Samenvatting Economie Module Speltheorie
Hoofdstuk 1 - Speltheorie
1.1 Van spel naar theorie
Om te bepalen wat er gebeurt als er sprake is van wederzijdse afhankelijkheid, wat de ene
aanbieder doet heeft invloed op wat de andere aanbieder doet, is er de speltheorie. De vragers en
aanbieders zijn spelers, de keuzes die zij maken zijn hun acties en het marktevenwicht is de
speluitkomst.
1.2 Een economiespel: Jumbo en Albert Heijn
Jumbo en AH zijn de spelers en hun doelstelling is zoveel mogelijk omzet behalen. Ze kunnen
kiezen uit 2 acties: {wel prijsverlaging, geen prijsverlaging}. Ze bepalen tegelijkertijd welke actie ze
kiezen en spelen het spel eenmalig. In een opbrengstenmatrix wordt aangegeven wat de
opbrengsten voor beide spelers zijn bij de verschillende acties.
Albert Heijn
Geen prijsverlaging Wel prijsverlaging
Geen prijsverlaging (€ 1 miljoen, € 1,4 miljoen) (€ 0,9 miljoen, € 1,6 miljoen)
Jumbo
Wel prijsverlaging (€ 1,2 miljoen, € 1,3 miljoen) (€ 1,1 miljoen, € 1,5 miljoen)
In de opbrengstenmatrix is de linker omzet die van Jumbo en de rechter van AH. Jumbo is in dit
geval de rijspeler en AH de kolomspeler.
1.3 Het Nash-evenwicht
Het oplossen van het spel gebeurt met de opbrengstenmatrix. Voor beide spelers moet worden
bepaald wat de beste actie is, gegeven iedere actie van de andere speler (vet).
De oplossing van het spel is het marktevenwicht. Het is de situatie waatbij beide spelers
tegelijkertijd hun beste actie kiezen, gegeven de actie van de andere speler. Geen speler kan er op
vooruitgaan door een andere actie te kiezen als de andere speler dat ook niet doet: het
Nash-evenwicht. Er bestaan situaties waarin er meerdere uitkomsten van een Nash-evenwicht
kunnen zijn.
Hoofdstuk 2 - Simultaan spelen
2.1 Het gevangenendilemma
Een Pareto-verbetering houdt geen stand; het spel valt als vanzelf terug in het Nash-evenwicht. In
de economie komt het gevangenendilemma veel voor. De speluitkomst voor beide spelers is
minder gunstig als beide spelers hun eigenbelang nagjagen dan de speluitkomst waarbij beide
spelers het collectieve belang nastreven. Het onstaat door de tegenstelling tussen het individuele
belang en het collectieve belang.
2.2 Evenwicht in dominante acties
Een dominante actie is een actie die altijd gekozen wordt, wat de andere speler ook doet. Als
beide spelers een dominante actie kiezen dan is het Nash-evenwicht een evenwicht in dominante
acties.
Hoofdstuk 1 - Speltheorie
1.1 Van spel naar theorie
Om te bepalen wat er gebeurt als er sprake is van wederzijdse afhankelijkheid, wat de ene
aanbieder doet heeft invloed op wat de andere aanbieder doet, is er de speltheorie. De vragers en
aanbieders zijn spelers, de keuzes die zij maken zijn hun acties en het marktevenwicht is de
speluitkomst.
1.2 Een economiespel: Jumbo en Albert Heijn
Jumbo en AH zijn de spelers en hun doelstelling is zoveel mogelijk omzet behalen. Ze kunnen
kiezen uit 2 acties: {wel prijsverlaging, geen prijsverlaging}. Ze bepalen tegelijkertijd welke actie ze
kiezen en spelen het spel eenmalig. In een opbrengstenmatrix wordt aangegeven wat de
opbrengsten voor beide spelers zijn bij de verschillende acties.
Albert Heijn
Geen prijsverlaging Wel prijsverlaging
Geen prijsverlaging (€ 1 miljoen, € 1,4 miljoen) (€ 0,9 miljoen, € 1,6 miljoen)
Jumbo
Wel prijsverlaging (€ 1,2 miljoen, € 1,3 miljoen) (€ 1,1 miljoen, € 1,5 miljoen)
In de opbrengstenmatrix is de linker omzet die van Jumbo en de rechter van AH. Jumbo is in dit
geval de rijspeler en AH de kolomspeler.
1.3 Het Nash-evenwicht
Het oplossen van het spel gebeurt met de opbrengstenmatrix. Voor beide spelers moet worden
bepaald wat de beste actie is, gegeven iedere actie van de andere speler (vet).
De oplossing van het spel is het marktevenwicht. Het is de situatie waatbij beide spelers
tegelijkertijd hun beste actie kiezen, gegeven de actie van de andere speler. Geen speler kan er op
vooruitgaan door een andere actie te kiezen als de andere speler dat ook niet doet: het
Nash-evenwicht. Er bestaan situaties waarin er meerdere uitkomsten van een Nash-evenwicht
kunnen zijn.
Hoofdstuk 2 - Simultaan spelen
2.1 Het gevangenendilemma
Een Pareto-verbetering houdt geen stand; het spel valt als vanzelf terug in het Nash-evenwicht. In
de economie komt het gevangenendilemma veel voor. De speluitkomst voor beide spelers is
minder gunstig als beide spelers hun eigenbelang nagjagen dan de speluitkomst waarbij beide
spelers het collectieve belang nastreven. Het onstaat door de tegenstelling tussen het individuele
belang en het collectieve belang.
2.2 Evenwicht in dominante acties
Een dominante actie is een actie die altijd gekozen wordt, wat de andere speler ook doet. Als
beide spelers een dominante actie kiezen dan is het Nash-evenwicht een evenwicht in dominante
acties.
