Analyserapport
Onderzoek naar kennis en gedrag omtrent
informatieveiligheid onder jongeren
Bommer, 2018
Groep:
Namen:
Studentennummers:
Cursuscode: AIV-V2IVP-15
Klas:
Jaar: 2020/2021
Naam begeleider:
Naam hogeschool: Hogeschool Utrecht
Opleiding: Integrale Veiligheidskunde
Vak: Integrale Veiligheid Praktijk (IVP)
Datum en plaats: 5 februari 2021, Utrecht
1
, Inhoudsopgave
Voorwoord 3
Samenvatting 4
Hoofdstuk 1 – Probleemschets 5
1.1 Inleiding 5
1.2 Aanleiding 6
Hoofdstuk 2 - Doelstelling en analysevraag 8
2.1 Doelstelling 8
2.2 Analysevraag 8
Hoofdstuk 3 - Analyse Verantwoording 9
3.1 Definiëren centrale begrippen 9
3.1.1 Jongeren 9
3.1.2 Veilig gebruik van digitale diensten 9
3.1.3 Kennis van risico’s omtrent het gebruik van digitale diensten 9
3.1.4 Genomen maatregelen om deze risico’s bij het gebruik van digitale
diensten te verminderen 10
3.2 Meetbaar maken van de centrale begrippen 10
3.2.1 Het verband tussen de dimensies en de clusters 10
3.3 Verantwoording analysemethoden 15
3.4 Verantwoording analysekader 16
Hoofdstuk 4 – Analyseresultaten 18
4.1 Deelvraag 1 18
4.2 Deelvraag 2 18
4.3 Deelvraag 3 19
4.4 Deelvraag 4 20
Hoofdstuk 5 - Conclusie en aanbevelingen 23
5.1 Conclusies 23
5.2 Beantwoording centrale analysevraag 25
5.3 Aanbevelingen 27
Literatuurlijst 28
Bijlage 31
Bijlage 1: Logboek 31
2
, Voorwoord
Voor u ligt het analyserapport ‘Onderzoek naar kennis en gedrag omtrent informatieveiligheid onder
jongeren’. Dit analyserapport is geschreven in opdracht van het lectoraat ‘Kennisanalyse Sociale
Veiligheid’. Het onderzoek is uitgevoerd door de tweedejaars studenten van de opleiding Integrale
Veiligheidskunde aan de Hogeschool Utrecht. De onderzoekers hebben in dit onderzoek met
honderden jongeren door heel Nederland contact gelegd om de data te verzamelen. Van september
2020 tot en met februari 2021 zijn de onderzoekers bezig geweest met het onderzoek en het
schrijven van de analyse.
De onderzoeksvraag in dit analyserapport is van te voren vastgesteld. Na uitvoerig kwantitatief
onderzoek hebben de onderzoekers de onderzoeksvraag kunnen beantwoorden.
Het uitvoeren van het onderzoek verliep complex door COVID-19. Hierdoor kon de samenwerking
tussen de onderzoekers en de jongeren niet fysiek plaatsvinden. De onderzoekers hebben de
dataverzameling online uitgevoerd. Desondanks hebben de onderzoekers er alles aan gedaan om
het onderzoek, en daarmee het analyserapport, in goede banen te leiden.
Tijdens het onderzoek stond docent … vanuit de opleiding klaar voor ons. Zij heeft steeds de stukken
van de onderzoekers gecontroleerd en daar feedback op geleverd. Bij deze willen de onderzoekers
haar graag bedanken voor de tijd en moeite.
De onderzoekers wensen u veel leesplezier toe.
Utrecht, 8 februari 2021
3
, Samenvatting
Voor dit analyserapport is een onderzoek verricht naar kennis en gedrag omtrent
informatieveiligheid onder jongeren. Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het lectoraat
‘Kennisanalyse Sociale Veiligheid’ van de Hogeschool Utrecht. Het doel van dit onderzoek is om
inzicht te krijgen in hoeveel jongeren van 18 tot en met 25 jaar kennis hebben van
informatieveiligheid en privacy. Daarnaast wil het lectoraat weten wat jongeren doen met deze
kennis. Er is een analysevraag geformuleerd om dat te weten te komen. De analysevraag luidt:
‘Welke kennis hebben jongeren die hun in staat zouden stellen om veilig gebruik te maken van
digitale diensten en welke maatregelen nemen zij om dit feitelijk te doen?’. Om deze analysevraag te
beantwoorden, hebben de onderzoekers een kwantitatief onderzoek verricht. Hierbij is de
dataverzameling verworven door middel van een enquête. Deze enquête is afgenomen via een
videobel-gesprek. De 165 IVK-studenten hebben ieder met tien personen de enquête afgenomen.
Hierdoor is het onderzoek gericht op 1650 interviews. Uit dit onderzoek zijn een aantal belangrijke
resultaten naar voren gekomen. Over het algemeen blijkt dat jongeren wel kennis hebben over de
risico’s omtrent informatieveiligheid. De onderzoekers hebben de volgende drie risico’s getoetst bij
de jongeren: vertrouwelijke documenten, phishing en wachtwoorden. Bij het risico vertrouwelijke
documenten neemt 35% van de jongeren geen maatregelen om de gevaren van het risico te
verminderen. Bij het risico phishing is gebleken dat bijna 70% van de jongeren te maken heeft gehad
met phishing. Bij het risico wachtwoorden is gebleken dat 46,5% van de jongeren voldoet aan een
sterk wachtwoord. Daarnaast wijzigt 38,9% van de jongeren hun wachtwoord nooit. De
onderzoekers hebben door middel van dit onderzoek genoeg inzicht verkregen om aan het einde van
dit rapport aanbevelingen te doen.
4
Onderzoek naar kennis en gedrag omtrent
informatieveiligheid onder jongeren
Bommer, 2018
Groep:
Namen:
Studentennummers:
Cursuscode: AIV-V2IVP-15
Klas:
Jaar: 2020/2021
Naam begeleider:
Naam hogeschool: Hogeschool Utrecht
Opleiding: Integrale Veiligheidskunde
Vak: Integrale Veiligheid Praktijk (IVP)
Datum en plaats: 5 februari 2021, Utrecht
1
, Inhoudsopgave
Voorwoord 3
Samenvatting 4
Hoofdstuk 1 – Probleemschets 5
1.1 Inleiding 5
1.2 Aanleiding 6
Hoofdstuk 2 - Doelstelling en analysevraag 8
2.1 Doelstelling 8
2.2 Analysevraag 8
Hoofdstuk 3 - Analyse Verantwoording 9
3.1 Definiëren centrale begrippen 9
3.1.1 Jongeren 9
3.1.2 Veilig gebruik van digitale diensten 9
3.1.3 Kennis van risico’s omtrent het gebruik van digitale diensten 9
3.1.4 Genomen maatregelen om deze risico’s bij het gebruik van digitale
diensten te verminderen 10
3.2 Meetbaar maken van de centrale begrippen 10
3.2.1 Het verband tussen de dimensies en de clusters 10
3.3 Verantwoording analysemethoden 15
3.4 Verantwoording analysekader 16
Hoofdstuk 4 – Analyseresultaten 18
4.1 Deelvraag 1 18
4.2 Deelvraag 2 18
4.3 Deelvraag 3 19
4.4 Deelvraag 4 20
Hoofdstuk 5 - Conclusie en aanbevelingen 23
5.1 Conclusies 23
5.2 Beantwoording centrale analysevraag 25
5.3 Aanbevelingen 27
Literatuurlijst 28
Bijlage 31
Bijlage 1: Logboek 31
2
, Voorwoord
Voor u ligt het analyserapport ‘Onderzoek naar kennis en gedrag omtrent informatieveiligheid onder
jongeren’. Dit analyserapport is geschreven in opdracht van het lectoraat ‘Kennisanalyse Sociale
Veiligheid’. Het onderzoek is uitgevoerd door de tweedejaars studenten van de opleiding Integrale
Veiligheidskunde aan de Hogeschool Utrecht. De onderzoekers hebben in dit onderzoek met
honderden jongeren door heel Nederland contact gelegd om de data te verzamelen. Van september
2020 tot en met februari 2021 zijn de onderzoekers bezig geweest met het onderzoek en het
schrijven van de analyse.
De onderzoeksvraag in dit analyserapport is van te voren vastgesteld. Na uitvoerig kwantitatief
onderzoek hebben de onderzoekers de onderzoeksvraag kunnen beantwoorden.
Het uitvoeren van het onderzoek verliep complex door COVID-19. Hierdoor kon de samenwerking
tussen de onderzoekers en de jongeren niet fysiek plaatsvinden. De onderzoekers hebben de
dataverzameling online uitgevoerd. Desondanks hebben de onderzoekers er alles aan gedaan om
het onderzoek, en daarmee het analyserapport, in goede banen te leiden.
Tijdens het onderzoek stond docent … vanuit de opleiding klaar voor ons. Zij heeft steeds de stukken
van de onderzoekers gecontroleerd en daar feedback op geleverd. Bij deze willen de onderzoekers
haar graag bedanken voor de tijd en moeite.
De onderzoekers wensen u veel leesplezier toe.
Utrecht, 8 februari 2021
3
, Samenvatting
Voor dit analyserapport is een onderzoek verricht naar kennis en gedrag omtrent
informatieveiligheid onder jongeren. Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het lectoraat
‘Kennisanalyse Sociale Veiligheid’ van de Hogeschool Utrecht. Het doel van dit onderzoek is om
inzicht te krijgen in hoeveel jongeren van 18 tot en met 25 jaar kennis hebben van
informatieveiligheid en privacy. Daarnaast wil het lectoraat weten wat jongeren doen met deze
kennis. Er is een analysevraag geformuleerd om dat te weten te komen. De analysevraag luidt:
‘Welke kennis hebben jongeren die hun in staat zouden stellen om veilig gebruik te maken van
digitale diensten en welke maatregelen nemen zij om dit feitelijk te doen?’. Om deze analysevraag te
beantwoorden, hebben de onderzoekers een kwantitatief onderzoek verricht. Hierbij is de
dataverzameling verworven door middel van een enquête. Deze enquête is afgenomen via een
videobel-gesprek. De 165 IVK-studenten hebben ieder met tien personen de enquête afgenomen.
Hierdoor is het onderzoek gericht op 1650 interviews. Uit dit onderzoek zijn een aantal belangrijke
resultaten naar voren gekomen. Over het algemeen blijkt dat jongeren wel kennis hebben over de
risico’s omtrent informatieveiligheid. De onderzoekers hebben de volgende drie risico’s getoetst bij
de jongeren: vertrouwelijke documenten, phishing en wachtwoorden. Bij het risico vertrouwelijke
documenten neemt 35% van de jongeren geen maatregelen om de gevaren van het risico te
verminderen. Bij het risico phishing is gebleken dat bijna 70% van de jongeren te maken heeft gehad
met phishing. Bij het risico wachtwoorden is gebleken dat 46,5% van de jongeren voldoet aan een
sterk wachtwoord. Daarnaast wijzigt 38,9% van de jongeren hun wachtwoord nooit. De
onderzoekers hebben door middel van dit onderzoek genoeg inzicht verkregen om aan het einde van
dit rapport aanbevelingen te doen.
4
