Gerontologie
Media en politiek
Ouderen worden als een demografische druk voorgesteld, als een last en een geldverslindende grijze
tsunami van zorgbehoevenden. De demografische ontwikkelingen bieden ook kansen voor jonge
mensen op de arbeidsmarkt. Deze vraagt steeds meer om creativiteit, innovatie en maatwerk.
Iedere nieuwe generatie senioren wordt anders oud dan de voorafgaand. Het maatschappelijke
decor verandert snel:
- Individualisering
- Globalisering
- Informatisering
- Ontgroening (per gezin steeds minder kinderen)
- Vergrijzing (mensen worden ouder)
- Komst van de participatiesamenleving (zorg gaat naar gemeentes)
We moeten steeds meer zelf uitzoeken. We willen keuzevrijheid en eigen regie. We zijn de managers
van ons bestaan. Als de oudere zijn kracht wil benutten, moet hij zijn kwetsbaarheid onder ogen zien:
wie wil kiezen, moet verbonden blijven! Deze levenskunst bezitten de meeste ouderen, een
minderheid heeft zorg, aandacht en ondersteuning nodig.
Het lijkt alsof ouderen vaak ziek zijn maar de kans om ziek te worden wordt ook groter aangezien de
leeftijd ook steeds ouder wordt.
Three boxes of life
Leren en persoonlijke groei waren het voorrecht van de jeugd. Werken en zorgen de plicht van de
volwassenen en uitrusten en terugblikken op het geleefde leven in de ouderdom.
Kwetsbaarheid
- Gedifferentieerd: mensen zijn op verschillende levensdomeinen kwetsbaar (of krachtig),
zelden op alle levensdomeinen.
- Gradueel: de mate van kwetsbaarheid kan verschillen van persoon tot persoon.
- Temporeel: kwetsbaarheid kan veranderen in de tijd, zelden is een persoon altijd even
kwetsbaar.
van bejaardenhuis naar de wijk
goed ouder worden is niet alleen afhankelijk van persoonlijke competenties maar ook van:
- Kwaliteit van het sociale netwerk (hoeveelheid en diversiteit).
- Sociale samenhang en veiligheid in de wijk.
- Toegankelijkheid van algemene voorzieningen.
- Mate van maatwerk bieden.
Levensloopperspectief
Dit is een verbindend en dynamisch perspectief:
- Verbindend: ouderen worden niet gezien als een aparte categorie.
- Dynamisch: ontwikkeling is een voortdurend proces wat inspeelt op veranderingen.
De ontwikkeling stopt niet op een zekere leeftijd grote diversiteit onder ouderen de oudere
bestaat niet.
De ouder wordende mens is een zelfsturende actor, maakt zijn eigen levenskeuzes.
, Sociaal werk is er op gericht om ouderen met weinig hulpbronnen te ondersteunen bij hun
levensplan.
4 soorten leeftijden
Levenslooptheorie onderscheid vier soorten ‘leeftijd’:
- Kalenderleeftijd: staat vast vanaf je geboorte, is niet de oorzaak van veroudering.
- Biologische leeftijd: fysieke kenmerken, grote onderlinge verschillen; zegt iets over de
levensverwachting en toenemende levensduur.
- Psychologische leeftijd: de leeftijd zoals wij die zelf ervaren.
- Sociale leeftijd: de mate waarin we voldoen aan de verwachtingen die de samenleving
koestert op grond van de kalenderleeftijd leeftijdsnormen.
Keuzebiografie
Het maatschappelijk leven speelde zich af in een vast stramien:
- Leren in jeugd
- Werken en zorgen in de middenleeftijd
- Uitrusten in de ouderdomsfase
In de moderne samenleving willen mensen zelf uitmaken hoe zij het leven inrichten, er is nu sprake
van een keuzebiografie.
3e en 4e levensfase
- 3e levensfase: hulpvragen zijn te overzien; preventieve maatregelen gericht op sociale,
educatieve en maatschappelijke participatie; centraal staat de persoonlijke belangstelling en
behoefte.
- 4e levensfase: op veel gebieden moet tegelijk iets gebeuren, zoals de persoonlijke zorg, het
wonen en de dagelijkse gang van zaken. Aanbieden van dienstenpakketten (maaltijden,
vervoer, informatie, advies, zorg).
Erikson
Erikson kent acht ontwikkelingsstadia die zich kenmerken door een specifieke ontwikkelingscrisis.
Een positieve oplossing voor zo’n crisis leidt tot groei, daar tegenover staat een geestelijke stilstand
of psychopathologie.
3 soorten levensgebeurtenissen
Ingrijpende gebeurtenissen leiden tot de noodzaak om te veranderen.
- Leeftijdsnormatieve gebeurtenissen: taken gekoppeld aan de leeftijd (kinderen krijgen).
- Historisch-normatieve gebeurtenissen: invloeden van gebeurtenissen in de geschiedenis
(oorlog, economische crisis, aanslagen, rampen).
- Niet-normatieve gebeurtenissen: deze zijn persoonsgebonden (ziekte, scheiding, carrière).
Omgaan met ingrijpende levensgebeurtenissen; coping
1) Disengagement: veroudering wordt gekenmerkt door een wederzijds loslaten tussen mens
en samenleving; terugtrekken uit de sociale omgeving.
2) Activiteit theorie: activiteiten zo lang mogelijk in stand houden door nieuwe rollen te zoeken.
3) Continuïteit theorie: aandacht ligt vooral op de rollen die er al voor de pensionering waren.
4) SOC-model: Selectie Optimalisatie Compensatie
Ontwikkelingsbehoeften bij ouderen volwassen
- Coping needs: life management needs.
Media en politiek
Ouderen worden als een demografische druk voorgesteld, als een last en een geldverslindende grijze
tsunami van zorgbehoevenden. De demografische ontwikkelingen bieden ook kansen voor jonge
mensen op de arbeidsmarkt. Deze vraagt steeds meer om creativiteit, innovatie en maatwerk.
Iedere nieuwe generatie senioren wordt anders oud dan de voorafgaand. Het maatschappelijke
decor verandert snel:
- Individualisering
- Globalisering
- Informatisering
- Ontgroening (per gezin steeds minder kinderen)
- Vergrijzing (mensen worden ouder)
- Komst van de participatiesamenleving (zorg gaat naar gemeentes)
We moeten steeds meer zelf uitzoeken. We willen keuzevrijheid en eigen regie. We zijn de managers
van ons bestaan. Als de oudere zijn kracht wil benutten, moet hij zijn kwetsbaarheid onder ogen zien:
wie wil kiezen, moet verbonden blijven! Deze levenskunst bezitten de meeste ouderen, een
minderheid heeft zorg, aandacht en ondersteuning nodig.
Het lijkt alsof ouderen vaak ziek zijn maar de kans om ziek te worden wordt ook groter aangezien de
leeftijd ook steeds ouder wordt.
Three boxes of life
Leren en persoonlijke groei waren het voorrecht van de jeugd. Werken en zorgen de plicht van de
volwassenen en uitrusten en terugblikken op het geleefde leven in de ouderdom.
Kwetsbaarheid
- Gedifferentieerd: mensen zijn op verschillende levensdomeinen kwetsbaar (of krachtig),
zelden op alle levensdomeinen.
- Gradueel: de mate van kwetsbaarheid kan verschillen van persoon tot persoon.
- Temporeel: kwetsbaarheid kan veranderen in de tijd, zelden is een persoon altijd even
kwetsbaar.
van bejaardenhuis naar de wijk
goed ouder worden is niet alleen afhankelijk van persoonlijke competenties maar ook van:
- Kwaliteit van het sociale netwerk (hoeveelheid en diversiteit).
- Sociale samenhang en veiligheid in de wijk.
- Toegankelijkheid van algemene voorzieningen.
- Mate van maatwerk bieden.
Levensloopperspectief
Dit is een verbindend en dynamisch perspectief:
- Verbindend: ouderen worden niet gezien als een aparte categorie.
- Dynamisch: ontwikkeling is een voortdurend proces wat inspeelt op veranderingen.
De ontwikkeling stopt niet op een zekere leeftijd grote diversiteit onder ouderen de oudere
bestaat niet.
De ouder wordende mens is een zelfsturende actor, maakt zijn eigen levenskeuzes.
, Sociaal werk is er op gericht om ouderen met weinig hulpbronnen te ondersteunen bij hun
levensplan.
4 soorten leeftijden
Levenslooptheorie onderscheid vier soorten ‘leeftijd’:
- Kalenderleeftijd: staat vast vanaf je geboorte, is niet de oorzaak van veroudering.
- Biologische leeftijd: fysieke kenmerken, grote onderlinge verschillen; zegt iets over de
levensverwachting en toenemende levensduur.
- Psychologische leeftijd: de leeftijd zoals wij die zelf ervaren.
- Sociale leeftijd: de mate waarin we voldoen aan de verwachtingen die de samenleving
koestert op grond van de kalenderleeftijd leeftijdsnormen.
Keuzebiografie
Het maatschappelijk leven speelde zich af in een vast stramien:
- Leren in jeugd
- Werken en zorgen in de middenleeftijd
- Uitrusten in de ouderdomsfase
In de moderne samenleving willen mensen zelf uitmaken hoe zij het leven inrichten, er is nu sprake
van een keuzebiografie.
3e en 4e levensfase
- 3e levensfase: hulpvragen zijn te overzien; preventieve maatregelen gericht op sociale,
educatieve en maatschappelijke participatie; centraal staat de persoonlijke belangstelling en
behoefte.
- 4e levensfase: op veel gebieden moet tegelijk iets gebeuren, zoals de persoonlijke zorg, het
wonen en de dagelijkse gang van zaken. Aanbieden van dienstenpakketten (maaltijden,
vervoer, informatie, advies, zorg).
Erikson
Erikson kent acht ontwikkelingsstadia die zich kenmerken door een specifieke ontwikkelingscrisis.
Een positieve oplossing voor zo’n crisis leidt tot groei, daar tegenover staat een geestelijke stilstand
of psychopathologie.
3 soorten levensgebeurtenissen
Ingrijpende gebeurtenissen leiden tot de noodzaak om te veranderen.
- Leeftijdsnormatieve gebeurtenissen: taken gekoppeld aan de leeftijd (kinderen krijgen).
- Historisch-normatieve gebeurtenissen: invloeden van gebeurtenissen in de geschiedenis
(oorlog, economische crisis, aanslagen, rampen).
- Niet-normatieve gebeurtenissen: deze zijn persoonsgebonden (ziekte, scheiding, carrière).
Omgaan met ingrijpende levensgebeurtenissen; coping
1) Disengagement: veroudering wordt gekenmerkt door een wederzijds loslaten tussen mens
en samenleving; terugtrekken uit de sociale omgeving.
2) Activiteit theorie: activiteiten zo lang mogelijk in stand houden door nieuwe rollen te zoeken.
3) Continuïteit theorie: aandacht ligt vooral op de rollen die er al voor de pensionering waren.
4) SOC-model: Selectie Optimalisatie Compensatie
Ontwikkelingsbehoeften bij ouderen volwassen
- Coping needs: life management needs.
