Ondanks de convergente plaatbewegingen tussen deze platen is in het westen van het gebied
sprake van divergentie met nauwelijks aardbevingen (in tegenstelling tot in het oostelijke deel)
———————————————————————————————————————————
Bodemerosie - Het wegspoelen of wegwaaien van de vruchtbare humusrijke
bovenlaag.
Convergente plaatgrens - Plaatgrenzen waarbij aardplaten naar elkaar toe bewegen.
Erosie - De uitschurende werking van water, wind of ijs dat in beweging is.
Explosieve eruptie - Een explosief verlopende uitbarsting van een vulkaan.
Geofactoren - De onderdelen van een landschap die op elkaar inwerken en samen
de processen aan en het uiterlijk van het aardoppervlak bepalen.
Klimaatfactoren - Oorzaken voor klimaatverschillen.
Landdegradatie - De processen aan het aardoppervlak waardoor grond minder goed
bruikbaar is voor landbouw.
Ontbossing - Het verdwijnen van bos door menselijke activiteiten.
Pyroclastica - Al het materiaal dat bij een vulkaanuitbarsting in de lucht wordt
geslingerd, zoals lava, as en stenen.
Stratovulkaan - Kegelvormige vulkaan die bestaat uit een gelaagde opbouw van
afwisselend as- en lavalagen.
———————————————————————————————————————————
Soorten plaatbewegingen
- Divergente beweging
= platen uit elkaar
- ruimte wordt opgevuld door lava —> midoceanische rug
- lava komt boven zee (mengt met water) bij bv Canarische Eilanden en IJsland
- Convergente beweging
= platen botsen
- Een oceanische plaat en lichtere continentale plaat botsen —> subductie
= een zwaardere oceanische plaat duikt onder een lichtere continentale plaat
—> dit gaat schoksgewijs = aardbevingen
!! bij subductiezone zijn troggen
1. Subductie
2. Water, afgeschraapt continentaal materiaal en sediment gaan steeds dieper de
aarde in
3. Druk en temperatuur nemen toe
4. Materiaal wordt vloeibaar en wil opstijgen
5. Vulkaanuitbarsting
- Twee continentale platen botsen —> er ontstaat plooiingsgebergte (bv. Alpen, Andes)
- Twee oceanische platen botsen —> oudste (zwaarste) duikt onder de jongere (lichter)
- Transforme beweging
= platen schuiven langs elkaar heen
Tegengesteld of dezelfde richting met een verschil in snelheid
—> platen haken in elkaar —> aardbevingen
, 3.1: Platentektoniek rond de Middellandse Zee
———————————————————————————————————————————
Alpiene plooiingsgebied - Gebergten die de laatste zeventig miljoen jaar zijn ontstaan door de
botsing van de twee aardplaten (bestaan vooral uit sedimentgesteenten).
Subductie - Het wegduiken van oceaanbodem in de aardmantel.
———————————————————————————————————————————
Verschillende platen in het Middellands Zeegebied
Alle drie typen plaatbewegingen komen voor in dit gebied, maar het gebied ligt op een
convergente plaatgrens —> Afrika draait scharnierend naar Europa
———————————————————————————————————————————
Afrikaanse en Euraziatische plaat
Afrikaanse plaat bestaat uit een continentale plaat en van boven uit (oude) oceanische plaat
—> beneden de 2000 meter wordt een bodem oceanisch (diepte)
1. Afrikaanse plaat beweegt naar Euraziatische plaat toe omdat de oceanische korst wegzakt
onder de continentale plaat (alleen in oostelijk deel van de Middellandse Zee) —> op
convergente plaatgrens
2. Euraziatische plaat schuift niet goed aan (beweegt een beetje van Afrika af) —> er zijn hier
rekkrachten actief
Omdat beide platen continentale platen zijn zou je alleen maar plooiingsgebergten en evt.
aardbevingen verwachten, maar er komt ook vulkanisme voor:
- Sterkste rek vindt plaats in de westelijke Middellandse Zee (Tyrrheense Zee) :
1. Afrikaanse plaat draait daar een beetje af van Euraziatische plaat —> convergerende
beweging dus het minst
2. Continentale korst van Euraziatische plaat uitgerekt en verzakt
3. Westelijke Middellandse Zee bestaat uit laaggelegen bekkens ipv hoge gebergten
- Alpiene plooiingsgebied (botsen van platen)
1. Gedeeltes van de Afrikaanse plaat (die de zeebodem van de Middellandse Zee vormen)
dieper zijn dan 2000 meter schuiven deze onder Europa
2. Subductie
3. Aardbevingen en vulkanisme
Ondanks de convergente plaatbewegingen tussen deze platen is in het westen van het gebied
sprake van divergentie met nauwelijks aardbevingen (in tegenstelling tot in het oostelijke deel)
