H1 Definitie en begripsafbakening
1.1 Geweld in gezinnen: an inconvenient truth
-> Veel mensen weten dat het er is maar hebben het er liever niet over. Van alle
geweldsvormen komt huiselijk geweld verreweg het meest voor.
1.2 Kenmerken van geweld in gezinnen
Een belangrijk kenmerk van geweld in gezinnen is de onzichtbaarheid, in stand gehouden
door geheimhouding als gevolg van schaamte. Veel incidenten komen ook nooit naar buiten
waardoor er nooit exacte cijfers over kunnen zijn maar het altijd schattingen zijn.
Huiselijk geweld -> Geweld dat door iemand uit huiselijke kring van het slachtoffer wordt
gepleegd. ‘Huiselijk’ verwijst naar de relatie tussen de pleger en het slachtoffer en dus niet
naar de plaats. Je hebt incidenteel geweld en structureel geweld.
Onderscheid van de verschillende vormen van geweld:
- Fysieke mishandeling
- Seksuele mishandeling
- Psychische of emotionele mishandeling
- Fysieke verwaarlozing
- Psychische of emotionele verwaarlozing
- Financiële uitbuiting
- Opsluiting of vrijheidsbeperking
Geweld in gezinnen heeft in tegenstelling tot geweld buitenshuis een langere aanloop en kan
ook heel lang doorgaan. Het verloopt in zekere zin procesmatig, min of meer voorspelbaar
en stopt niet vanzelf.
Van Lawick en Groen
beschrijven in hun boek het
cyclische verloop van geweld in
intieme relaties ->
Die cyclus wordt steeds weer
opnieuw doorlopen omdat de
wittebroodsweken nooit lang
stand houden aangezien de
echte oorzaken van het geweld
onbesproken en bedekt
blijven. Huiselijk geweld komt
dus steeds weer opnieuw
terug. Deze cyclus doet zich
overigens vooral voor bij 1
type huiselijk geweld: common
couple violence(‘uit de hand
gelopen ruzies’). Er zijn dus ook
andere typen huiselijk geweld
met een heel ander verloop.
1.3 Gevolgen van huiselijk geweld
1.3.1 Fysieke gevolgen
,Spreekt voor zich.
1.3.2 Psychische gevolgen
Schade aan het zelfbeeld en het zelfvertrouwen kan tot trauma’s leiden. Daardoor heel veel
problemen zoals depressies of psychiatrische problemen zoals psychoses of
zelfbeschadiging.
Om te overleven passen slachtoffers vaak (onbewust) overlevingsstrategieën toe. Deze
kunnen soms ook contraproductief werken en een gezonde verdere groei in de weg staan.
Bijvoorbeeld bij dissociatie -> het vermogen om gedachte en gevoelens even weg te duwen
en jezelf even ‘weg te maken’. Hiermee ontvlucht je tijdelijk een pijnlijke situatie maar er kan
daardoor ook een patroon ontstaan.
Kinderarts Ben Rensen heeft de psychische gevolgen beschreven die specifiek zijn voor
kindermishandeling en maakt daarbij onderscheid tussen de volgende typen:
1.3.3 Psychosociale gevolgen
Denk aan eventuele scheiding of problemen/ontslag op werk.
1.3.4 Transgenerationele overdracht
Kinderen zijn vaak getuige van partnergeweld. Dit kan ervoor zorgen dat sommigen later zelf
ook dader of slachtoffer worden. Op die manier worden geweld en slachtofferschap van de
ene generatie op de andere overgedragen. Men spreekt dan van transgenerationele
overdracht.
1.3.5 Maatschappelijke gevolgen
Kost de maatschappij geld, denk maar aan ziekteverzuim, sociale zekerheid en ziektekosten.
1.4 Huiselijk geweld vanuit verschillende perspectieven
Vier perspectieven van waaruit je huiselijk geweld kunt benaderen.
1.4.1 Huiselijk geweld als uiting van psychopathologie
Eerst dacht men dat relationeel geweld en kindermishandeling volledig verklaard konden
worden vanuit de psychopathologie en de psychiatrie want wie zoiets deed moest wel
gestoord zijn. Dit is bij een deel van de plegers aan de hand.
Munchhausen by proxy syndroom -> Moeders mishandelen hun kind ernstig in de hoop zelf
aandacht te krijgen.
, Redenerend vanuit de gedragstheorie kan geweld een aangeleerde manier zijn van
communiceren in het gezin.
1.4.2 Huiselijk geweld als uiting van machtsverschillen
Na de 2e emancipatiegolf na de jaren 70 kwam er meer aandacht voor de machtsverschillen
tussen mannen en vrouwen. (Toen ook 1e blijf van mijn lijf huizen) Geweld in gezinnen, met
name partnergeweld, werd in deze jaren vooral gezien als een gevolg van de
machtsverschillen tussen mannen en vrouwen. Als vrouwen een sterkere positie innemen
bestaat de kas dat mannen geweld gebruiken om hun machtsverlies te compenseren.
Stereotiepe ideeën over mannelijkheid en vrouwelijkheid hebbe nog steeds veel invloed en
daarom is het vanuit dit perspectief goed verklaarbaar dat vrouwen vaker slachtoffer zijn
van huiselijk geweld dan mannen en mannen vaker dader. Ook kindermishandeling en
ouderenmishandeling kunnen voor een deel geduid worden als een problematisch gevolg
van machtsverschil.
1.4.3 Huiselijk geweld, gedefinieerd vanuit het strafrecht
Gewelddadig gedrag is delictgedrag en moet dus worden gestraft.
Het Wetboek van Strafrecht maakt een onderscheid tussen:
- Mishandeling en andere vormen van fysiek geweld.
- Psychisch geweld
- Belaging (of stalking)
1.4.4 Huiselijk geweld vanuit systeemtheoretisch perspectief
Huiselijk geweld blijkt in veel gevallen het gevolg te zijn van uit de hand gelopen interacties
in een gezin waarbij iedereen de regie kwijt is. Dus de 3 posities: pleger, slachtoffer en
omstander kunnen soms ook door elkaar lopen.
Deze theorie ziet huiselijk geweld niet als de daad van één gezinslid tegen een ander maar
als een verschijnsel dat zich in wisselwerking tussen beiden voordoet. Er is hierbij oog voor
de interactiepatronen en omstandigheden die het gezin vatbaarder maken voor geweld.
Therapie dus met z’n allen en niet alleen het slachtoffer.
1.5 Ontwikkelingen in vogelvlucht
Huiselijk geweld is niet langer een privéaangelegenheid maar een publieke zaak. En het is
niet alleen een zorgzaak maar ook een veiligheidszaak geworden.
1.5.1 Van privégeweld tot publieke zaak
Overheid bemoeide zich het liefst zo min mogelijk met huiselijk geweld omdat het als een
persoonlijke aangelegenheid werd beschouwd tot het einde van de vorige eeuw. Nu is de
overheid verplicht in te grijpen door de kabinetsnota Privé geweld- Publieke zaak (2002).
1.5.2 Van zorgzaak naar veiligheidszaak
Verantwoordelijkheid lag bij de zorgsector. Nu is het een veiligheidszaak.
1.6 Een werkdefinitie en een uitgewerkte definitie van huiselijk geweld
Huiselijk geweld is geweld dat gepleegd wordt door iemand uit de huiselijke kring van het
slachtoffer. Dat was eerst de definitie, die is nu uitgebreid naar: Fysiek, psychisch of seksueel
geweld of bedreigingen daarmee dat gepleegd wordt door iemand uit de huiselijke kring van
1.1 Geweld in gezinnen: an inconvenient truth
-> Veel mensen weten dat het er is maar hebben het er liever niet over. Van alle
geweldsvormen komt huiselijk geweld verreweg het meest voor.
1.2 Kenmerken van geweld in gezinnen
Een belangrijk kenmerk van geweld in gezinnen is de onzichtbaarheid, in stand gehouden
door geheimhouding als gevolg van schaamte. Veel incidenten komen ook nooit naar buiten
waardoor er nooit exacte cijfers over kunnen zijn maar het altijd schattingen zijn.
Huiselijk geweld -> Geweld dat door iemand uit huiselijke kring van het slachtoffer wordt
gepleegd. ‘Huiselijk’ verwijst naar de relatie tussen de pleger en het slachtoffer en dus niet
naar de plaats. Je hebt incidenteel geweld en structureel geweld.
Onderscheid van de verschillende vormen van geweld:
- Fysieke mishandeling
- Seksuele mishandeling
- Psychische of emotionele mishandeling
- Fysieke verwaarlozing
- Psychische of emotionele verwaarlozing
- Financiële uitbuiting
- Opsluiting of vrijheidsbeperking
Geweld in gezinnen heeft in tegenstelling tot geweld buitenshuis een langere aanloop en kan
ook heel lang doorgaan. Het verloopt in zekere zin procesmatig, min of meer voorspelbaar
en stopt niet vanzelf.
Van Lawick en Groen
beschrijven in hun boek het
cyclische verloop van geweld in
intieme relaties ->
Die cyclus wordt steeds weer
opnieuw doorlopen omdat de
wittebroodsweken nooit lang
stand houden aangezien de
echte oorzaken van het geweld
onbesproken en bedekt
blijven. Huiselijk geweld komt
dus steeds weer opnieuw
terug. Deze cyclus doet zich
overigens vooral voor bij 1
type huiselijk geweld: common
couple violence(‘uit de hand
gelopen ruzies’). Er zijn dus ook
andere typen huiselijk geweld
met een heel ander verloop.
1.3 Gevolgen van huiselijk geweld
1.3.1 Fysieke gevolgen
,Spreekt voor zich.
1.3.2 Psychische gevolgen
Schade aan het zelfbeeld en het zelfvertrouwen kan tot trauma’s leiden. Daardoor heel veel
problemen zoals depressies of psychiatrische problemen zoals psychoses of
zelfbeschadiging.
Om te overleven passen slachtoffers vaak (onbewust) overlevingsstrategieën toe. Deze
kunnen soms ook contraproductief werken en een gezonde verdere groei in de weg staan.
Bijvoorbeeld bij dissociatie -> het vermogen om gedachte en gevoelens even weg te duwen
en jezelf even ‘weg te maken’. Hiermee ontvlucht je tijdelijk een pijnlijke situatie maar er kan
daardoor ook een patroon ontstaan.
Kinderarts Ben Rensen heeft de psychische gevolgen beschreven die specifiek zijn voor
kindermishandeling en maakt daarbij onderscheid tussen de volgende typen:
1.3.3 Psychosociale gevolgen
Denk aan eventuele scheiding of problemen/ontslag op werk.
1.3.4 Transgenerationele overdracht
Kinderen zijn vaak getuige van partnergeweld. Dit kan ervoor zorgen dat sommigen later zelf
ook dader of slachtoffer worden. Op die manier worden geweld en slachtofferschap van de
ene generatie op de andere overgedragen. Men spreekt dan van transgenerationele
overdracht.
1.3.5 Maatschappelijke gevolgen
Kost de maatschappij geld, denk maar aan ziekteverzuim, sociale zekerheid en ziektekosten.
1.4 Huiselijk geweld vanuit verschillende perspectieven
Vier perspectieven van waaruit je huiselijk geweld kunt benaderen.
1.4.1 Huiselijk geweld als uiting van psychopathologie
Eerst dacht men dat relationeel geweld en kindermishandeling volledig verklaard konden
worden vanuit de psychopathologie en de psychiatrie want wie zoiets deed moest wel
gestoord zijn. Dit is bij een deel van de plegers aan de hand.
Munchhausen by proxy syndroom -> Moeders mishandelen hun kind ernstig in de hoop zelf
aandacht te krijgen.
, Redenerend vanuit de gedragstheorie kan geweld een aangeleerde manier zijn van
communiceren in het gezin.
1.4.2 Huiselijk geweld als uiting van machtsverschillen
Na de 2e emancipatiegolf na de jaren 70 kwam er meer aandacht voor de machtsverschillen
tussen mannen en vrouwen. (Toen ook 1e blijf van mijn lijf huizen) Geweld in gezinnen, met
name partnergeweld, werd in deze jaren vooral gezien als een gevolg van de
machtsverschillen tussen mannen en vrouwen. Als vrouwen een sterkere positie innemen
bestaat de kas dat mannen geweld gebruiken om hun machtsverlies te compenseren.
Stereotiepe ideeën over mannelijkheid en vrouwelijkheid hebbe nog steeds veel invloed en
daarom is het vanuit dit perspectief goed verklaarbaar dat vrouwen vaker slachtoffer zijn
van huiselijk geweld dan mannen en mannen vaker dader. Ook kindermishandeling en
ouderenmishandeling kunnen voor een deel geduid worden als een problematisch gevolg
van machtsverschil.
1.4.3 Huiselijk geweld, gedefinieerd vanuit het strafrecht
Gewelddadig gedrag is delictgedrag en moet dus worden gestraft.
Het Wetboek van Strafrecht maakt een onderscheid tussen:
- Mishandeling en andere vormen van fysiek geweld.
- Psychisch geweld
- Belaging (of stalking)
1.4.4 Huiselijk geweld vanuit systeemtheoretisch perspectief
Huiselijk geweld blijkt in veel gevallen het gevolg te zijn van uit de hand gelopen interacties
in een gezin waarbij iedereen de regie kwijt is. Dus de 3 posities: pleger, slachtoffer en
omstander kunnen soms ook door elkaar lopen.
Deze theorie ziet huiselijk geweld niet als de daad van één gezinslid tegen een ander maar
als een verschijnsel dat zich in wisselwerking tussen beiden voordoet. Er is hierbij oog voor
de interactiepatronen en omstandigheden die het gezin vatbaarder maken voor geweld.
Therapie dus met z’n allen en niet alleen het slachtoffer.
1.5 Ontwikkelingen in vogelvlucht
Huiselijk geweld is niet langer een privéaangelegenheid maar een publieke zaak. En het is
niet alleen een zorgzaak maar ook een veiligheidszaak geworden.
1.5.1 Van privégeweld tot publieke zaak
Overheid bemoeide zich het liefst zo min mogelijk met huiselijk geweld omdat het als een
persoonlijke aangelegenheid werd beschouwd tot het einde van de vorige eeuw. Nu is de
overheid verplicht in te grijpen door de kabinetsnota Privé geweld- Publieke zaak (2002).
1.5.2 Van zorgzaak naar veiligheidszaak
Verantwoordelijkheid lag bij de zorgsector. Nu is het een veiligheidszaak.
1.6 Een werkdefinitie en een uitgewerkte definitie van huiselijk geweld
Huiselijk geweld is geweld dat gepleegd wordt door iemand uit de huiselijke kring van het
slachtoffer. Dat was eerst de definitie, die is nu uitgebreid naar: Fysiek, psychisch of seksueel
geweld of bedreigingen daarmee dat gepleegd wordt door iemand uit de huiselijke kring van
