Kennislijn Psychologie
Les 1; vooroordelen, stereotypen en discriminatie
Stereotypen; algemene ideeën die we hebben over een groep als geheel, waardoor we
verwachtingen hebben over de individuele leden van die groep.
Stereotypering; het toeschrijven van kenmerken aan een persoon puur omdat hij tot een
sociale groep behoort.
Stereotypen kunnen functioneel en helpend zijn;
het zijn ‘denkcategorieën’ die het inschatten van mensen en situaties eenvoudiger
maken, ook wel schema’s.
o we kunnen hierdoor snel afstemmen op de ander in het contact.
o Soms helpen ze onszelf beschermen.
Confirmation Bias; de neiging om te zoeken naar informatie die overeenkomt met
onze verwachtingen en overtuigingen.
Soms schieten stereotypen door;
Vooroordelen; negatieve houdingen, overtuigingen en gevoelens tegenover iemand
omdat hij lid is van een bepaalde groep > opvattingen, gedachten.
Discriminatie; onterecht onderscheid maken, waarbij je de ene groep benadeelt
t.o.v. de andere > handelen naar die opvattingen
o Vb; uitsluiting, stigmatisering, vernedering, geweld.
o In meeste gevaarlijke vorm; dehumanisering
Waarom is kennis over vooroordelen, stereotypen en discriminatie van belang?
Stereotypering, vooroordelen en discriminatie dragen bij aan sociale uitsluiting.
Je cliënten horen vaak tot doelgroepen die hier slachtoffer van zijn.
Het is jouw taak dit aan te pakken!
Wat kun je doen?
Signaleer slachtoffers van discriminatie en uitsluiting in de samenleving.
Contact is het beste tegengif (mere exposure effect). Zoek naar menselijke gelijkenis!
Betrap jezelf op eigen vooroordelen en stuur ze bij.
Stel heel veel vragen en luister.
Les 2; afweet en belemmerende gedachten
Waarom is kennis over belemmerende gedachten van belang? Veel cliënten worstelen met
niet helpende gedachten, dit heeft enorme invloed op hun gedrag. Selffulfilling prophecy; je
gaat je gedragen naar je eigen gedachten. VB: jij denkt ‘ik kan dit niet’, je besluit ‘ik doe dit
niet’.
5G Schema wordt voornamelijk gebruikt bij cognitieve gedragstherapie.
Je maakt je eigen stres; het verschil zit in de verschillende gedachten die personen hebben
over een situatie. Iedereen heeft andere gedachtes dus op een bepaalde manier denken
geeft emoties van rust en op een andere manier denken van onrust. Het is dus niet de
gebeurtenis zelf, maar de interpretatie van de situatie waardoor je van streek raakt. Kern
van de RET (rationeel emotieve therapie) en van de cognitieve therapie; je zou mensen
kunnen helpen door ze anders te leren denken.
1
Psychologie
Social Work jaar 2
R. Lingeman
, Cognitieve therapie (Beck) & rationeel emotieve therapie (Albert Ellis)
Leren mensen door rationeel denken hun emoties te veranderen en zich effectiever
te gedragen.
Ontstaan:
o Psychotherapie
Grondeleggers: Albert Ellis en Aaron Beck
Veranderen van cognitief functioneren; ideeën en gedachten die
mensen hebben.
o Boeddhisme
Onthechting; in het boeddhisme streeft men naar dat mensen izch
steeds minder laten afleiden door vervelende emoties.
Ze streven naar gemoedsrust, ze willen dat al die (vervelende) emoties
tijdelijke ervaringen zijn. We willen niet dat we ons leven laten leiden
door al die negatieve emoties.
o Griekse Stoïcijnen
‘we hebben niet zozeer last van situaties en de dingen om ons heen
maar van de manier waarop wij denken over die situaties.
Oefenen met gedrag dat je eng vind en ervaren dat erg niet erg is om
fouten te maken.
Epictetus (60 na Christus)
“het zijn niet de dingen die in de wereld gebeuren, waardoor mensen van slag raken,
maar hun gedachten daarover”
Inspiratiebron voor Beck en Albert Ellis.
Griekse Stoïcijn
Hoe je denkt over stress maakt biochemisch uit; versnelde hartslag en ademhaling,
vermoeidheid en gebrek aan energie, veel of juist weinig eetlust, hoofdpijn, spierpijn.
Afweer; het vervormen van de werkelijkheid ter bescherming van je zelfbeeld (een soort
zelfbedrog). Een soort psychologisch immuunsysteem’ tbv onze mentale gezondheid
(beschermen, afschermen zelfs). Dit systeem is vaak ‘onbewust; want dit psychologische
afweersysteem werkt net zo onzichtbaar als ons lichamelijke afweersysteem.
Oorsprong; psychoanalyse van Freud (1856 – 1939)
Pijnlijke ervaringen of ongewenste verlangens worden naar het ‘onbewuste’
verdrongen. Dit beïnvloedt ons gedrag. Kortom, we hebben veel onbewuste
drijfveren die ons gedrag bepalen.
Waarom is kennis van afweer van belang?
Afweermechanisme wijst op pijn. Iets gevoeligs moet worden afgeschermd en kan in
de weg staan van een constructieve oplossing.
Mensen hebben een hardnekkige behoefte aan zelfwaardering en validering.
Disfunctioneel, afwerend gedraag doorzie … is aanpakken van pijnlijke
kernervaringen onderliggende motieven voor handelen (bewustzijn en reflectie).
Het helpt als je het afwerende gedrag doorziet.
2
Psychologie
Social Work jaar 2
R. Lingeman
Les 1; vooroordelen, stereotypen en discriminatie
Stereotypen; algemene ideeën die we hebben over een groep als geheel, waardoor we
verwachtingen hebben over de individuele leden van die groep.
Stereotypering; het toeschrijven van kenmerken aan een persoon puur omdat hij tot een
sociale groep behoort.
Stereotypen kunnen functioneel en helpend zijn;
het zijn ‘denkcategorieën’ die het inschatten van mensen en situaties eenvoudiger
maken, ook wel schema’s.
o we kunnen hierdoor snel afstemmen op de ander in het contact.
o Soms helpen ze onszelf beschermen.
Confirmation Bias; de neiging om te zoeken naar informatie die overeenkomt met
onze verwachtingen en overtuigingen.
Soms schieten stereotypen door;
Vooroordelen; negatieve houdingen, overtuigingen en gevoelens tegenover iemand
omdat hij lid is van een bepaalde groep > opvattingen, gedachten.
Discriminatie; onterecht onderscheid maken, waarbij je de ene groep benadeelt
t.o.v. de andere > handelen naar die opvattingen
o Vb; uitsluiting, stigmatisering, vernedering, geweld.
o In meeste gevaarlijke vorm; dehumanisering
Waarom is kennis over vooroordelen, stereotypen en discriminatie van belang?
Stereotypering, vooroordelen en discriminatie dragen bij aan sociale uitsluiting.
Je cliënten horen vaak tot doelgroepen die hier slachtoffer van zijn.
Het is jouw taak dit aan te pakken!
Wat kun je doen?
Signaleer slachtoffers van discriminatie en uitsluiting in de samenleving.
Contact is het beste tegengif (mere exposure effect). Zoek naar menselijke gelijkenis!
Betrap jezelf op eigen vooroordelen en stuur ze bij.
Stel heel veel vragen en luister.
Les 2; afweet en belemmerende gedachten
Waarom is kennis over belemmerende gedachten van belang? Veel cliënten worstelen met
niet helpende gedachten, dit heeft enorme invloed op hun gedrag. Selffulfilling prophecy; je
gaat je gedragen naar je eigen gedachten. VB: jij denkt ‘ik kan dit niet’, je besluit ‘ik doe dit
niet’.
5G Schema wordt voornamelijk gebruikt bij cognitieve gedragstherapie.
Je maakt je eigen stres; het verschil zit in de verschillende gedachten die personen hebben
over een situatie. Iedereen heeft andere gedachtes dus op een bepaalde manier denken
geeft emoties van rust en op een andere manier denken van onrust. Het is dus niet de
gebeurtenis zelf, maar de interpretatie van de situatie waardoor je van streek raakt. Kern
van de RET (rationeel emotieve therapie) en van de cognitieve therapie; je zou mensen
kunnen helpen door ze anders te leren denken.
1
Psychologie
Social Work jaar 2
R. Lingeman
, Cognitieve therapie (Beck) & rationeel emotieve therapie (Albert Ellis)
Leren mensen door rationeel denken hun emoties te veranderen en zich effectiever
te gedragen.
Ontstaan:
o Psychotherapie
Grondeleggers: Albert Ellis en Aaron Beck
Veranderen van cognitief functioneren; ideeën en gedachten die
mensen hebben.
o Boeddhisme
Onthechting; in het boeddhisme streeft men naar dat mensen izch
steeds minder laten afleiden door vervelende emoties.
Ze streven naar gemoedsrust, ze willen dat al die (vervelende) emoties
tijdelijke ervaringen zijn. We willen niet dat we ons leven laten leiden
door al die negatieve emoties.
o Griekse Stoïcijnen
‘we hebben niet zozeer last van situaties en de dingen om ons heen
maar van de manier waarop wij denken over die situaties.
Oefenen met gedrag dat je eng vind en ervaren dat erg niet erg is om
fouten te maken.
Epictetus (60 na Christus)
“het zijn niet de dingen die in de wereld gebeuren, waardoor mensen van slag raken,
maar hun gedachten daarover”
Inspiratiebron voor Beck en Albert Ellis.
Griekse Stoïcijn
Hoe je denkt over stress maakt biochemisch uit; versnelde hartslag en ademhaling,
vermoeidheid en gebrek aan energie, veel of juist weinig eetlust, hoofdpijn, spierpijn.
Afweer; het vervormen van de werkelijkheid ter bescherming van je zelfbeeld (een soort
zelfbedrog). Een soort psychologisch immuunsysteem’ tbv onze mentale gezondheid
(beschermen, afschermen zelfs). Dit systeem is vaak ‘onbewust; want dit psychologische
afweersysteem werkt net zo onzichtbaar als ons lichamelijke afweersysteem.
Oorsprong; psychoanalyse van Freud (1856 – 1939)
Pijnlijke ervaringen of ongewenste verlangens worden naar het ‘onbewuste’
verdrongen. Dit beïnvloedt ons gedrag. Kortom, we hebben veel onbewuste
drijfveren die ons gedrag bepalen.
Waarom is kennis van afweer van belang?
Afweermechanisme wijst op pijn. Iets gevoeligs moet worden afgeschermd en kan in
de weg staan van een constructieve oplossing.
Mensen hebben een hardnekkige behoefte aan zelfwaardering en validering.
Disfunctioneel, afwerend gedraag doorzie … is aanpakken van pijnlijke
kernervaringen onderliggende motieven voor handelen (bewustzijn en reflectie).
Het helpt als je het afwerende gedrag doorziet.
2
Psychologie
Social Work jaar 2
R. Lingeman
