TIJDGEEST
Cultuur van het Moderne
De culturele ontwikkeling van een maatschappij is sterk afhankelijk van haar
maatschappelijke en politieke omstandigheden. Om een goed inzicht te krijgen
in het hoe en waarom van het ontstaan van het modernisme in de eerste helft
van de twintigste eeuw, is het belangrijk om eerst te kijken naar de
maatschappelijke en politieke omstandigheden waarin die kunst en cultuur is
ontstaan.
Belangrijke gebeurtenissen
1750 Industriële revolutie vanuit Engeland → start ontstaan moderne tijd
1890-1910 Belle Epoque/ Fin de siècle
1908 Lopende band (Henry Ford)
1914-1918 WO1
1917 Russische Revolutie
1918-1939 Interbellum
1920-1929 Roaring Twenties
1925 Stalin, Sovjet-Unie
1929 Beurskracht New York
1929-1939 Crisistijd
1936 –1939 Spaanse Burgeroorlog
1933 Hitler aan de macht
1939-1945 WO2
1
, Fin De Siècle/Belle Epoque
Het dagelijks leven aan het begin van de twintigste eeuw kwam er geleidelijk anders uit te
zien als gevolg van veranderingen in techniek, handel en de maatschappij. De steden, waar
sinds de industrialisatie in de negentiende eeuw steeds meer mensen gingen wonen, kregen
een moderne infrastructuur. Trams, de metro en auto’s verdrongen het paard uit het
stadsbeeld. Warenhuizen bonden de strijd met elkaar aan. Het wonen en werken speelde
zich af in grote complexen met huurappartementen en kantoren.
Belangrijke veranderingen in de maatschappij en kunst
➢ Grote scheiding tussen arm en rijk, roep om democratie en maatschappelijke
gelijkheid werd sterker, geen plaats meer voor standenmaatschappij.
➢ Ontstaan arbeidersbeweging.
➢ Jonge politieke partijen en vrouwenbeweging vóór betere arbeidsomstandigheden,
sociale wetgeving, toegankelijkheid hoger onderwijs en algemeen kiesrecht.
➢ Algemeen kiesrecht in meeste Europese landen tussen 1918-1920
➢ Mensen werden zich meer bewust van wat er speelt in een land door: invoering
leerplicht en groeiende pers.
➢ Vorming en vermaak voor kinderen uit achterstandsgebieden door sportieve en
culturele activiteiten (sportvereniging, padvinderij).
➢ Wenen en Parijs waren de culturele hoofdsteden van 1900.
➢ Wenen meer Fin De Sciècle-gevoel (kunst met zwartgallige en heftige
gevoelsuitingen).
➢ Parijs meer Belle Epoque-gevoel (overdreven luxe, art nouveau, vermaak,
vernieuwing)
➢ In 1889 wereldtentoonstelling in Parijs. De Eiffeltoren werd gebouwd als een enorme
toegangspoort. In 1900 was de stad opnieuw decor van de wereldtentoonstelling.
➢ Vernieuwingen in de kunst: impressionisme, post-impressionisme, symbolisme
en jugendstil
Conventies in de kunst
• Parijse salon
De Parijse salon was de belangrijkste Franse kunsttentoonstelling. De jury die
bepaalde welke werken daar tentoongesteld werden, hield er de traditionele smaak
van de kunstacademies op na zoals die aan de École des Beaux Arts onderwezen
werd. De kunst zoals in de Parijse salons werd getoond was de norm.
• Salon des Refusés
De Salon des Refusés ("Salon van de geweigerden") was een vanaf 1863
onregelmatig gehouden tentoonstelling in Parijs, parallel aan de officiële Parijse
salon. Op de Salon des Refusés werden door Parijse galeries schilderijen en
beeldhouwwerken tentoongesteld die niet toegelaten werden tot de officiële salon.
Vaak was dit experimenteler en/of voldeed niet aan de norm.
2
Cultuur van het Moderne
De culturele ontwikkeling van een maatschappij is sterk afhankelijk van haar
maatschappelijke en politieke omstandigheden. Om een goed inzicht te krijgen
in het hoe en waarom van het ontstaan van het modernisme in de eerste helft
van de twintigste eeuw, is het belangrijk om eerst te kijken naar de
maatschappelijke en politieke omstandigheden waarin die kunst en cultuur is
ontstaan.
Belangrijke gebeurtenissen
1750 Industriële revolutie vanuit Engeland → start ontstaan moderne tijd
1890-1910 Belle Epoque/ Fin de siècle
1908 Lopende band (Henry Ford)
1914-1918 WO1
1917 Russische Revolutie
1918-1939 Interbellum
1920-1929 Roaring Twenties
1925 Stalin, Sovjet-Unie
1929 Beurskracht New York
1929-1939 Crisistijd
1936 –1939 Spaanse Burgeroorlog
1933 Hitler aan de macht
1939-1945 WO2
1
, Fin De Siècle/Belle Epoque
Het dagelijks leven aan het begin van de twintigste eeuw kwam er geleidelijk anders uit te
zien als gevolg van veranderingen in techniek, handel en de maatschappij. De steden, waar
sinds de industrialisatie in de negentiende eeuw steeds meer mensen gingen wonen, kregen
een moderne infrastructuur. Trams, de metro en auto’s verdrongen het paard uit het
stadsbeeld. Warenhuizen bonden de strijd met elkaar aan. Het wonen en werken speelde
zich af in grote complexen met huurappartementen en kantoren.
Belangrijke veranderingen in de maatschappij en kunst
➢ Grote scheiding tussen arm en rijk, roep om democratie en maatschappelijke
gelijkheid werd sterker, geen plaats meer voor standenmaatschappij.
➢ Ontstaan arbeidersbeweging.
➢ Jonge politieke partijen en vrouwenbeweging vóór betere arbeidsomstandigheden,
sociale wetgeving, toegankelijkheid hoger onderwijs en algemeen kiesrecht.
➢ Algemeen kiesrecht in meeste Europese landen tussen 1918-1920
➢ Mensen werden zich meer bewust van wat er speelt in een land door: invoering
leerplicht en groeiende pers.
➢ Vorming en vermaak voor kinderen uit achterstandsgebieden door sportieve en
culturele activiteiten (sportvereniging, padvinderij).
➢ Wenen en Parijs waren de culturele hoofdsteden van 1900.
➢ Wenen meer Fin De Sciècle-gevoel (kunst met zwartgallige en heftige
gevoelsuitingen).
➢ Parijs meer Belle Epoque-gevoel (overdreven luxe, art nouveau, vermaak,
vernieuwing)
➢ In 1889 wereldtentoonstelling in Parijs. De Eiffeltoren werd gebouwd als een enorme
toegangspoort. In 1900 was de stad opnieuw decor van de wereldtentoonstelling.
➢ Vernieuwingen in de kunst: impressionisme, post-impressionisme, symbolisme
en jugendstil
Conventies in de kunst
• Parijse salon
De Parijse salon was de belangrijkste Franse kunsttentoonstelling. De jury die
bepaalde welke werken daar tentoongesteld werden, hield er de traditionele smaak
van de kunstacademies op na zoals die aan de École des Beaux Arts onderwezen
werd. De kunst zoals in de Parijse salons werd getoond was de norm.
• Salon des Refusés
De Salon des Refusés ("Salon van de geweigerden") was een vanaf 1863
onregelmatig gehouden tentoonstelling in Parijs, parallel aan de officiële Parijse
salon. Op de Salon des Refusés werden door Parijse galeries schilderijen en
beeldhouwwerken tentoongesteld die niet toegelaten werden tot de officiële salon.
Vaak was dit experimenteler en/of voldeed niet aan de norm.
2
