Ontwikkelingspsychologie
Hoofdstuk 5 De fysieke ontwikkeling in de babytijd
5.1 Groei en ontwikkeling
Je beschrijft hoe het menselijk lichaam zich in de babytijd ontwikkeld.
- Baby’s worden snel langer en zwaarder, vooral tijdens de eerste twee jaar van
hun leven.
- Vier principes van groei:
1. Cefalocaudale principe gaat over de richting van de groei. Betekent
letterlijk van hoofd tot staart. (Eerst het hoofd, dan de benen, dan de
romp etc.)
2. Proximodistale principe houdt in dat de ontwikkeling voltrekt zich
vanuit het centrum naar buiten toe. (Eerst de romp, dan de armen en
benen dan de handen en voeten.)
3. Principe van hiërarchische integratie houdt in dat eenvoudige
vaardigheden ontwikkelen zich doorgaans afzonderlijk en onafhankelijk
van elkaar. Later worden deze geïntegreerd in complexere
vaardigheden. (Eerst afzonderlijke vingerbewegingen, dan het grijpen.)
4. Principe van onafhankelijkheid van systemen geeft aan dat
verschillende lichaamssystemen een verschillend groeitempo kennen.
(Lichaamsomvang, zenuwstelsel en seksuele rijpheid kennen
verschillende groeipatronen.)
Je legt uit hoe het zenuwstelsel en de hersenen zich in de babytijd ontwikkelen.
- Het zenuwstelsel van baby’s bevat een enorme hoeveelheid neuronen, meer
dan ze eigenlijk nodig hebben.
- Om te overleven en een functie te krijgen, moeten neuronen verbindingen
vormen met andere neuronen op basis van de ervaringen die een baby in de
wereld opdoet. Snoeien van synapsen is het proces waarbij overbodige
neuronen afsterven.
- Het shakenbabysyndroom is een aandoening die tot ernstige problemen en
zelfs de dood kan leiden: De hersenen kunnen beschadigd raken door de baby
hardhandig te schudden.
- De ontwikkeling van de hersenen, die grotendeels genetisch vastligt, kent een
sterke mate van plasticiteit en is dus veranderbaar, vooral onder invloed van
de omgeving.
- Veel aspecten van de ontwikkeling voltrekken zich tijdens gevoelige perioden.
Je beschrijft de processen die zorgen voor integratie van de lichaamssystemen
van de baby.
- Ontwikkelen van lichaamsritmen wat zich herhalende, cyclische
gedragspatronen zijn. Sommige ritmen zijn direct zichtbaar zoals de overgang
van waken naar slapen. Een baby heeft verschillende stadia van
lichaamsritmen zoals waken, hierin wordt de gedragstoestand van de baby
duidelijk, dit is de mate waarin hij zich bewust is van zowel interne als
externe stimulatie. Een verandering in de gedragstoestand zorgt ervoor dat de
hoeveelheid stimulatie die nodig is om de aandacht van het kind te trekken
ook verandert.
- Baby’s slapen in spurts en vertonen tijdens hun slaap REM-achtige perioden,
mogelijk een vorm van autostimulatie dat een manier is voor de hersenen om
zichzelf te stimuleren.
Je licht wiegendood en plotselinge onverwachte kindersterfte toe.
- Wiegendood is een raadselachtige stoornis waarbij ogenschijnlijk gezonde
baby’s in hun slaap overlijden. Hoewel er nog geen duidelijke verklaring voor
of remedie tegen wiegendood is gevonden, wordt ouders onder andere
, aangeraden hun baby’s niet op hun zij of buik, maar op hun rug te laten
slapen.
- Wiegendood maakt deel uit van een ruimere categorie: sudden unexpected
infant death (SUID), ofwel onverwachte kindersterfte, de dood van een kind
jonger dan 1 jaar zonder directe, duidelijke oorzaak.
5.2 De motorische ontwikkeling
Je beschrijft reflexen en hun bijdragen aan de motorische ontwikkeling.
- Reflexen zijn niet-aangeleerde, automatische reacties op stimuli die
pasgeboren baby’s helpen om te overleven en zich te beschermen. (BV
zoekreflex)
- Sommige reflexen hebben waarde als basis voor toekomstige, bewustere
gedragspatronen.
Je licht de ontwikkeling en coördinatie van motorische vaardigheden bij baby’s
toe.
- De ontwikkeling van grove en fijne motorische vaardigheden verloopt in het
algemeen snel. Baby’s oefenen en breiden hun aangeboren repertoire van
motorische vaardigheden uit. (BV ontwikkelen grijpvermogen)
- De dynamische systeemtheorie beschrijft hoe motorische vaardigheden
worden samengesteld door de coördinatie van een breed scala aan
vaardigheden, gecombineerd met de motivatie van het kind en de
ondersteuning van zijn omgeving.
Je legt uit hoe ontwikkelingsnormen worden gehanteerd en geïnterpreteerd.
- Ontwikkelingsnormen zijn de gemiddelde prestaties van een grote steekproef
van kinderen van een bepaalde leeftijd. Ze maken vergelijkingen mogelijk
tussen de prestaties van een specifiek kind en de gemiddelde prestaties van
de kinderen uit de populatie.
- Omdat normen gemiddeld zijn, maskeren ze de grote individuele en culturele
verschillen die er bestaan. Het is onjuist om individuele variaties automatisch
te interpreteren als afwijkend.
Je verklaart de relatie tussen voeding en de fysieke ontwikkeling van baby’s.
- Goede voeding is van essentieel belang voor de fysieke ontwikkeling.
- Borstvoeding heeft belangrijke voordelen ten opzicht van flesvoeding. Zo
bevat borstvoeding waardevolle voedings- en afweerstoffen, verschaft ze een
bepaalde mate van bescherming tegen sommige kinderziekten en is ze licht
verteerbaar. Bovendien biedt borstvoeding mogelijk fysieke en emotionele
voordelen voor zowel moeder als kind.
- Aan de voeding van een baby worden vanaf vier of vijf maanden geleidelijk en
een voor een verschillende soorten vast voedsel toegevoegd.
- Ondervoeding heeft invloed op fysieke aspecten van groei en kan ook het IQ
en de schoolprestaties negatief beïnvloeden. Het kan ook leiden tot marasme
wat een ziekte is waarbij kinderen stoppen met groeien of kwashiorkor
waarbij de maag, de ledematen en het gezicht water vasthouden en
opzwellen.
- Het failure-to-thrive-syndroom is een stoornis waarbij kinderen stoppen met
groeien, niet om biologische redenen, maar door een tekort aan stimulatie en
aandacht.
- Obesitas kan ook bij baby’s een probleem zijn, hoewel er geen onomstotelijk
bestaat tussen obesitas bij baby’s en obesitas op latere leeftijd.
5.3 De ontwikkeling van de zintuigen
Je benoemt de visuele perceptievaardigheden van baby’s
Hoofdstuk 5 De fysieke ontwikkeling in de babytijd
5.1 Groei en ontwikkeling
Je beschrijft hoe het menselijk lichaam zich in de babytijd ontwikkeld.
- Baby’s worden snel langer en zwaarder, vooral tijdens de eerste twee jaar van
hun leven.
- Vier principes van groei:
1. Cefalocaudale principe gaat over de richting van de groei. Betekent
letterlijk van hoofd tot staart. (Eerst het hoofd, dan de benen, dan de
romp etc.)
2. Proximodistale principe houdt in dat de ontwikkeling voltrekt zich
vanuit het centrum naar buiten toe. (Eerst de romp, dan de armen en
benen dan de handen en voeten.)
3. Principe van hiërarchische integratie houdt in dat eenvoudige
vaardigheden ontwikkelen zich doorgaans afzonderlijk en onafhankelijk
van elkaar. Later worden deze geïntegreerd in complexere
vaardigheden. (Eerst afzonderlijke vingerbewegingen, dan het grijpen.)
4. Principe van onafhankelijkheid van systemen geeft aan dat
verschillende lichaamssystemen een verschillend groeitempo kennen.
(Lichaamsomvang, zenuwstelsel en seksuele rijpheid kennen
verschillende groeipatronen.)
Je legt uit hoe het zenuwstelsel en de hersenen zich in de babytijd ontwikkelen.
- Het zenuwstelsel van baby’s bevat een enorme hoeveelheid neuronen, meer
dan ze eigenlijk nodig hebben.
- Om te overleven en een functie te krijgen, moeten neuronen verbindingen
vormen met andere neuronen op basis van de ervaringen die een baby in de
wereld opdoet. Snoeien van synapsen is het proces waarbij overbodige
neuronen afsterven.
- Het shakenbabysyndroom is een aandoening die tot ernstige problemen en
zelfs de dood kan leiden: De hersenen kunnen beschadigd raken door de baby
hardhandig te schudden.
- De ontwikkeling van de hersenen, die grotendeels genetisch vastligt, kent een
sterke mate van plasticiteit en is dus veranderbaar, vooral onder invloed van
de omgeving.
- Veel aspecten van de ontwikkeling voltrekken zich tijdens gevoelige perioden.
Je beschrijft de processen die zorgen voor integratie van de lichaamssystemen
van de baby.
- Ontwikkelen van lichaamsritmen wat zich herhalende, cyclische
gedragspatronen zijn. Sommige ritmen zijn direct zichtbaar zoals de overgang
van waken naar slapen. Een baby heeft verschillende stadia van
lichaamsritmen zoals waken, hierin wordt de gedragstoestand van de baby
duidelijk, dit is de mate waarin hij zich bewust is van zowel interne als
externe stimulatie. Een verandering in de gedragstoestand zorgt ervoor dat de
hoeveelheid stimulatie die nodig is om de aandacht van het kind te trekken
ook verandert.
- Baby’s slapen in spurts en vertonen tijdens hun slaap REM-achtige perioden,
mogelijk een vorm van autostimulatie dat een manier is voor de hersenen om
zichzelf te stimuleren.
Je licht wiegendood en plotselinge onverwachte kindersterfte toe.
- Wiegendood is een raadselachtige stoornis waarbij ogenschijnlijk gezonde
baby’s in hun slaap overlijden. Hoewel er nog geen duidelijke verklaring voor
of remedie tegen wiegendood is gevonden, wordt ouders onder andere
, aangeraden hun baby’s niet op hun zij of buik, maar op hun rug te laten
slapen.
- Wiegendood maakt deel uit van een ruimere categorie: sudden unexpected
infant death (SUID), ofwel onverwachte kindersterfte, de dood van een kind
jonger dan 1 jaar zonder directe, duidelijke oorzaak.
5.2 De motorische ontwikkeling
Je beschrijft reflexen en hun bijdragen aan de motorische ontwikkeling.
- Reflexen zijn niet-aangeleerde, automatische reacties op stimuli die
pasgeboren baby’s helpen om te overleven en zich te beschermen. (BV
zoekreflex)
- Sommige reflexen hebben waarde als basis voor toekomstige, bewustere
gedragspatronen.
Je licht de ontwikkeling en coördinatie van motorische vaardigheden bij baby’s
toe.
- De ontwikkeling van grove en fijne motorische vaardigheden verloopt in het
algemeen snel. Baby’s oefenen en breiden hun aangeboren repertoire van
motorische vaardigheden uit. (BV ontwikkelen grijpvermogen)
- De dynamische systeemtheorie beschrijft hoe motorische vaardigheden
worden samengesteld door de coördinatie van een breed scala aan
vaardigheden, gecombineerd met de motivatie van het kind en de
ondersteuning van zijn omgeving.
Je legt uit hoe ontwikkelingsnormen worden gehanteerd en geïnterpreteerd.
- Ontwikkelingsnormen zijn de gemiddelde prestaties van een grote steekproef
van kinderen van een bepaalde leeftijd. Ze maken vergelijkingen mogelijk
tussen de prestaties van een specifiek kind en de gemiddelde prestaties van
de kinderen uit de populatie.
- Omdat normen gemiddeld zijn, maskeren ze de grote individuele en culturele
verschillen die er bestaan. Het is onjuist om individuele variaties automatisch
te interpreteren als afwijkend.
Je verklaart de relatie tussen voeding en de fysieke ontwikkeling van baby’s.
- Goede voeding is van essentieel belang voor de fysieke ontwikkeling.
- Borstvoeding heeft belangrijke voordelen ten opzicht van flesvoeding. Zo
bevat borstvoeding waardevolle voedings- en afweerstoffen, verschaft ze een
bepaalde mate van bescherming tegen sommige kinderziekten en is ze licht
verteerbaar. Bovendien biedt borstvoeding mogelijk fysieke en emotionele
voordelen voor zowel moeder als kind.
- Aan de voeding van een baby worden vanaf vier of vijf maanden geleidelijk en
een voor een verschillende soorten vast voedsel toegevoegd.
- Ondervoeding heeft invloed op fysieke aspecten van groei en kan ook het IQ
en de schoolprestaties negatief beïnvloeden. Het kan ook leiden tot marasme
wat een ziekte is waarbij kinderen stoppen met groeien of kwashiorkor
waarbij de maag, de ledematen en het gezicht water vasthouden en
opzwellen.
- Het failure-to-thrive-syndroom is een stoornis waarbij kinderen stoppen met
groeien, niet om biologische redenen, maar door een tekort aan stimulatie en
aandacht.
- Obesitas kan ook bij baby’s een probleem zijn, hoewel er geen onomstotelijk
bestaat tussen obesitas bij baby’s en obesitas op latere leeftijd.
5.3 De ontwikkeling van de zintuigen
Je benoemt de visuele perceptievaardigheden van baby’s
