Hoorcolleges MK Semester 2 periode 2
College 1: Algemene veroudering
Inleiding
- Ouder worden is niet hetzelfde als veroudering
- Kinderen willen graag ouder worden
- Volwassenen willen graag jonger blijven
- Waar ligt het omslagpunt?
Terminologie
- Gerontologie (bestudeert het ouder worden
Biologische, biomedische, sociale en psycho- gerontologie
- Geriatrie (medisch specialisme) (latros = arts)
(Psycho-) geriatrische patiënt
Wie zijn ouderen?
- Senioren (58-82 jaar)
- Bejaarden (83 jaar en ouder)
Geron = oudere
“veroudering”
Verouderingsproces
- Lichamelijke veranderingen
- Psychische veranderingen
- Sociale veranderingen
3 fysiologische levensfasen
- Conceptie – 20 jaar: groei en ontwikkeling
- 20 – 29 jaar: geen verandering
- > 30 jaar: afname kwaliteit van het organisme
Gezondheidsproblemen en veroudering
- Geven klachten minder goed aan, minder diagnostiek
- Herstel vaak trager
- Verhoogde kans op complicaties
- Normale verschijnselen van veroudering en herkennen van symptomen
- Kwaliteit van leven staat voorop
,Regel voor levensverwachting
- 60 jaar → 18 goeie jaar te gaan
- 70 jaar → 12 goeie jaar te gaan
- 80 jaar → 6 goeie jaar te gaan
Kenmerken van de oudere patiënt
- Leeftijd (biologische leeftijd/echte leeftijd)
- Complexe patiënt
- Kwetsbaarheid
Fysiologische reserves omlaag + compensaties omlaag
- Multimorbiditeit (> bijkomende ziekten)
- Geriatrische syndromen
- Polyfarmacie (meerdere medicijnen)
- Apart aandacht: bewegen en vakken
- Apart aandacht: zintuigen + communicatie
- Apart aandacht: Advanced care planning, kwaliteit leven
- Apart aandacht: Functioneren
- Hoge zorgbehoefte
Fraility = kwetsbaarheid
“Een toestand van leeftijd-gerelateerde fysiologische kwetsbaarheid die voorkomt uit verstoorde
homeostatische reserves en een verminderd vermogen om weestand te bieden aan belasting”
Fried et al. 2001 criteria voor kwetsbaarheid
1. Gewichtsverlies
2. Uitputting
3. Lichamelijke inactiviteit
4. Loopsnelheid
5. Handknijpkracht
,Gevolgen frailty/wetsbaarheid: vallen, lichamelijke achteruitgang, opnames, afname kwaliteit leven,
sterfte
Checklist kwetsbaarheid → groningen frality ondicator (GFI)
Selectie-instrument om ouderen te selecteren voor interventies
Meet 15 items, 4 domeinen van functioneren: lichamelijk, cognitief,
sociaal, psychologisch
Score van 4 of hoger = frail
Multimorbiditeit
>2 bijkomende ziekten
Geriatrische syndromen
- Dementie
- Depressie
- Delier
- Duizeligheid
- Incontinentie
- Decubitus
- Mobiliteit
- Vallen enz.
Dementie
Neurodegeneratieve ziekte (psycho-organische stoornis)
Kenmerken: cognitieve achteruitgang bij een helder bewustzijn (i.t.t. delier: verminderd bewustzijn)
Problemen met o.a. het geheugen, oriëntatie en plannen
Dementie is een verzamelbegrip
Belangrijkste vormen:
- Ziekte van Alzeimer
- Vasculaire dementie
- Combinaties van beide
- Ziekte van Pick/ frontotemporale dementie
- Lewy body dementie
- De ziekte van parkinson
- Het Korsakov-syndroom
- Ziekte van Creutzfeldt-Jakob
Wat zie je in de psychogeriatrie
Denk hierbij aan de volgende mensen:
- Depressie
- Delier
- Angststoornissen
- Angststoornissen
, - Persoonlijkheidsstoornissen, persoonlijkheidsverandering
- Dementie en andere cognitieve stoornissen
- Veranderd gedrag
Vallen en valpreventie
CBO: richtlijn valincidenten
- Bestudeer de samenvattingskaart!
Polyfarmacie
>2 medicijnen gebruiken (theorie)
>5 medicijnen gebruiken (praktijk)
Veroudering theorieën
- Biologische theorieën
- Ontwikkelingstheorieën
Geprogrammeerde levensduur
- Degeneratieve theorieën
Degeneratietheorieën, vrijeradicalentheorieën, slijtagetheorieën, instabiliteit erfelijk
materiaal, exogeen
- Psychische (emotionele) theorieën
- Sociale theorieën
Veroudering
Slijtagetheorie
- Essentiele weefsels raken defect
- Essentiele orgaanonderdelen raken defect
- De functies van de organen gaat achteruit
College 1: Algemene veroudering
Inleiding
- Ouder worden is niet hetzelfde als veroudering
- Kinderen willen graag ouder worden
- Volwassenen willen graag jonger blijven
- Waar ligt het omslagpunt?
Terminologie
- Gerontologie (bestudeert het ouder worden
Biologische, biomedische, sociale en psycho- gerontologie
- Geriatrie (medisch specialisme) (latros = arts)
(Psycho-) geriatrische patiënt
Wie zijn ouderen?
- Senioren (58-82 jaar)
- Bejaarden (83 jaar en ouder)
Geron = oudere
“veroudering”
Verouderingsproces
- Lichamelijke veranderingen
- Psychische veranderingen
- Sociale veranderingen
3 fysiologische levensfasen
- Conceptie – 20 jaar: groei en ontwikkeling
- 20 – 29 jaar: geen verandering
- > 30 jaar: afname kwaliteit van het organisme
Gezondheidsproblemen en veroudering
- Geven klachten minder goed aan, minder diagnostiek
- Herstel vaak trager
- Verhoogde kans op complicaties
- Normale verschijnselen van veroudering en herkennen van symptomen
- Kwaliteit van leven staat voorop
,Regel voor levensverwachting
- 60 jaar → 18 goeie jaar te gaan
- 70 jaar → 12 goeie jaar te gaan
- 80 jaar → 6 goeie jaar te gaan
Kenmerken van de oudere patiënt
- Leeftijd (biologische leeftijd/echte leeftijd)
- Complexe patiënt
- Kwetsbaarheid
Fysiologische reserves omlaag + compensaties omlaag
- Multimorbiditeit (> bijkomende ziekten)
- Geriatrische syndromen
- Polyfarmacie (meerdere medicijnen)
- Apart aandacht: bewegen en vakken
- Apart aandacht: zintuigen + communicatie
- Apart aandacht: Advanced care planning, kwaliteit leven
- Apart aandacht: Functioneren
- Hoge zorgbehoefte
Fraility = kwetsbaarheid
“Een toestand van leeftijd-gerelateerde fysiologische kwetsbaarheid die voorkomt uit verstoorde
homeostatische reserves en een verminderd vermogen om weestand te bieden aan belasting”
Fried et al. 2001 criteria voor kwetsbaarheid
1. Gewichtsverlies
2. Uitputting
3. Lichamelijke inactiviteit
4. Loopsnelheid
5. Handknijpkracht
,Gevolgen frailty/wetsbaarheid: vallen, lichamelijke achteruitgang, opnames, afname kwaliteit leven,
sterfte
Checklist kwetsbaarheid → groningen frality ondicator (GFI)
Selectie-instrument om ouderen te selecteren voor interventies
Meet 15 items, 4 domeinen van functioneren: lichamelijk, cognitief,
sociaal, psychologisch
Score van 4 of hoger = frail
Multimorbiditeit
>2 bijkomende ziekten
Geriatrische syndromen
- Dementie
- Depressie
- Delier
- Duizeligheid
- Incontinentie
- Decubitus
- Mobiliteit
- Vallen enz.
Dementie
Neurodegeneratieve ziekte (psycho-organische stoornis)
Kenmerken: cognitieve achteruitgang bij een helder bewustzijn (i.t.t. delier: verminderd bewustzijn)
Problemen met o.a. het geheugen, oriëntatie en plannen
Dementie is een verzamelbegrip
Belangrijkste vormen:
- Ziekte van Alzeimer
- Vasculaire dementie
- Combinaties van beide
- Ziekte van Pick/ frontotemporale dementie
- Lewy body dementie
- De ziekte van parkinson
- Het Korsakov-syndroom
- Ziekte van Creutzfeldt-Jakob
Wat zie je in de psychogeriatrie
Denk hierbij aan de volgende mensen:
- Depressie
- Delier
- Angststoornissen
- Angststoornissen
, - Persoonlijkheidsstoornissen, persoonlijkheidsverandering
- Dementie en andere cognitieve stoornissen
- Veranderd gedrag
Vallen en valpreventie
CBO: richtlijn valincidenten
- Bestudeer de samenvattingskaart!
Polyfarmacie
>2 medicijnen gebruiken (theorie)
>5 medicijnen gebruiken (praktijk)
Veroudering theorieën
- Biologische theorieën
- Ontwikkelingstheorieën
Geprogrammeerde levensduur
- Degeneratieve theorieën
Degeneratietheorieën, vrijeradicalentheorieën, slijtagetheorieën, instabiliteit erfelijk
materiaal, exogeen
- Psychische (emotionele) theorieën
- Sociale theorieën
Veroudering
Slijtagetheorie
- Essentiele weefsels raken defect
- Essentiele orgaanonderdelen raken defect
- De functies van de organen gaat achteruit
