1. Wat is de psychopathologie?
Grietens
Autisme
= een neurobiologische ontwikkelingsstoornis met een kenmerkend patroon van kwalitatieve
stoornissen in sociale interactie, communicatie en verbeelding.
Spectrum omdat de stoornis zich erg divers uit.
- Komt voor op alle begaafdheidsniveaus (beperkt, normaal, hoogbegaafd)
- Recente diagnose (sinds 1940 ongeveer)
- Gevolg van een stoornis in de hersenen
- 4x vaker bij jongens
Mensen met autisme hebben symptomen zoals:
- Beperking in sociale interactie
Opvallende non-verbale gedragingen
Gebrek aan delen van emoties (plezier, interesse)
- Beperking in communicatie
Achterstand met taal
Stereotype of eigenaardig taalgebruik
Weinig imitatie
- Beperking in gedrag
Stereotype gedrag
Routines en rituelen
Autisme op drie niveaus
Biologie van autisme (hersenen) psychologie van autisme (denken) fenomenologie van autisme
(gedrag)
Biologisch
Het biologisch perspectief kan autisme op dit moment nog onvoldoende verklaren, omdat bepaalde
afwijkingen niet bij iedereen met autisme gevonden wordt.
Autisme heeft meerdere oorzaken, maar meestal is er sprake van erfelijke factoren. Omdat genen
niet alle variantie verklaren binnen autisme, moet de biologische omgeving (pre- en perinataal)
meegenomen worden.
Neurobiologisch
Door de verschillen binnen autisme, wordt verwacht dat niet 1, maar meerdere hersenzones
beschadigd zijn. Verder zijn vaardigheden zoals communicatie en sociaal inzicht complexe
psychologische functies en zitten waarschijnlijk verspreid over het brein, niet op 1 locatie.
Veel onderzoeken vinden verschillende dingen, maar wat door vele onderzoeken gevonden wordt is
de vergrote hersenvolume die nog niet aanwezig is bij de geboorte (dan vaak juist kleiner hoofd).
Autisme is mogelijk een fout in het ‘’snoeiproces’’, waardoor de hersengroei doorgaat en
verbindingen niet geoptimaliseerd worden.
Neuropsychologie
- Probleem met informatieverwerking, moeite met zinvol encoderen van stimuli
, Theory of Mind (TOM)
= de vaardigheid om gedachtes, intenties, gevoelens en ideeën toe te schrijven aan jezelf & anderen,
waardoor je het gedrag van anderen kan voorspellen en erop kan anticiperen.
- Mensen met autisme hebben hier moeite mee.
- Cohen heeft een theorie van autisme ‘’EMB theorie’’ extreme vorm van mannelijk brein.
- Een man systematiseert (systemen analyseren) veel, terwijl een vrouw meer empathiseert
(emoties en gedachtes van anderen achterhalen).
De TOM is niet volledig correct. Bv. oudere mensen met autisme slagen goed voor de TOM testen
omdat zij bepaalde vaardigheden hebben aangeleerd. Het is dus geen tekort van TOM, maar een
vertraging in het ontwikkelen ervan.
Echter, volledig slagen op de TOM staat niet gelijk aan goed sociaal functioneren in het
echte leven. Mensen met autisme kunnen via alternatieve strategieën wel gedachtes
redeneren en hierop inspelen, maar passen dit niet toe in het dagelijkse leven.
TOM biedt geen verklaring voor de niet-sociale tekortkomingen van autisme, bv.
stereotiep gedrag
Executieve functies
= geheel van cognitieve functies die zich afspelen in de frontale kwab (de bekwaamheid om voor de
oplossing van een bepaald probleem de geschikte oplossingsstrategie te kiezen, uit te voeren en te
evalueren)
- Belangrijk bij impulscontrole, plannen en flexibiliteit.
- Beschadigd bij mensen met autisme, het ‘’tekort’’ hangt af van IQ
- Problemen met executieve functie is niet altijd autisme, kan ook ADHD zijn bv.
- Nog onduidelijk welke specifieke aspecten van executieve functies horen bij iemand met
autisme (bv. impulscontrole is niet specifiek voor autisme).
Centrale coherentie
= de natuurlijke tendens van informatieverwerkingsprocessen om de samenhang tussen meerdere
stimuli te zoeken om de informatie te integreren. De betekenis die je aan de waarneming geeft hangt
af van de context.
Bij kinderen met autisme verloopt de informatieverwerking meer fragmentair, waardoor er meer
detailgericht wordt gedacht en het moeilijk is om verschillende stukjes informatie samen te brengen.
De centrale coherentie hypothese stelt dat kinderen met autisme ‘contextblind’ zijn. Deze hypothese
kan niet alleen sociale en communicatieve tekortkomingen verklaren, maar ook stereotypieën en
weerstand tegen verandering die bij autisme voorkomt. De zwakke centrale coherentie kan nadelig
zijn, maar heeft ook voordelen, zoals oog voor detail.
Sommige onderzoeken stellen, in tegenstelling tot de CC-hypothese, dat kinderen met autisme wel in
staat zijn om informatie globaal waar te nemen en informatie te integreren. Er is enkel een sterke
voorkeur voor detail, maar ze kunnen het globale ook.
Er is onbekend of een probleem met centrale coherentie bij alle mensen met autisme voorkomt. Wat
waarschijnlijk wel zo is is dat bij autisme teveel details binnenkomen vanuit de omgeving met weinig
selectie en sturing vanuit de hersenen, door het gebrek aan ‘snoeien’, waardoor er veel losse banen
zijn ontstaan.
Gedrag
Ondanks de variatie in autisme, delen ze allemaal onderstaande stoornissen:
Grietens
Autisme
= een neurobiologische ontwikkelingsstoornis met een kenmerkend patroon van kwalitatieve
stoornissen in sociale interactie, communicatie en verbeelding.
Spectrum omdat de stoornis zich erg divers uit.
- Komt voor op alle begaafdheidsniveaus (beperkt, normaal, hoogbegaafd)
- Recente diagnose (sinds 1940 ongeveer)
- Gevolg van een stoornis in de hersenen
- 4x vaker bij jongens
Mensen met autisme hebben symptomen zoals:
- Beperking in sociale interactie
Opvallende non-verbale gedragingen
Gebrek aan delen van emoties (plezier, interesse)
- Beperking in communicatie
Achterstand met taal
Stereotype of eigenaardig taalgebruik
Weinig imitatie
- Beperking in gedrag
Stereotype gedrag
Routines en rituelen
Autisme op drie niveaus
Biologie van autisme (hersenen) psychologie van autisme (denken) fenomenologie van autisme
(gedrag)
Biologisch
Het biologisch perspectief kan autisme op dit moment nog onvoldoende verklaren, omdat bepaalde
afwijkingen niet bij iedereen met autisme gevonden wordt.
Autisme heeft meerdere oorzaken, maar meestal is er sprake van erfelijke factoren. Omdat genen
niet alle variantie verklaren binnen autisme, moet de biologische omgeving (pre- en perinataal)
meegenomen worden.
Neurobiologisch
Door de verschillen binnen autisme, wordt verwacht dat niet 1, maar meerdere hersenzones
beschadigd zijn. Verder zijn vaardigheden zoals communicatie en sociaal inzicht complexe
psychologische functies en zitten waarschijnlijk verspreid over het brein, niet op 1 locatie.
Veel onderzoeken vinden verschillende dingen, maar wat door vele onderzoeken gevonden wordt is
de vergrote hersenvolume die nog niet aanwezig is bij de geboorte (dan vaak juist kleiner hoofd).
Autisme is mogelijk een fout in het ‘’snoeiproces’’, waardoor de hersengroei doorgaat en
verbindingen niet geoptimaliseerd worden.
Neuropsychologie
- Probleem met informatieverwerking, moeite met zinvol encoderen van stimuli
, Theory of Mind (TOM)
= de vaardigheid om gedachtes, intenties, gevoelens en ideeën toe te schrijven aan jezelf & anderen,
waardoor je het gedrag van anderen kan voorspellen en erop kan anticiperen.
- Mensen met autisme hebben hier moeite mee.
- Cohen heeft een theorie van autisme ‘’EMB theorie’’ extreme vorm van mannelijk brein.
- Een man systematiseert (systemen analyseren) veel, terwijl een vrouw meer empathiseert
(emoties en gedachtes van anderen achterhalen).
De TOM is niet volledig correct. Bv. oudere mensen met autisme slagen goed voor de TOM testen
omdat zij bepaalde vaardigheden hebben aangeleerd. Het is dus geen tekort van TOM, maar een
vertraging in het ontwikkelen ervan.
Echter, volledig slagen op de TOM staat niet gelijk aan goed sociaal functioneren in het
echte leven. Mensen met autisme kunnen via alternatieve strategieën wel gedachtes
redeneren en hierop inspelen, maar passen dit niet toe in het dagelijkse leven.
TOM biedt geen verklaring voor de niet-sociale tekortkomingen van autisme, bv.
stereotiep gedrag
Executieve functies
= geheel van cognitieve functies die zich afspelen in de frontale kwab (de bekwaamheid om voor de
oplossing van een bepaald probleem de geschikte oplossingsstrategie te kiezen, uit te voeren en te
evalueren)
- Belangrijk bij impulscontrole, plannen en flexibiliteit.
- Beschadigd bij mensen met autisme, het ‘’tekort’’ hangt af van IQ
- Problemen met executieve functie is niet altijd autisme, kan ook ADHD zijn bv.
- Nog onduidelijk welke specifieke aspecten van executieve functies horen bij iemand met
autisme (bv. impulscontrole is niet specifiek voor autisme).
Centrale coherentie
= de natuurlijke tendens van informatieverwerkingsprocessen om de samenhang tussen meerdere
stimuli te zoeken om de informatie te integreren. De betekenis die je aan de waarneming geeft hangt
af van de context.
Bij kinderen met autisme verloopt de informatieverwerking meer fragmentair, waardoor er meer
detailgericht wordt gedacht en het moeilijk is om verschillende stukjes informatie samen te brengen.
De centrale coherentie hypothese stelt dat kinderen met autisme ‘contextblind’ zijn. Deze hypothese
kan niet alleen sociale en communicatieve tekortkomingen verklaren, maar ook stereotypieën en
weerstand tegen verandering die bij autisme voorkomt. De zwakke centrale coherentie kan nadelig
zijn, maar heeft ook voordelen, zoals oog voor detail.
Sommige onderzoeken stellen, in tegenstelling tot de CC-hypothese, dat kinderen met autisme wel in
staat zijn om informatie globaal waar te nemen en informatie te integreren. Er is enkel een sterke
voorkeur voor detail, maar ze kunnen het globale ook.
Er is onbekend of een probleem met centrale coherentie bij alle mensen met autisme voorkomt. Wat
waarschijnlijk wel zo is is dat bij autisme teveel details binnenkomen vanuit de omgeving met weinig
selectie en sturing vanuit de hersenen, door het gebrek aan ‘snoeien’, waardoor er veel losse banen
zijn ontstaan.
Gedrag
Ondanks de variatie in autisme, delen ze allemaal onderstaande stoornissen:
