Klinische psychologie
Hoorcolleges
Hoorcollege 1
Klinische psychologie gaat verder dan alleen classificeren van symptomen en stoornissen.
Ook diagnose (ook over hoe de stoornis is ontstaan), behandeling, preventie en onderzoek.
Onderwerpen die in deze cursus aan bod komen:
- Concepten “normaal” en “abnormaal” binnen de klinische psychologie.
- Theoretische referentiekaders waar vanuit klinisch psychologen te werk gaan.
- De belangrijkste stoornissen DSM-5: kenmerken, etiologie, instandhoudende
factoren en behandelmethoden.
- Gezonde en afwijkende ontwikkeling van overkoepelende thema’s als seksualiteit,
zelfbeeld, persoonlijkheid en psychosomantiek.
- Classificatiesystemen binnen de klinische psychologie.
- Werken volgens de diagnostische cyclus.
Wat is abnormaal gedrag?
- Binnen een persoon: bijvoorbeeld excessief denken, dwanggedachten of extreme
angsten.
- In relatie tot anderen: overbezorgd, extreem agressief, extreem teruggetrokken.
Niet elk afwijkend gedrag wil gelijk zeggen dat er sprake is van een stoornis.
7 factoren die bepalen of gedrag als abnormaal wordt beschouwd:
1. Persoonlijk lijden
2. De (dis)functionaliteit van het gedrag
3. Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag
4. Onvoorspelbaarheid en controleverlies
5. Opvallend en onconventioneel gedrag
6. Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij anderen teweegbrengt
7. Overtreden van morele normen
Om te kunnen spreken van abnormaal gedrag, moet minimaal aan 1 van deze voorwaarden
worden gedaan volgens Selisman, Walker en Rosenhan.
Psychische stoornis volgens APA (APA is verantwoordelijk voor DSM-5): “een syndroom
gekenmerkt door klinisch significante symptomen op het gebied van cognitieve functies, de
emotieregulatie, of het gedrag van een persoon dat een uiting is van een disfunctie in de
psychologische, biologische of ontwikkelingsprocessen die ten grondslag liggen aan het
psychische functioneren.”
+ persoonlijk lijden
+ beperkingen in het functioneren (beroepsmatig, sociaal)
-Te verwachten en cultureel aanvaardbare reacties
-Gedrag dat voortvloeit uit het behoren tot een politieke, religieuze of seksuele minderheid
-Niet voortkomend uit persoonlijk conflicten tussen individu en maatschappij
(- = niet koppelen aan een psychische stoornis).
3 modellen over grens tussen normaal en abnormaal gedrag:
1. Statistisch model
Uitganspunt: menselijke eigenschappen zijn normaal verdeeld in een bevolking.
, Kritiek:
- Grens is arbitrair.
- Specificeert niet hoe ongewoon gedrag moet zijn.
- Onduidelijk of er sprake is van individueel lijden.
2. Medisch of ziektemodel (vooral gebruikt bij stoornissen met een biologische
oorsprong).
Opsporen van oorzaken:
- Somatogeen
- Psychogeen
Kritiek:
- Jammer dat er een passieve rol is van patiënt.
- Bij veel psychische stoornissen geen onderliggend mechanisme aangetoond.
- Stigmatisering.
3. Leer- onderwijsmodel
“Vaardigheidstekorten” Verantwoordelijkheid en aanspreekbaarheidniet ziek
- Kans op stigmatisering met dit model is kleiner.
- Leerling heeft actieve rol.
- Het leermodel formuleert leerdoelen in plaats van dat het werkt met termen als
diagnose, behandelplant en therapie.
- Meer verantwoordelijkheid dan in medisch model waar de rol van de therapeut
prominent is.
Hoorcolleges
Hoorcollege 1
Klinische psychologie gaat verder dan alleen classificeren van symptomen en stoornissen.
Ook diagnose (ook over hoe de stoornis is ontstaan), behandeling, preventie en onderzoek.
Onderwerpen die in deze cursus aan bod komen:
- Concepten “normaal” en “abnormaal” binnen de klinische psychologie.
- Theoretische referentiekaders waar vanuit klinisch psychologen te werk gaan.
- De belangrijkste stoornissen DSM-5: kenmerken, etiologie, instandhoudende
factoren en behandelmethoden.
- Gezonde en afwijkende ontwikkeling van overkoepelende thema’s als seksualiteit,
zelfbeeld, persoonlijkheid en psychosomantiek.
- Classificatiesystemen binnen de klinische psychologie.
- Werken volgens de diagnostische cyclus.
Wat is abnormaal gedrag?
- Binnen een persoon: bijvoorbeeld excessief denken, dwanggedachten of extreme
angsten.
- In relatie tot anderen: overbezorgd, extreem agressief, extreem teruggetrokken.
Niet elk afwijkend gedrag wil gelijk zeggen dat er sprake is van een stoornis.
7 factoren die bepalen of gedrag als abnormaal wordt beschouwd:
1. Persoonlijk lijden
2. De (dis)functionaliteit van het gedrag
3. Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag
4. Onvoorspelbaarheid en controleverlies
5. Opvallend en onconventioneel gedrag
6. Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij anderen teweegbrengt
7. Overtreden van morele normen
Om te kunnen spreken van abnormaal gedrag, moet minimaal aan 1 van deze voorwaarden
worden gedaan volgens Selisman, Walker en Rosenhan.
Psychische stoornis volgens APA (APA is verantwoordelijk voor DSM-5): “een syndroom
gekenmerkt door klinisch significante symptomen op het gebied van cognitieve functies, de
emotieregulatie, of het gedrag van een persoon dat een uiting is van een disfunctie in de
psychologische, biologische of ontwikkelingsprocessen die ten grondslag liggen aan het
psychische functioneren.”
+ persoonlijk lijden
+ beperkingen in het functioneren (beroepsmatig, sociaal)
-Te verwachten en cultureel aanvaardbare reacties
-Gedrag dat voortvloeit uit het behoren tot een politieke, religieuze of seksuele minderheid
-Niet voortkomend uit persoonlijk conflicten tussen individu en maatschappij
(- = niet koppelen aan een psychische stoornis).
3 modellen over grens tussen normaal en abnormaal gedrag:
1. Statistisch model
Uitganspunt: menselijke eigenschappen zijn normaal verdeeld in een bevolking.
, Kritiek:
- Grens is arbitrair.
- Specificeert niet hoe ongewoon gedrag moet zijn.
- Onduidelijk of er sprake is van individueel lijden.
2. Medisch of ziektemodel (vooral gebruikt bij stoornissen met een biologische
oorsprong).
Opsporen van oorzaken:
- Somatogeen
- Psychogeen
Kritiek:
- Jammer dat er een passieve rol is van patiënt.
- Bij veel psychische stoornissen geen onderliggend mechanisme aangetoond.
- Stigmatisering.
3. Leer- onderwijsmodel
“Vaardigheidstekorten” Verantwoordelijkheid en aanspreekbaarheidniet ziek
- Kans op stigmatisering met dit model is kleiner.
- Leerling heeft actieve rol.
- Het leermodel formuleert leerdoelen in plaats van dat het werkt met termen als
diagnose, behandelplant en therapie.
- Meer verantwoordelijkheid dan in medisch model waar de rol van de therapeut
prominent is.
