Perspectieven op Recht literatuursamenvatting

Perspectieven op Recht Extra Literatuur Samenvatting

WEEK 1

Typen van vragen: een landkaartje
Verschillende typen vragen.
- In rechtsvraag en rechterlijke uitspraak vaak interpretatieve vragen, en tegenwoordig ook
vragen naar waarheidsvinding
Descriptief: beschrijven hoe de dingen zijn
- Gericht te achterhalen wat op een zeker moment de stand van zaken is in de werkelijkheid.
Een poging tot een weergave van de feiten.
- Uitspraak van de rechter dient ook gedragen te worden door een objectieve weergave van
de feiten, een concrete stand van zaken in de werkelijkheid, om recht te doen aan de
bijzondere omstandigheden van het geval.
Normatief
- Gericht op een stellingname ten aanzien van de vraag hoe dingen zouden moeten zijn.
- Optie 1: uitdrukking van een waardeoordeel. Veronderstelt een zeker waardering, ofwel
evaluatie, van werkelijkheid. Kunnen betrekking hebben op uiteenlopende zaken:
smaakoordeel, utilistisch, economisch, esthetisch of moreel
o Bijvoorbeeld ook: ‘dat iets goed is’, komt overeen met waardeoordeel.
- Optie 2: prescriptief: indien het een norm stelt, of een norm voorschrijft.
- Verschil tussen descriptief en normatief: hoe iets is vs. hoe iets zou moeten zijn
Landkaartje: hoe verhouden de verschillende typen vragen zich ten opzichte van elkaar?
- Descriptief (IS)
o Empirisch
 Doel: mogelijk maken om een deel van de werkelijkheid systematisch te
verklaren of the beschrijven (wetenschappelijk en juridisch belang)
 Is erop gericht om op systematische wijze feiten vast te stellen op basis van
zintuigelijke waarneming.
 Bijv. De jas is blauw
 Vaak in wetenschappelijke context systematisch gebruikt
 Gebruik binnen sociale wetenschappen
 Kwantitatief onderzoek: grootschalig, waarnemingsgegevens in
getallen uitgedrukt om statistisch te kunnen worden geanalyseerd
 Kwalitatief onderzoek: kleinschaliger, om ervaring, beleving en
motieven van betrokkenen vast te stellen, door bijv. interviews of
participerende observatie
o Conceptueel
 Gericht op het analyseren van inhoud van begrippen.
 Bijv.: aan welke voorwaarde iets moet voldoen om binnen het begrip
te vallen. Belangrijk om inzicht te krijgen in betekenisinhoud van
juridische begrippen
 Gaat soms verder dan analyseren, begrippen worden ontwikkeld.
Conceptuele en normatieve of empirische benadering kan door elkaar lopen,
tussen zuivere analyse en zuivere stipulatie (ontwikkeling)

, - Normatief (OUGHT)
o Interpretatief (rechtsinterpretatief)
 Gericht op het vaststellen van betekenissen. Uitleggen van betekenis van
(juridische) teksten
 Vaak rechtsvinding of rechtsdogmatiek
 Tussen descriptief en normatief. Recht in moeilijke gevallen is namelijk soms
gedeeltelijk onbepaald. Het is gedeeltelijk vaststelling van bestaande inhoud,
en met betrekking tot onbepaalde deel is morele evaluatie nodig
 Verschil tussen conceptueel en interpretatief:
 Conceptueel: wat is het begrip
 Interpretatief: rechtsvraag, valt dit onder de conceptueel vastgezette
betekenis van het begrip?
o Normatief
 Gericht op het doen van normatieve uitspraken over een bepaald fenomeen
derhalve op het doen van uitspraken over hoe de dingen zouden moeten
zijn. ook wel morele waardeoordelen.
 Probleem: goed en kwaad is kwestie van smaak, dus subjectief 
ontwikkeling normatieve theorieën, zoals utilisme en kantianisme.
 Ontwikkeld om op systematisch beargumenteerde wijze tot
normatieve uitspraken te komen. Bedoeld om op vruchtbare manier
discussie over normatieve vraagstukken mogelijk te maken
 Individueel: betrekking tot ethiek
 Overheid: betrekking tot politieke filosofie
 Normatieve uitspraak te onderbouwen door beroep te doen op recht, ten
grondslag aan uitgangspunt, of rechtstheorieën.

De kunst om met casus om te gaan
Casusgerichtheid in rechten blijkt uit:
- Rechtenstudie: er wordt alleen onderwezen hoe studenten concrete gevallen juridisch
moeten oplossen. Door varianten van bestaande casus wordt gevoel voor verhouding
ontwikkeld. Overdracht feitenkennis staat voorop, beschouwing over maatschappelijke of
morele ontwikkelen treft men niet aan in de studie. Volgens auteur moet dit veranderen
- Rechtspraktijk: vooral in typische juridische beroepen, omdat oplossen van casussen hun vak
is. Steeds is de vraag of nieuwe rechtspraak invloed heeft op de in praktijk gehanteerde
oplossingen van vergelijkbare casus. De casusgerichtheid is zelfs zo ver doorgedrongen dat
de jurist ze soms verzint. Ook wordt vrijwel altijd gewerkt met gevalsvergelijking, juristen
zullen denken, redeneren en argumenteren vanuit casus.
- Wetgeving: beroep van wetgevingsjuristen is ontwikkelen van algemene, voor toekomst
werkende regels. Daarbij gaat het om codificatie van case law. Telkens wordt teruggegrepen
of vooruitgekeken naar een casus om te toetsen of beoogde regeling een oplossing biedt
voor de kwestie. Ook wel falsificatiefunctie van de casus.
o Bijv. juridische literatuur: bij invoering boek 3, 5 en 6 BW heeft wetgever gebruik
gemaakt van ontleende casus. Daardoor zijn fout hersteld, bedoelingen verduidelijkt,
regels veranderd en grenzen scherper getrokken
o Bijv. studiegroepen die bezig zijn met harmonisatie van Europese vermogensrecht.
Gebruiken casus eerste en vooral als vertrekpunt voor diagnose.
- Rechterlijke rechtsvorming: rechterlijke uitspraken zijn beslissingen in concrete geschillen.
Ze stellen individuele rechten plichten van procederende partijen vast. Soms hebbend deze
uitspraken echter rechtsvormende meerwaarde door een betekenis die boven het concrete
geschil uitstijgt. Hierbij is casusgerichtheid dus ook onderdeel in rechterlijke rechtsvorming