Luister je wel naar mij?
H1 Inleiding
1.1 De dominantie van de taal
Sensitieve periode voor taal waarin het kind op taal gericht is en waarin het deze taal
vloeiend leert beheersen. Is tot ong. 7 jaar.
Sensitieve periode voor het verfijnen van de taal, vooral in grammatica en voor leren
lezen en schrijven. Van 7 jaar tot ong. 10 jaar.
Kinderen stellen vanuit hun gebrek aan het onder woorden brengen van wat ze willen
vragen: repeteervragen.
De actieve woordenschat (aantal woorden dat het kind begrijpt) reflecteert bij lange na
niet de passieve woordenschat (aantal woorden dat het kind kent en begrijpt).
Dus het begrijpen van de taal loopt ver voor op de productie daarvan.
1.2 Leercapaciteit en leerbereidheid van kinderen
Beide heel groot.
Taal is voor kinderen ook een instrument om te ordenen, dat merk je aan het hardop
praten van jonge kinderen. Dat begeleidt ze in hun activiteiten.
1.3 Betrouwbaarheid en suggestibiliteit
Suggestibiliteit is de mate waarin iemand er door een ander toe gebracht kan worden te
geloven dat er iets is gebeurd of iemand eruitziet op een wijze die niet in
overeenstemming is met de werkelijkheid en met de herinnering.
Kinderen besteden meer aandacht aan de hoofdlijnen dan aan de details. Dus qua details
zijn ze meer beïnvloedbaar.
1.4 Fantasie en werkelijkheid
t/m ong. 7 jaar verschil tussen fantasie en werkelijkheid moeilijk te maken. Maar
sommige zeggen vanaf 2.5 al.
Verschillen tussen volwassenen en kinderen in het omgaan met fantasie:
- Capaciteit tot fantasie bij kinderen groter dan bij volwassenen.
- De neiging van kinderen het waarheidsgehalte van een uitspraak te communiceren is
niet groot.
1.5 Verschillen tussen jongens en meisjes
Jongens zullen eerder externaliseren en meisjes zullen eerder internaliseren wanneer zich
een probleem voordoet. Jongens ontwikkelen vaak ook langzamer dan meisjes.
1.6 Vraaggericht werken
Vraaggericht werken: het voeren van open vraaggesprekken en interviews op basis van
actief luisteren dmv doorvragen, je afvragen waarom iemand iets zegt en rekening
houden met de beleving en behoeften van de ander. Ontwikkeld door WESP.
Volgens Gordon is acceptatie fundamenteel voor de communicatie, en ik-boodschappen.
1.7 Het gesprekskader
Kinderen zullen beter presteren in een situatie als de sociale codes van het gesprek
uitgelegd worden.
1.8 Het virtuele milieu
Vormt kinderen onbedoeld. Moet goed worden opgepast door ouders.
H2 De ontwikkeling van kinderen van 4 tot 12 jaar
Effectieve communicatie betekent aansluiten bij degene waarmee je spreekt.
2.1 Het kind als kleine volwassene
,Kunst is kinderen serieus te nemen, ze juist te benaderen in communicatie en ze helpen
de woorden te vinden ze misschien zelf nog niet hebben. Kinderen die bijv. denken dat ze
een ziekte hebben worden vaak niet geloofd of serieus genomen.
Clear Communicatie Kader(opgesteld naar aanleiding van veel vragen aan kinderen die
niet werden begrepen of serieus genomen):
Context Dat het kind als meer dan iemand met een medische kwestie word
gezien
Luisteren Hen te laten spreken zonder onderbroken te worden en geen
commentaren te maken die afkeur of verrassing uitdrukken
Empowerment Een actieve rol voor het kind. Het kind wil dingen weten, geïnformeerd
worden en betekenisvolle input in de communicatie hebben
Advies Ze wilden advies in hoe zij met hun specifieke ziekte moesten omgaan
Geruststelling Geruststelling dat ze gezond waren en dat ze goed bezig waren in het
omgaan met hun symptomen en ze wilden geen valse geruststellingen
ontvangen.
Ook de capaciteit van kinderen tot het generen van filosofische vragen is erg groot maar
ook dat word bijna nooit serieus genomen.
Rond 4 jaar altijd waarom vragen.
Baby’s vormen al snel een gehechtheidssysteem.
Ontwikkelingstaken van het jonge kind van geboorte tot 5 jaar:
Autonomie Zelfstandig eten, zindelijk worden, in slaap vallen
Motoriek Vrij en zelfstandig bewegen
Intellectueel Analyseren, ordenen, conservatieprincipe, ruimte en afstand bevatten,
van concreet naar abstract denken
Communicatie Talig functioneren
Emoties Hechten en aan zich hechten
2.2 De psychosociale ontwikkeling van kinderen van 4 tot 6 jaar
Twee zaken staan centraal: Uitbreiden van de fysieke en sociale omgeving en het
vervolmaken van de taal. Kind oefent via spel sociale situaties(Vader en moedertje).
Mogelijkheid tot partnerschapgedrag. Geïnteresseerd in familieverbanden en in hun eigen
biologische afstamming. Ze beginnen sociale codes te leren bijv. het verschil tussen echt
vechten en nep vechten. Leerkracht van school word belangrijk voor ze. Ook neemt het
egocentrisch denken af. Kind leert dmv vriendschappen empathie. Het magische denken
waarbij het kind de wereld beschouwt als geregeerd door magische krachten is
gedurende deze levensfase nog van kracht. Uitspraken worden nog letterlijk genomen.
Kind kan gebeurtenis beter op ‘ruimte’ situeren dan op ‘tijd’. Morele handelen nog erg
lustgestuurd en dus goed om te belonen en te straffen. Voorbeeldgedrag.
2.3 ,, van 6 tot 8 jaar
Scharnierleeftijd. Sterkte toename van de integratie van de hersenen zorgt ervoor dat
het kind tot omvangrijker inzicht in staat is. Dood gaan begrijpen. KTG volgroeid en LTG
begint te ontwikkelen. Alfabetisering. Schaamtegevoel en besef van goed en kwaad
ontstaat.
2.4 ,, van 8 tot 10 jaar
Alles breidt zich uit, zowel bijv. de wereld of de omgeving. Vergelijking prestaties met
andere klasgenoten op school. LTG ontwikkelt zich. Neemt afstand van alleen de
letterlijke betekenis van woorden en zinnen. Gevoelig voor modes op gebied van bijv.
activiteiten. Vriendschappen worden nog makkelijk verbroken en weer hersteld.
Sekseverschillen ontstaan.
2.4 ,, van 10 tot 12 jaar
Groeispurt eerder bij meisjes. Eerst vormen van sociale identiteit en daarna later de
psychologische identiteit. Omgang met leeftijdsgenoten word een kernactiviteit. Grote
, belangstelling voor het verzamelen. Verschil in sekse en groeiende belangstelling voor
seksualiteit. Vormen metageheugen -> kennis over hoe het geheugen werkt.
Idolen en vrienden staan centraal, voorbeeldgedrag ontstaat. Paradoxale intimiteit ->
Kind wil niet meer de tederheid van de voorafgaande fasen en beschikt nog niet over de
mogelijkheden van de volwassenen. Op moreel gebied gaat het kind in deze periode
regels meer toetsen aan eigen wensen.
H3 De gespreksvoering
3.1 Invullen
Gespreksvoering moet tweerichtingsverkeer zijn. In gesprek met volwassene kind moet
de volwassene empathisch vermogen hebben zodat ze zich kunnen inleven in de
gevoelens van het kind. Praten vanuit de ik-persoon. Kinderen zijn gevoelig voor
suggestieve vragen van volwassenen.
3.2 Kwaliteit van een gesprek
Warmte respect en belangstelling erg belangrijk, vooral in hulpverlenend gesprek. Non-
verbale communicatie ook heel belangrijk.
3.3 Communicatievoorwaarden
3.3.1 Ga op dezelfde ooghoogte zitten als het kind
3.3.2 Kijk naar een kind terwijl je spreekt. Vooral voor het zien van de non-verbale
signalen.
3.3.3 Alterneer het wel en niet maken van oogcontact met een kind terwijl je spreekt.
Niet dwingen om oogcontact te maken en bij bijv. allochtonen of autistische kinderen ligt
dat nou eenmaal anders.
3.3.4 Stel het kind op zijn of haar gemak. Door liefde warmte belangstelling enzo maar
kan ook door metacommunicatie.
3.3.5 Luister naar wat een kind zegt. Als dat niet goed lukt -> passief verzet(Afhaken)
bijv. niet actief meer deelnemen/Oost-Indisch doof/wegkijken. Stimuleer het vertellen
maar dwing niet.
3.3.6 Laat met behulp van voorbeelden zien dat wat het kind zegt effect heeft. Bijv.: Nu
jij mij uitlegt hoe het is om in een kindertehuis te wonen begrijp ik je veel beter. Ik was
daar zelf nooit opgekomen!
3.3.7 Vertel het kind dat het je moet zeggen wat het vind of wil omdat je het niet weet
als het kind je niks verteld.
3.3.8 Probeer het spelen en praten te combineren. Maar laat de activiteit niet het
gesprek overnemen.
3.3.9 Signaleer dat je het gesprek afbreekt en later zal voorzetten wanneer je merkt dat
het kind afhaakt.
3.3.10 Wanneer je een moeilijk gesprek hebt gehad zorg dan dat het kind daarna tot
zichzelf kan komen. Door fysiek inspannen het liefst, als spelen.
3.4 Metacommunicatie
Via metacommunicatie het kind duidelijk te maken wat er speelt. Aantal basale regels
voor metacommunicatie:
3.4.1 Maak het doel van het gesprek duidelijk.
3.4.2 Laat een kind weten wat je intenties zijn
3.4.3 Laat een kind weten dat je feedback nodig hebt. (Dat het kind luistert bijv.)
3.4.4 Laat een kind weten dat het mag zwijgen.
3.4.5 Probeer te benoemen wat je voelt en volg wat je voelt.
3.4.6 Nodig het kind uit zijn of haar mening over het gesprek te geven.
3.4.7 Maak metacommunicatie een vast onderdeel van de communicatie.
3.5 De deskundigheid van de gesprekspartners
Centrale doel van een interview -> verkrijgen van informatie. Centrale doel van
hulpverlening -> geven van informatie aan het kind.
H1 Inleiding
1.1 De dominantie van de taal
Sensitieve periode voor taal waarin het kind op taal gericht is en waarin het deze taal
vloeiend leert beheersen. Is tot ong. 7 jaar.
Sensitieve periode voor het verfijnen van de taal, vooral in grammatica en voor leren
lezen en schrijven. Van 7 jaar tot ong. 10 jaar.
Kinderen stellen vanuit hun gebrek aan het onder woorden brengen van wat ze willen
vragen: repeteervragen.
De actieve woordenschat (aantal woorden dat het kind begrijpt) reflecteert bij lange na
niet de passieve woordenschat (aantal woorden dat het kind kent en begrijpt).
Dus het begrijpen van de taal loopt ver voor op de productie daarvan.
1.2 Leercapaciteit en leerbereidheid van kinderen
Beide heel groot.
Taal is voor kinderen ook een instrument om te ordenen, dat merk je aan het hardop
praten van jonge kinderen. Dat begeleidt ze in hun activiteiten.
1.3 Betrouwbaarheid en suggestibiliteit
Suggestibiliteit is de mate waarin iemand er door een ander toe gebracht kan worden te
geloven dat er iets is gebeurd of iemand eruitziet op een wijze die niet in
overeenstemming is met de werkelijkheid en met de herinnering.
Kinderen besteden meer aandacht aan de hoofdlijnen dan aan de details. Dus qua details
zijn ze meer beïnvloedbaar.
1.4 Fantasie en werkelijkheid
t/m ong. 7 jaar verschil tussen fantasie en werkelijkheid moeilijk te maken. Maar
sommige zeggen vanaf 2.5 al.
Verschillen tussen volwassenen en kinderen in het omgaan met fantasie:
- Capaciteit tot fantasie bij kinderen groter dan bij volwassenen.
- De neiging van kinderen het waarheidsgehalte van een uitspraak te communiceren is
niet groot.
1.5 Verschillen tussen jongens en meisjes
Jongens zullen eerder externaliseren en meisjes zullen eerder internaliseren wanneer zich
een probleem voordoet. Jongens ontwikkelen vaak ook langzamer dan meisjes.
1.6 Vraaggericht werken
Vraaggericht werken: het voeren van open vraaggesprekken en interviews op basis van
actief luisteren dmv doorvragen, je afvragen waarom iemand iets zegt en rekening
houden met de beleving en behoeften van de ander. Ontwikkeld door WESP.
Volgens Gordon is acceptatie fundamenteel voor de communicatie, en ik-boodschappen.
1.7 Het gesprekskader
Kinderen zullen beter presteren in een situatie als de sociale codes van het gesprek
uitgelegd worden.
1.8 Het virtuele milieu
Vormt kinderen onbedoeld. Moet goed worden opgepast door ouders.
H2 De ontwikkeling van kinderen van 4 tot 12 jaar
Effectieve communicatie betekent aansluiten bij degene waarmee je spreekt.
2.1 Het kind als kleine volwassene
,Kunst is kinderen serieus te nemen, ze juist te benaderen in communicatie en ze helpen
de woorden te vinden ze misschien zelf nog niet hebben. Kinderen die bijv. denken dat ze
een ziekte hebben worden vaak niet geloofd of serieus genomen.
Clear Communicatie Kader(opgesteld naar aanleiding van veel vragen aan kinderen die
niet werden begrepen of serieus genomen):
Context Dat het kind als meer dan iemand met een medische kwestie word
gezien
Luisteren Hen te laten spreken zonder onderbroken te worden en geen
commentaren te maken die afkeur of verrassing uitdrukken
Empowerment Een actieve rol voor het kind. Het kind wil dingen weten, geïnformeerd
worden en betekenisvolle input in de communicatie hebben
Advies Ze wilden advies in hoe zij met hun specifieke ziekte moesten omgaan
Geruststelling Geruststelling dat ze gezond waren en dat ze goed bezig waren in het
omgaan met hun symptomen en ze wilden geen valse geruststellingen
ontvangen.
Ook de capaciteit van kinderen tot het generen van filosofische vragen is erg groot maar
ook dat word bijna nooit serieus genomen.
Rond 4 jaar altijd waarom vragen.
Baby’s vormen al snel een gehechtheidssysteem.
Ontwikkelingstaken van het jonge kind van geboorte tot 5 jaar:
Autonomie Zelfstandig eten, zindelijk worden, in slaap vallen
Motoriek Vrij en zelfstandig bewegen
Intellectueel Analyseren, ordenen, conservatieprincipe, ruimte en afstand bevatten,
van concreet naar abstract denken
Communicatie Talig functioneren
Emoties Hechten en aan zich hechten
2.2 De psychosociale ontwikkeling van kinderen van 4 tot 6 jaar
Twee zaken staan centraal: Uitbreiden van de fysieke en sociale omgeving en het
vervolmaken van de taal. Kind oefent via spel sociale situaties(Vader en moedertje).
Mogelijkheid tot partnerschapgedrag. Geïnteresseerd in familieverbanden en in hun eigen
biologische afstamming. Ze beginnen sociale codes te leren bijv. het verschil tussen echt
vechten en nep vechten. Leerkracht van school word belangrijk voor ze. Ook neemt het
egocentrisch denken af. Kind leert dmv vriendschappen empathie. Het magische denken
waarbij het kind de wereld beschouwt als geregeerd door magische krachten is
gedurende deze levensfase nog van kracht. Uitspraken worden nog letterlijk genomen.
Kind kan gebeurtenis beter op ‘ruimte’ situeren dan op ‘tijd’. Morele handelen nog erg
lustgestuurd en dus goed om te belonen en te straffen. Voorbeeldgedrag.
2.3 ,, van 6 tot 8 jaar
Scharnierleeftijd. Sterkte toename van de integratie van de hersenen zorgt ervoor dat
het kind tot omvangrijker inzicht in staat is. Dood gaan begrijpen. KTG volgroeid en LTG
begint te ontwikkelen. Alfabetisering. Schaamtegevoel en besef van goed en kwaad
ontstaat.
2.4 ,, van 8 tot 10 jaar
Alles breidt zich uit, zowel bijv. de wereld of de omgeving. Vergelijking prestaties met
andere klasgenoten op school. LTG ontwikkelt zich. Neemt afstand van alleen de
letterlijke betekenis van woorden en zinnen. Gevoelig voor modes op gebied van bijv.
activiteiten. Vriendschappen worden nog makkelijk verbroken en weer hersteld.
Sekseverschillen ontstaan.
2.4 ,, van 10 tot 12 jaar
Groeispurt eerder bij meisjes. Eerst vormen van sociale identiteit en daarna later de
psychologische identiteit. Omgang met leeftijdsgenoten word een kernactiviteit. Grote
, belangstelling voor het verzamelen. Verschil in sekse en groeiende belangstelling voor
seksualiteit. Vormen metageheugen -> kennis over hoe het geheugen werkt.
Idolen en vrienden staan centraal, voorbeeldgedrag ontstaat. Paradoxale intimiteit ->
Kind wil niet meer de tederheid van de voorafgaande fasen en beschikt nog niet over de
mogelijkheden van de volwassenen. Op moreel gebied gaat het kind in deze periode
regels meer toetsen aan eigen wensen.
H3 De gespreksvoering
3.1 Invullen
Gespreksvoering moet tweerichtingsverkeer zijn. In gesprek met volwassene kind moet
de volwassene empathisch vermogen hebben zodat ze zich kunnen inleven in de
gevoelens van het kind. Praten vanuit de ik-persoon. Kinderen zijn gevoelig voor
suggestieve vragen van volwassenen.
3.2 Kwaliteit van een gesprek
Warmte respect en belangstelling erg belangrijk, vooral in hulpverlenend gesprek. Non-
verbale communicatie ook heel belangrijk.
3.3 Communicatievoorwaarden
3.3.1 Ga op dezelfde ooghoogte zitten als het kind
3.3.2 Kijk naar een kind terwijl je spreekt. Vooral voor het zien van de non-verbale
signalen.
3.3.3 Alterneer het wel en niet maken van oogcontact met een kind terwijl je spreekt.
Niet dwingen om oogcontact te maken en bij bijv. allochtonen of autistische kinderen ligt
dat nou eenmaal anders.
3.3.4 Stel het kind op zijn of haar gemak. Door liefde warmte belangstelling enzo maar
kan ook door metacommunicatie.
3.3.5 Luister naar wat een kind zegt. Als dat niet goed lukt -> passief verzet(Afhaken)
bijv. niet actief meer deelnemen/Oost-Indisch doof/wegkijken. Stimuleer het vertellen
maar dwing niet.
3.3.6 Laat met behulp van voorbeelden zien dat wat het kind zegt effect heeft. Bijv.: Nu
jij mij uitlegt hoe het is om in een kindertehuis te wonen begrijp ik je veel beter. Ik was
daar zelf nooit opgekomen!
3.3.7 Vertel het kind dat het je moet zeggen wat het vind of wil omdat je het niet weet
als het kind je niks verteld.
3.3.8 Probeer het spelen en praten te combineren. Maar laat de activiteit niet het
gesprek overnemen.
3.3.9 Signaleer dat je het gesprek afbreekt en later zal voorzetten wanneer je merkt dat
het kind afhaakt.
3.3.10 Wanneer je een moeilijk gesprek hebt gehad zorg dan dat het kind daarna tot
zichzelf kan komen. Door fysiek inspannen het liefst, als spelen.
3.4 Metacommunicatie
Via metacommunicatie het kind duidelijk te maken wat er speelt. Aantal basale regels
voor metacommunicatie:
3.4.1 Maak het doel van het gesprek duidelijk.
3.4.2 Laat een kind weten wat je intenties zijn
3.4.3 Laat een kind weten dat je feedback nodig hebt. (Dat het kind luistert bijv.)
3.4.4 Laat een kind weten dat het mag zwijgen.
3.4.5 Probeer te benoemen wat je voelt en volg wat je voelt.
3.4.6 Nodig het kind uit zijn of haar mening over het gesprek te geven.
3.4.7 Maak metacommunicatie een vast onderdeel van de communicatie.
3.5 De deskundigheid van de gesprekspartners
Centrale doel van een interview -> verkrijgen van informatie. Centrale doel van
hulpverlening -> geven van informatie aan het kind.
