Samenvatting GLV3 (Een wereld vol geloof)
Inleiding
Waarom is het belangrijk om op school aandacht te besteden aan de grote
wereldgodsdiensten?
Kennis van de wereldgodsdiensten draagt bij aan de algemene
ontwikkeling van kinderen.
Aandacht voor het vak godsdienst kan leiden tot een beter begrip tussen
mensen uit verschillende culturen.
Steeds meer mensen geven aan niet tot één specifieke geloofsrichting te behoren.
Niet iedereen is ook godsdienstig van aard. Wel heeft iedereen een bepaalde
levensovertuiging. De huidige communicatiemiddelen bieden de kans om veel
verschillende tradities te leren kennen. In het denken van de hedendaagse
westerse mens speelt het ‘ik’ een vrij belangrijke rol.
Het begrip godsdienst is niet voorbehouden aan één bepaalde geloofsrichting. De
woorden religie en godsdienst betekenen hetzelfde. Het woord religie wordt
gebruikt als aanduiding voor alles wat met de verbinding tussen mensen en
goden te maken heeft. Religie gaat over verschijnselen die je kunt ervaren en
benoemen. Religie gaat dus tegelijk over de hogere machten (transcendente
werkelijkheid) en over mensen.
In alle godsdiensten wordt op een of andere manier aandacht besteed aan de
vraag naar de oorsprong en het doel van het leven. Godsdienst is geen statisch
geheel: elke godsdienst is voortdurend in ontwikkeling. In de geschiedenis van
godsdiensten is vaak te zien dat een traditie begint met een belangrijk en
opvallend persoon. Deze personen worden vaak stichters genoemd. Bekende
stichters zijn: Boeddha, Abraham, Mozes, Jezus of Mohammed. Als verhalen en
andere teksten worden opgeschreven, gaan godsdiensten over het algemeen
sneller groeien. Na verloop van tijd ontstaat daardoor meer de behoefte aan
‘institutionalisering’ dat wil zeggen dat er religieuze instituten ontstaan zoals
een kerkelijke organisatie. Soms veranderen godsdiensten zo dat mensen
proberen hun godsdienst te ‘hervormen’, terug te brengen naar de kern. De
volgende fasen komen dus voor in godsdienstige tradities:
1. Stichters fase
2. Mondelinge traditie
3. Op schrift stellen van verhalen
4. Institutionalisering
5. Politieke verhoudingen
6. Hervorming
7. Modernisering
Een goede interreligieuze ontmoeting leidt niet alleen tot meer begrip voor
elkaar, maar helpt ons ook in het vormen van onze eigen identiteit.
Hoofdstuk 1 Zinzoekers
De opstijgende rook bij het branden van wierook is een teken van verbinding
met de hogere werkelijkheid, terwijl de geur duidelijk maakt dat het ook iets
doet met ons mensen.
,Een paragnost is iemand met bijzondere gaven. Zij of hij neemt dingen waar die
niet iedereen waarneemt. Een medium is iemand die contact kan maken met
overleden mensen (in de paranormale terminologie: iemand die is ‘overgegaan’).
De numerologie gaat ervanuit dat getallen een belangrijke rol spelen in de
identiteit van mensen. Sommige alternatieve therapeuten kunnen door massage
en aanrakingen energieën in het menselijk lichaam beïnvloeden. Dit wordt vaak
omschreven met het woord magnetiseren. Sommige paranormaal begaafden zien
om ieder levend wezen een energieveld: een aura (kleurvlakken).
Psychometrie verwijst naar een helderziende waarneming. Vaak worden daarbij
foto’s gebruikt, maar ook voorwerpen. Door energieën te voelen kan een
medium contact maken met een andere werkelijkheid. Door het nauwkeurig
bestuderen van de sterren komen astrologen meer te weten over het leven. Bij
Tarot gebeurt dat door middel van kaarten. Een traditionele Tarotkaartenset
bestaat uit 78 kaarten, elk met een eigen betekenis.
In de paranormale wereld wordt ervan uitgegaan dat de ziel bij het overlijden
overgaat naar een andere vorm van bestaan. New Age is een brede stroming
waarin oude heidense godsdiensten, occultisme en oosterse godsdiensten
samengaan.
Hoofdstuk 2 Hindoeïsme
Een rode stip op het voorhoofd van een hindoe: Tilak.
De oudste wortels van het hindoeïsme liggen in India en in het huidige Pakistan.
Het woord hindoeïsme verwijst naar de rivier de Indus. Rond het jaar 2500 voor
onze jaartelling bloeide in de buurt van de rivier een rijke cultuur, die we de
Indus-cultuur noemen. Wetenschappers zijn door opgravingen tot de conclusie
gekomen dat het hindoeïsme wortels heeft in de tijd van de Indus-cultuur.
De oudste hindoeïstische geschriften, de veda’s (wijsheid), stammen uit een
periode waarin de bloeitijd van de Indus-cultuur al weer voorbij was (1200 tot
500 voor onze jaartelling). Deze periode wordt de Vedische tijd genoemd. De
veda’s zijn geschreven in een taal die we het Vedisch noemen; uit deze taal is
later het Sanskriet ontstaan. In de Vedische tijd zijn veel rituelen ontwikkeld, ook
de betekenis van rituelen werd steeds groter.
De tijd na de vedische tijd noemen we ‘de tijd van het oudere hindoeïsme’. Deze
periode duurde van 500 voor het begin van onze jaartelling tot 800 erna. Vanaf
500 voor Christus kun je pas echt spreken van het hindoeïsme. Een belangrijke
tekst uit deze tijd is het ‘Mahabharata’, geschreven tussen 200 voor Christus en
200 na Christus. Voor het onderdeel: de Bhagavadgita is nog steeds heel
populair. In het boek staat een gesprek beschreven tussen Arjuna en zijn
wagenmenner Krishna (blijkt een gedaante van de god Vishnu).
Het hindoeïsme kent geen instantie die vaststelt wat de ware leer is en die in de
gaten houdt of iedereen zich daar wel aan houdt. De godsdienst blijft steeds in
beweging. Een bekend voorbeeld is het leven en het werk van Mahatma Gandhi.
Gandhi leefde van 1869 tot 1948. Gandhi kwam in opstand tegen het
, kastenstelsel. Hij vond het niet goed als mensen niet als elkaars gelijken werden
gezien. De 100.000 hindoes die nu in Nederland wonen, zijn globaal gezien in
drie groepen te verdelen:
- Mensen die rechtstreeks uit India en Pakistan naar Nederland zijn
gekomen en hun godsdienstige tradities uit hun moederland hebben
meegenomen.
- Mensen die afkomstig zijn uit Suriname.
- Autochtone Nederlanders die zich aangetrokken voelen tot het
hindoeïsme.
De hindoes in Nederland horen voor het grootste deel tot twee stromingen
binnen het hindoeïsme: de Arya Samay en de Sanatan Dharm.
Er zijn hindoes die geloven dat de hoogste god een persoon is. Andere hindoes
geloven in een goddelijk principe dat de oorsprong en het doel van al het leven is
dit principe wordt ‘Brahman’ genoemd. Het hindoeïsme is in de eerste plaats
gericht op de praktijk en niet op de leer. We noemen het hindoeïsme een
polytheïstische godsdienst: dat betekent dat er meer dan één god is. Hindoes zelf
zijn echter niet polytheïstisch. Alle goden zij terug te voeren op één goddelijk
principe, de Brahman. In de tweede plaats voelen veel hindoes zich met één god
meer verbonden. Die ene god zien zij als een van de vele uitdrukkingsvormen
van het ene goddelijke principe.
Veel hindoes geloven dat in ieder mens een diepe kern bewaard is gebleven die
rechtstreeks voortkomt uit het goddelijke. Die diepe kern van een mens wordt
Atman genoemd. De diepste kern van het mens-zijn (Atman) is gelijk aan de
hogere werkelijkheid (Brahman). Het uiteindelijke doel van het leven is dat je
ervoor zorgt dat het Atman weer teruggaat naar het Brahman.
Een belangrijke gedachte van hindoes is reïncarnatie. Reïncarnatie betekent
letterlijk: wedergeboorte, opnieuw geboren worden. alle daden die een mens in
zijn leven verricht, vatten hindoes samen met de term karma. Het karma van een
mens is bepalend voor zijn volgende leven. Wie een heel goed karma opgebouwd
heeft kan terugkomen als een godheid. Wie een slecht karma op heeft gebouwd
kan terugkomen als een steen. Of iemands karma wel of niet goed is, hangt af van
hoe goed hij zich gehouden heeft aan zijn religieuze plichten. Die plichten
worden dharma genoemd. De religieuze plichten hangen samen met de kaste
waarin mensen leven en de positie die ze bekleden in de samenleving. Het
hoogste doel van het hindoeïsme is de verlossing, de moksha. De enige manier
om verlost te worden, is dat je in je leven helemaal geen karma meer opbouwt.
Een manier om dat te doen is bijvoorbeeld karma-yoga: dat betekent dat je alles
doet wat je moet doen, maar het belangeloos doet, zonder interesse in de
gevolgen ervan.
Structuur van de samenleving
Voor hindoes is reinheid heel belangrijk. daarbij moet je denken aan letterlijke
reinheid in de zin van schoon zijn, maar vooral aan rituele reinheid. De
onreinheid die mensen hebben door hun kaste, kunnen ze ook overdragen op
een ander. Het hindoeïsme kent duizenden verschillende kasten. Deze kasten zijn
te verdelen in vier verschillende groepen, de zogenaamde standen:
Inleiding
Waarom is het belangrijk om op school aandacht te besteden aan de grote
wereldgodsdiensten?
Kennis van de wereldgodsdiensten draagt bij aan de algemene
ontwikkeling van kinderen.
Aandacht voor het vak godsdienst kan leiden tot een beter begrip tussen
mensen uit verschillende culturen.
Steeds meer mensen geven aan niet tot één specifieke geloofsrichting te behoren.
Niet iedereen is ook godsdienstig van aard. Wel heeft iedereen een bepaalde
levensovertuiging. De huidige communicatiemiddelen bieden de kans om veel
verschillende tradities te leren kennen. In het denken van de hedendaagse
westerse mens speelt het ‘ik’ een vrij belangrijke rol.
Het begrip godsdienst is niet voorbehouden aan één bepaalde geloofsrichting. De
woorden religie en godsdienst betekenen hetzelfde. Het woord religie wordt
gebruikt als aanduiding voor alles wat met de verbinding tussen mensen en
goden te maken heeft. Religie gaat over verschijnselen die je kunt ervaren en
benoemen. Religie gaat dus tegelijk over de hogere machten (transcendente
werkelijkheid) en over mensen.
In alle godsdiensten wordt op een of andere manier aandacht besteed aan de
vraag naar de oorsprong en het doel van het leven. Godsdienst is geen statisch
geheel: elke godsdienst is voortdurend in ontwikkeling. In de geschiedenis van
godsdiensten is vaak te zien dat een traditie begint met een belangrijk en
opvallend persoon. Deze personen worden vaak stichters genoemd. Bekende
stichters zijn: Boeddha, Abraham, Mozes, Jezus of Mohammed. Als verhalen en
andere teksten worden opgeschreven, gaan godsdiensten over het algemeen
sneller groeien. Na verloop van tijd ontstaat daardoor meer de behoefte aan
‘institutionalisering’ dat wil zeggen dat er religieuze instituten ontstaan zoals
een kerkelijke organisatie. Soms veranderen godsdiensten zo dat mensen
proberen hun godsdienst te ‘hervormen’, terug te brengen naar de kern. De
volgende fasen komen dus voor in godsdienstige tradities:
1. Stichters fase
2. Mondelinge traditie
3. Op schrift stellen van verhalen
4. Institutionalisering
5. Politieke verhoudingen
6. Hervorming
7. Modernisering
Een goede interreligieuze ontmoeting leidt niet alleen tot meer begrip voor
elkaar, maar helpt ons ook in het vormen van onze eigen identiteit.
Hoofdstuk 1 Zinzoekers
De opstijgende rook bij het branden van wierook is een teken van verbinding
met de hogere werkelijkheid, terwijl de geur duidelijk maakt dat het ook iets
doet met ons mensen.
,Een paragnost is iemand met bijzondere gaven. Zij of hij neemt dingen waar die
niet iedereen waarneemt. Een medium is iemand die contact kan maken met
overleden mensen (in de paranormale terminologie: iemand die is ‘overgegaan’).
De numerologie gaat ervanuit dat getallen een belangrijke rol spelen in de
identiteit van mensen. Sommige alternatieve therapeuten kunnen door massage
en aanrakingen energieën in het menselijk lichaam beïnvloeden. Dit wordt vaak
omschreven met het woord magnetiseren. Sommige paranormaal begaafden zien
om ieder levend wezen een energieveld: een aura (kleurvlakken).
Psychometrie verwijst naar een helderziende waarneming. Vaak worden daarbij
foto’s gebruikt, maar ook voorwerpen. Door energieën te voelen kan een
medium contact maken met een andere werkelijkheid. Door het nauwkeurig
bestuderen van de sterren komen astrologen meer te weten over het leven. Bij
Tarot gebeurt dat door middel van kaarten. Een traditionele Tarotkaartenset
bestaat uit 78 kaarten, elk met een eigen betekenis.
In de paranormale wereld wordt ervan uitgegaan dat de ziel bij het overlijden
overgaat naar een andere vorm van bestaan. New Age is een brede stroming
waarin oude heidense godsdiensten, occultisme en oosterse godsdiensten
samengaan.
Hoofdstuk 2 Hindoeïsme
Een rode stip op het voorhoofd van een hindoe: Tilak.
De oudste wortels van het hindoeïsme liggen in India en in het huidige Pakistan.
Het woord hindoeïsme verwijst naar de rivier de Indus. Rond het jaar 2500 voor
onze jaartelling bloeide in de buurt van de rivier een rijke cultuur, die we de
Indus-cultuur noemen. Wetenschappers zijn door opgravingen tot de conclusie
gekomen dat het hindoeïsme wortels heeft in de tijd van de Indus-cultuur.
De oudste hindoeïstische geschriften, de veda’s (wijsheid), stammen uit een
periode waarin de bloeitijd van de Indus-cultuur al weer voorbij was (1200 tot
500 voor onze jaartelling). Deze periode wordt de Vedische tijd genoemd. De
veda’s zijn geschreven in een taal die we het Vedisch noemen; uit deze taal is
later het Sanskriet ontstaan. In de Vedische tijd zijn veel rituelen ontwikkeld, ook
de betekenis van rituelen werd steeds groter.
De tijd na de vedische tijd noemen we ‘de tijd van het oudere hindoeïsme’. Deze
periode duurde van 500 voor het begin van onze jaartelling tot 800 erna. Vanaf
500 voor Christus kun je pas echt spreken van het hindoeïsme. Een belangrijke
tekst uit deze tijd is het ‘Mahabharata’, geschreven tussen 200 voor Christus en
200 na Christus. Voor het onderdeel: de Bhagavadgita is nog steeds heel
populair. In het boek staat een gesprek beschreven tussen Arjuna en zijn
wagenmenner Krishna (blijkt een gedaante van de god Vishnu).
Het hindoeïsme kent geen instantie die vaststelt wat de ware leer is en die in de
gaten houdt of iedereen zich daar wel aan houdt. De godsdienst blijft steeds in
beweging. Een bekend voorbeeld is het leven en het werk van Mahatma Gandhi.
Gandhi leefde van 1869 tot 1948. Gandhi kwam in opstand tegen het
, kastenstelsel. Hij vond het niet goed als mensen niet als elkaars gelijken werden
gezien. De 100.000 hindoes die nu in Nederland wonen, zijn globaal gezien in
drie groepen te verdelen:
- Mensen die rechtstreeks uit India en Pakistan naar Nederland zijn
gekomen en hun godsdienstige tradities uit hun moederland hebben
meegenomen.
- Mensen die afkomstig zijn uit Suriname.
- Autochtone Nederlanders die zich aangetrokken voelen tot het
hindoeïsme.
De hindoes in Nederland horen voor het grootste deel tot twee stromingen
binnen het hindoeïsme: de Arya Samay en de Sanatan Dharm.
Er zijn hindoes die geloven dat de hoogste god een persoon is. Andere hindoes
geloven in een goddelijk principe dat de oorsprong en het doel van al het leven is
dit principe wordt ‘Brahman’ genoemd. Het hindoeïsme is in de eerste plaats
gericht op de praktijk en niet op de leer. We noemen het hindoeïsme een
polytheïstische godsdienst: dat betekent dat er meer dan één god is. Hindoes zelf
zijn echter niet polytheïstisch. Alle goden zij terug te voeren op één goddelijk
principe, de Brahman. In de tweede plaats voelen veel hindoes zich met één god
meer verbonden. Die ene god zien zij als een van de vele uitdrukkingsvormen
van het ene goddelijke principe.
Veel hindoes geloven dat in ieder mens een diepe kern bewaard is gebleven die
rechtstreeks voortkomt uit het goddelijke. Die diepe kern van een mens wordt
Atman genoemd. De diepste kern van het mens-zijn (Atman) is gelijk aan de
hogere werkelijkheid (Brahman). Het uiteindelijke doel van het leven is dat je
ervoor zorgt dat het Atman weer teruggaat naar het Brahman.
Een belangrijke gedachte van hindoes is reïncarnatie. Reïncarnatie betekent
letterlijk: wedergeboorte, opnieuw geboren worden. alle daden die een mens in
zijn leven verricht, vatten hindoes samen met de term karma. Het karma van een
mens is bepalend voor zijn volgende leven. Wie een heel goed karma opgebouwd
heeft kan terugkomen als een godheid. Wie een slecht karma op heeft gebouwd
kan terugkomen als een steen. Of iemands karma wel of niet goed is, hangt af van
hoe goed hij zich gehouden heeft aan zijn religieuze plichten. Die plichten
worden dharma genoemd. De religieuze plichten hangen samen met de kaste
waarin mensen leven en de positie die ze bekleden in de samenleving. Het
hoogste doel van het hindoeïsme is de verlossing, de moksha. De enige manier
om verlost te worden, is dat je in je leven helemaal geen karma meer opbouwt.
Een manier om dat te doen is bijvoorbeeld karma-yoga: dat betekent dat je alles
doet wat je moet doen, maar het belangeloos doet, zonder interesse in de
gevolgen ervan.
Structuur van de samenleving
Voor hindoes is reinheid heel belangrijk. daarbij moet je denken aan letterlijke
reinheid in de zin van schoon zijn, maar vooral aan rituele reinheid. De
onreinheid die mensen hebben door hun kaste, kunnen ze ook overdragen op
een ander. Het hindoeïsme kent duizenden verschillende kasten. Deze kasten zijn
te verdelen in vier verschillende groepen, de zogenaamde standen:
