Jeugdrecht hoorcolleges 1 t/m 6

Jeugdrecht college 1 – Ouderschap en gezag

Inleiding recht en de plaats van het jeugdrecht
Wat is recht? – Recht is een verzamelnaam voor alle regels die er bestaan. In de regels
staat wat je wel en wat je niet mag doen.
Wat is het doel van recht? – Er is sprake van rechtvaardigheid, beleid en bescherming van
de zwakke in de samenleving. Technische doel: samenleving wordt geordend. Conflicten
voorkomen.
Wat is jeugdrecht en met welke vraagstukken houdt dit zich bezig? – Het geheel van alle
rechtsregels voor de positie van jeugdigen.

Indeling recht
Rechtsgebieden
- Staatsrecht
o Basisregels voor organisatie van de overheid
o Verschillende organen van de overheid en hun onderlinge verhouding
o (Hoe zit onze overheid nou eigenlijk in elkaar?)
- Bestuursrecht
o Geeft regels over de bestuurstaak van de overheid
o De overheid komt met belangen van burgers in aanraking
o Hoe de overheid zich moet opstelling in deze zaken
o (Burgers die uitkering willen aanvragen. Hoe moet de overheid zich opstellen
in zulke zaken?)
- Burgerlijk recht
o Rechtsverhoudingen tussen burgers onderling
o Drie onderdelen:
 Personen en familierecht
 Vermogensrecht
 Rechtspersonenrecht
- Strafrecht
o Typerend voor het strafrecht: het beschrijft verboden gedragingen
o Gedragingen die de rechtsorde zodanig schaden dat er een bestraffende
reactie van de overheid moet volgen

Plaats jeugdrecht
- Geen eigen rechtsgebied
- Jeugdrecht is het geheel van regels dat de positie van jeugdigen regelt
- Raakt de rechtsgebieden
o Bestuursrecht
o Strafrecht
o Burgerlijk recht

Materieel vs formeel recht
- Materieel recht: rechten en plichten van burgers
- Formeel recht: procesrecht
Formeel recht regelt hoe materieel recht gehandhaafd wordt

Deel 1 Personen en familierecht
- Juridisch ouderschap
o Ontstaan juridisch ouderschap
 Moeder: Bevalling bepaalt juridische moeder
 Vader: Door huwelijk/geregistreerd partnerschap, door erkenning kind,
door gerechtelijke vaststelling en door adoptie

, o Gehuwd dus vader?
 Ontkenning vaderschap is mogelijk
 Wel moet duidelijk zijn (DNA/bloedtest) dat iemand niet de vader is
 Belangrijk: kind kan nooit meer dan 2 juridische ouders hebben
 Als een vader zijn kind wil erkennen moet hij minimaal 16 jaar oud zijn
- Gezag en gevolgen ouderschap
o Wat betekent het nu als je juridisch ouder bent?
 Gezag (in veel gevallen)
 Omgang
 Onderhoud
 Familienaam
 Wettelijke erfgenaam
 Nederlandse nationaliteit (vader of moeder, dubbele nationaliteit)
 Belanghebbende in rechtbank
o “Alle minderjarige staan onder gezag” (Artikel 1:245 BW)
 Inhoud artikel: “het gezag heeft betrekking op de persoon van de
minderjarige, het bewind over zijn vermogen en zijn
vertegenwoordiging in burgerlijke handelingen
 Opvoeden en verzorgen
 Beheer van eventuele bezittingen
 Verrichten van juridische handelingen namens de jeugdige
(sluiten overeenkomst)
- Ouderlijk gezag
o “Ouderlijk gezag omvat de plicht en het recht van de ouder om zijn minderjarig
kind te verzorgen en op te voeden”
o “Onder verzorging en opvoeding wordt mede verstaan de zorg en
verantwoordelijkheid voor het en lichamelijk welzijn van het kind en het
bevorderen van de ontwikkeling van zijn persoonlijkheid. In de verzorging en
opvoeding van het kind passen de ouders geen geestelijk of lichamelijk
geweld of enige andere vernederende handeling toe”
- Wanneer gezag?
o Gezamenlijk gezag
 Huwelijk of geregistreerd partners (ook homoseksuele echtgenoten)
 Gezag door een ouder en een niet-ouder
 Na scheiding
o Eenhoofdig gezag
 Een van de ouders is overleden (gezagdragend/niet-gezagdragend)
 Alleen een moeder
 Verbroken relatie en rechtelijke uitspraak (klemcriterium)
- Gevolgen gezag
o Verplichting om de banden met de andere ouder en zijn kind te bevorderen
(met oog op breuk ouders)
o Recht op gelijkwaardige verzorging en opvoeding door beide ouders
o Beheer vermogen
o Wettelijk vertegenwoordiger

Gezag vs voogdij
Ouderlijk gezag Voogdij
- Een ouder oefent het gezag uit - Een niet-ouder oefent het gezag uit
- Onderhoudsplichtig - Zowel persoon als rechtspersoon
bv: voogdij-instelling
- Niet onderhoudsplichtig
- Bijzonder curator (komt op voor de
belangen van het kind in de

, rechtszaal)


Meerderjarigheidsverklaring
- 16 jaar of ouder
- Zelf voor kindje kunnen zorgen
- Opvallend: jeugdige wordt handelingsbekwaam geacht!
- Als verzoek niet wordt ingewilligd, wordt er een voogd aangesteld. Op 18-jarige
leeftijd kan Anne de rechter verzoeken aan haar het gezag toe te wijzen.

Niet bevoegd om gezag uit te oefenen
- Minderjarigen (zonder minderjarigheidsverklaring)
- Onder curatele gesteld
- Zeer slechte psychische toestand

Adoptie
- Wanneer wordt adoptie toegewezen?
o Kennelijk belang kind
- Nederlandse kinderen:
o Gehuwd/ongehuwd
o Homo-/heteroseksueel
- Internationale adopties:
o Doorgaans gehuwde heteroseksuele stellen

Zaaddonor geen juridische rechten bij homoseksuele stellen. Mocht een vriend een
zaaddonor willen zijn voor zijn vrienden dan moet hij afzien van de juridische rechten en
plichten van het kind. Het kind kan alleen 2 juridische ouders hebben.