VZ: ZORGPAD
BASISZORG
1 VOORSCHRIFTEN TOEPASSEN
BEROEPSHOUDING
Zorgrelatie: als je vpk zorg verleent, heb je een pro relatie met zorgvrager.
Doel: gezamenlijk te werken aan optimaal en zo zelfstandig mogelijk functioneren van de zorgvrager
of aan behouden van zijn mogelijkheden. Wensen en mogelijkheden van zorgvrager staan centraal.
Terwijl je zorg verleent, praat je met zorgvrager om info te ontvangen, geven en aandacht te geven
aan beleving van zorgvrager.
Uitgangspunt bij comm: zorgvrager is gelijkwaardig aan zorgverlener.
KENMERKEN VAN EEN ZORGRELATIE
De vraag, wensen, gewoonten De vraag en wensen zijn de dingen die de zorgvrager graag
en mogelijkheden van de wil. Je probeert hieraan te voldoen, binnen de (financiële)
zorgvrager zijn uitgangspunten kaders van de behandeling.
van de zorgrelatie. Gewoonten zijn de manieren waarop de zorgvrager de zorg
gewend is uit te voeren.
Mogelijkheden zijn de dingen die de zorgvrager zelfstandig
kan.
De basis van de relatie is De zorgvrager is een ervaringsdeskundige en de zorgverlener
gelijkwaardigheid, in het besef is deskundig. Toch is de zorgvrager altijd afhankelijk van deze
dat de zorgvrager afhankelijk relatie en is machtsmisbruik ongewenst.
is.
Er zijn belangrijke grenzen in Grenzen van de zorgrelatie liggen op het gebied van
de zorgrelatie. intimiteit, zorgverlening, beroepsinhoud, taken en
verantwoordelijkheden. Overschrijd deze niet, maar bespreek
eventuele problemen die door de grenzen ontstaan altijd met
je leidinggevende of een vertrouwenspersoon.
Als je met de zorgvrager communiceert terwijl je verpleegkundige zorg verleent, let dan op het
volgende.
Vraag de zorgvrager naar zijn wensen en ideeën, mogelijkheden en gewoonten.
Respecteer de mening en de beleving van de zorgvrager.
Houd rekening met de gevoelens van de zorgvrager.
Let op non-verbaal gedrag van de zorgvrager en besteed daar aandacht aan.
Reageer aandachtig en betrokken op de beleving van de zorgvrager.
Toon tijdens de communicatie respect voor de persoonlijkheid van de zorgvrager.
Houd rekening met de privacy van de zorgvrager en je beroepsgeheim.
Bespreek de zorg die je verleend hebt.
Sta open voor opmerkingen over jouw gedrag.
,VISIE OP ZORG
Visie: geheel van ideeën en overtuigingen over wat belangrijk is in organisatie. Deze ideeën zijn
belangrijk voor beleid en voor manier waarop zorg verleend wordt.
In meeste visies van zorginstellingen staat tegenwoordig zorgvrager centraal = dat organisaties
uitgaan van wensen/behoeften van zorgvrager. Ook landelijk wordt nagedacht over visies op zorg.
VOORBEELD VISIE EN BELEID
Visie Beleid/plannen
Bewoners van ons verpleeghuis Warme maaltijden komen gekoeld uit de centrale keuken
mogen zelf hun dag indelen. en worden opgewarmd als de bewoner daar trek in heeft.
Vraaggerichte zorg:
- Gezamenlijke inspanning van patiënt en hulpv die erin resulteert dat patiënt de hulp
ontvangt die tegemoetkomt aan zijn wensen en verwachtingen en die tevens voldoet een
pro standaarden (Raad voor Volksgezondheid en Zorg)
- Zorg die uitgaat van wensen en ervaren behoeften van de cl, die in dialoog met pro tot stand
komt en waarbij cl uiteindelijk beslist (Zorg in dialoog)
Vraaggestuurde zorg: gaat stap verder dan vraaggerichte. Zorgvrager bepaalt daadwerkelijk het
aanbod; er wordt niet alleen richting gegeven aan het zorgaanbod. De zorgvrager stuurt zijn eigen
zorg. Hij bepaalt de inhoud en organisatie van de zorg, met het beschikbare budget.
Belevingsgerichte zorg: is beleving die zorgvrager heeft van zijn situatie, zijn ziekte en mogelijkheden
het uitgangspunt van de zorgverlening. Bij langdurige zorgverlening is relatie tussen zorgvrager en
zorgmedewerker erg belangrijk. Beiden zijn deskundig: de zorgvrager is erv. desk. op gebied van
zorgverlening en inpassen van gezondheidsproblemen in dgl leven en zorgverlener heeft vakmatige,
pro deskundigheid. Zorgvrager en -verlener bepalen samen inhoud van de zorg en stellen in
gezamenlijk overleg een plan van aanpak op, op basis van gelijkwaardigheid.
,13 AANDACHTSPUNTEN VOOR DE BRANCHES
PERSOONLIJKE ZORG BIJ CHRONISCH ZIEKEN
BEGELEIDING BIJ PIJN
Pijn is signaal van het lichaam dat er iets niet in orde is. Wordt als neg en onaangenaam ervaren,
maar als we geen pijn zouden voelen, zouden wij geen medische hulp zoeken. Pijn speelt dus pos rol
in ons leven. Niet alle pijn wordt als neg ervaren; topsporter.
Wanneer heeft iemand pijn? model van Loeser en schema van Saunders.
Model van Loeser
Pijn is een subjectief begrip; wat voor ene persoon erge pijn is, kan voor andere slechts lichte/geen
pijn zijn. Omdat alleen lichamelijke, medische uitleg van pijn niet genoeg is om verschijnsel pijn te
kunnen begrijpen, gebruiken we het model van Loeser laat zien hoe pijngedrag ontstaat en hoe
lich, psychische en soc kanten van pijn met elkaar samenhangen. Model bestaat uit 4 cirkels die
‘onderdelen’ van pijn zijn:
- Binnenin nociceptie: waarneming van de lichamelijke beschadiging
- Tweede gewaarwording van pijn: bewust worden van pijn
- Derde pijnbeleving: emo en lich voelen van pijn
- Vierde pijngedrag: gedrag waaraan een ander kan zien dat persoon pijn heeft.
Nociceptie en pijngewaarwording:
Worden bepaald door opvangen, voortgeleiden en gewaarworden van een pijnprikkel.
Pijnzenuwen zijn zenuwen die pijnprikkels overbrengen naar hersenen. De zenuwuiteinden liggen
vooral in de huid, slijmvliezen, kapsels van organen en spieren en gewrichten. Als zo’n zenuwuiteinde
wordt geprikkeld, wordt prikkel via de zenuw voortgeleid via het ruggenmerg naar de hersenschors =
nociceptie. Zodra de prikkel in de hersenschors aankomt, voel je pijn = pijngewaarwording. Als
pijnprikkel de hersenschors niet kan bereiken, wordt geen pijn waargenomen. Ook beschadiging van
de hersenschors kan er de oorzaak van zijn dat pijn niet kan worden waargenomen.
Bij mensen bij wie deze zenuwen onderbroken zijn (dwarslaesie), kan pijnprikkel hersenschors niet
bereiken. Zullen geen pijn voelen.
Pijnbeleving
Wordt gedoeld op manier waarop zorgvrager de pijn ervaart. Hoeveel pijn iemand ervaart hangt niet
alleen af van aard van lich beschadiging, maar ook van psychologische factoren. Beleving wordt
, beïnvloed door factoren als angst, woede, depressie, eerdere ervaringen met pijn en betekenis van
pijn voor leven van de zorgvrager.
Schema van Saunders
Hierin worden psychische en soc factoren weergegeven die van invloed zijn op pijn: Pijn is dus niet
alleen lich, maar ook emo ervaring. Deze factoren zijn van belang voor manier waarop je als vpk
omgaat met zorgvragers die pijn hebben.
Angst inspelen door voorlichting. Hoe beter zorgvrager is voorbereid en begrijpt waarom het zal
gebeuren, des te kleiner zijn angst en des te beter hij met pijn kan omgaan. Andere manier om pijn te
beïnvloeden is zorgvrager af te leiden.
Anatomische verklaring voor verschil in pijnbeleving: kan gevonden worden in feit dat in het
ruggenmerg impulsen van pijnprikkel overschakelen naar andere hersengedeelten, bv. naar die te
maken hebben met emo. Via overschakeling op andere gebieden kunnen remmende prikkels terug
worden gestuurd naar ruggenmerg, waardoor pijnprikkel afgezwakt wordt. Als prikkel te zwak is
geworden, wordt geen pijn gevoeld = pijndrempel (laagste niveau waarop pijn wordt gevoeld,
waarop prikkel als pijnlijk wordt ervaren). Prikkel die boven drempel komt wordt gevoeld, prikkel die
onder drempel blijft wordt niet gevoeld.
Pijngedrag
Manier waarop mensen op pijn reageren. Ook reacties uit omgeving bepalen het pijngedrag.
Invloed van cultuur op pijnbeleving en pijngedrag
Model van Loeser laat zien hoe pijngedrag ontstaat en hoe lich, psychische en soc kanten van pijn
met elkaar samenhangen.
Mensen verschillen sterk in beleving van pijn en hun mogelijkheden om pijn te verdragen. Hoeveel
pijn iemand ervaart, hangt niet alleen af van aard van lich beschadiging, maar ook van
persoonlijkheid, opvoeding, emo invloed en cultuur. In veel culturen worden jonge jongens geleerd
pijn te verdragen. In bepaalde culturen is het normaal en wordt aangemoedigd om pijn te uiten
(landen rond Middellandse zee). In die culturen wordt pijn op expressieve manier geuit d.m.v. huilen,
kreunen, roepen. Ook woordgebruik is expressief: pijn is ondraaglijk, verschrikkelijk.
Uit onderzoek is gebleken dat in dit soort culturen pijndrempels ook werkelijk lager zijn.
BASISZORG
1 VOORSCHRIFTEN TOEPASSEN
BEROEPSHOUDING
Zorgrelatie: als je vpk zorg verleent, heb je een pro relatie met zorgvrager.
Doel: gezamenlijk te werken aan optimaal en zo zelfstandig mogelijk functioneren van de zorgvrager
of aan behouden van zijn mogelijkheden. Wensen en mogelijkheden van zorgvrager staan centraal.
Terwijl je zorg verleent, praat je met zorgvrager om info te ontvangen, geven en aandacht te geven
aan beleving van zorgvrager.
Uitgangspunt bij comm: zorgvrager is gelijkwaardig aan zorgverlener.
KENMERKEN VAN EEN ZORGRELATIE
De vraag, wensen, gewoonten De vraag en wensen zijn de dingen die de zorgvrager graag
en mogelijkheden van de wil. Je probeert hieraan te voldoen, binnen de (financiële)
zorgvrager zijn uitgangspunten kaders van de behandeling.
van de zorgrelatie. Gewoonten zijn de manieren waarop de zorgvrager de zorg
gewend is uit te voeren.
Mogelijkheden zijn de dingen die de zorgvrager zelfstandig
kan.
De basis van de relatie is De zorgvrager is een ervaringsdeskundige en de zorgverlener
gelijkwaardigheid, in het besef is deskundig. Toch is de zorgvrager altijd afhankelijk van deze
dat de zorgvrager afhankelijk relatie en is machtsmisbruik ongewenst.
is.
Er zijn belangrijke grenzen in Grenzen van de zorgrelatie liggen op het gebied van
de zorgrelatie. intimiteit, zorgverlening, beroepsinhoud, taken en
verantwoordelijkheden. Overschrijd deze niet, maar bespreek
eventuele problemen die door de grenzen ontstaan altijd met
je leidinggevende of een vertrouwenspersoon.
Als je met de zorgvrager communiceert terwijl je verpleegkundige zorg verleent, let dan op het
volgende.
Vraag de zorgvrager naar zijn wensen en ideeën, mogelijkheden en gewoonten.
Respecteer de mening en de beleving van de zorgvrager.
Houd rekening met de gevoelens van de zorgvrager.
Let op non-verbaal gedrag van de zorgvrager en besteed daar aandacht aan.
Reageer aandachtig en betrokken op de beleving van de zorgvrager.
Toon tijdens de communicatie respect voor de persoonlijkheid van de zorgvrager.
Houd rekening met de privacy van de zorgvrager en je beroepsgeheim.
Bespreek de zorg die je verleend hebt.
Sta open voor opmerkingen over jouw gedrag.
,VISIE OP ZORG
Visie: geheel van ideeën en overtuigingen over wat belangrijk is in organisatie. Deze ideeën zijn
belangrijk voor beleid en voor manier waarop zorg verleend wordt.
In meeste visies van zorginstellingen staat tegenwoordig zorgvrager centraal = dat organisaties
uitgaan van wensen/behoeften van zorgvrager. Ook landelijk wordt nagedacht over visies op zorg.
VOORBEELD VISIE EN BELEID
Visie Beleid/plannen
Bewoners van ons verpleeghuis Warme maaltijden komen gekoeld uit de centrale keuken
mogen zelf hun dag indelen. en worden opgewarmd als de bewoner daar trek in heeft.
Vraaggerichte zorg:
- Gezamenlijke inspanning van patiënt en hulpv die erin resulteert dat patiënt de hulp
ontvangt die tegemoetkomt aan zijn wensen en verwachtingen en die tevens voldoet een
pro standaarden (Raad voor Volksgezondheid en Zorg)
- Zorg die uitgaat van wensen en ervaren behoeften van de cl, die in dialoog met pro tot stand
komt en waarbij cl uiteindelijk beslist (Zorg in dialoog)
Vraaggestuurde zorg: gaat stap verder dan vraaggerichte. Zorgvrager bepaalt daadwerkelijk het
aanbod; er wordt niet alleen richting gegeven aan het zorgaanbod. De zorgvrager stuurt zijn eigen
zorg. Hij bepaalt de inhoud en organisatie van de zorg, met het beschikbare budget.
Belevingsgerichte zorg: is beleving die zorgvrager heeft van zijn situatie, zijn ziekte en mogelijkheden
het uitgangspunt van de zorgverlening. Bij langdurige zorgverlening is relatie tussen zorgvrager en
zorgmedewerker erg belangrijk. Beiden zijn deskundig: de zorgvrager is erv. desk. op gebied van
zorgverlening en inpassen van gezondheidsproblemen in dgl leven en zorgverlener heeft vakmatige,
pro deskundigheid. Zorgvrager en -verlener bepalen samen inhoud van de zorg en stellen in
gezamenlijk overleg een plan van aanpak op, op basis van gelijkwaardigheid.
,13 AANDACHTSPUNTEN VOOR DE BRANCHES
PERSOONLIJKE ZORG BIJ CHRONISCH ZIEKEN
BEGELEIDING BIJ PIJN
Pijn is signaal van het lichaam dat er iets niet in orde is. Wordt als neg en onaangenaam ervaren,
maar als we geen pijn zouden voelen, zouden wij geen medische hulp zoeken. Pijn speelt dus pos rol
in ons leven. Niet alle pijn wordt als neg ervaren; topsporter.
Wanneer heeft iemand pijn? model van Loeser en schema van Saunders.
Model van Loeser
Pijn is een subjectief begrip; wat voor ene persoon erge pijn is, kan voor andere slechts lichte/geen
pijn zijn. Omdat alleen lichamelijke, medische uitleg van pijn niet genoeg is om verschijnsel pijn te
kunnen begrijpen, gebruiken we het model van Loeser laat zien hoe pijngedrag ontstaat en hoe
lich, psychische en soc kanten van pijn met elkaar samenhangen. Model bestaat uit 4 cirkels die
‘onderdelen’ van pijn zijn:
- Binnenin nociceptie: waarneming van de lichamelijke beschadiging
- Tweede gewaarwording van pijn: bewust worden van pijn
- Derde pijnbeleving: emo en lich voelen van pijn
- Vierde pijngedrag: gedrag waaraan een ander kan zien dat persoon pijn heeft.
Nociceptie en pijngewaarwording:
Worden bepaald door opvangen, voortgeleiden en gewaarworden van een pijnprikkel.
Pijnzenuwen zijn zenuwen die pijnprikkels overbrengen naar hersenen. De zenuwuiteinden liggen
vooral in de huid, slijmvliezen, kapsels van organen en spieren en gewrichten. Als zo’n zenuwuiteinde
wordt geprikkeld, wordt prikkel via de zenuw voortgeleid via het ruggenmerg naar de hersenschors =
nociceptie. Zodra de prikkel in de hersenschors aankomt, voel je pijn = pijngewaarwording. Als
pijnprikkel de hersenschors niet kan bereiken, wordt geen pijn waargenomen. Ook beschadiging van
de hersenschors kan er de oorzaak van zijn dat pijn niet kan worden waargenomen.
Bij mensen bij wie deze zenuwen onderbroken zijn (dwarslaesie), kan pijnprikkel hersenschors niet
bereiken. Zullen geen pijn voelen.
Pijnbeleving
Wordt gedoeld op manier waarop zorgvrager de pijn ervaart. Hoeveel pijn iemand ervaart hangt niet
alleen af van aard van lich beschadiging, maar ook van psychologische factoren. Beleving wordt
, beïnvloed door factoren als angst, woede, depressie, eerdere ervaringen met pijn en betekenis van
pijn voor leven van de zorgvrager.
Schema van Saunders
Hierin worden psychische en soc factoren weergegeven die van invloed zijn op pijn: Pijn is dus niet
alleen lich, maar ook emo ervaring. Deze factoren zijn van belang voor manier waarop je als vpk
omgaat met zorgvragers die pijn hebben.
Angst inspelen door voorlichting. Hoe beter zorgvrager is voorbereid en begrijpt waarom het zal
gebeuren, des te kleiner zijn angst en des te beter hij met pijn kan omgaan. Andere manier om pijn te
beïnvloeden is zorgvrager af te leiden.
Anatomische verklaring voor verschil in pijnbeleving: kan gevonden worden in feit dat in het
ruggenmerg impulsen van pijnprikkel overschakelen naar andere hersengedeelten, bv. naar die te
maken hebben met emo. Via overschakeling op andere gebieden kunnen remmende prikkels terug
worden gestuurd naar ruggenmerg, waardoor pijnprikkel afgezwakt wordt. Als prikkel te zwak is
geworden, wordt geen pijn gevoeld = pijndrempel (laagste niveau waarop pijn wordt gevoeld,
waarop prikkel als pijnlijk wordt ervaren). Prikkel die boven drempel komt wordt gevoeld, prikkel die
onder drempel blijft wordt niet gevoeld.
Pijngedrag
Manier waarop mensen op pijn reageren. Ook reacties uit omgeving bepalen het pijngedrag.
Invloed van cultuur op pijnbeleving en pijngedrag
Model van Loeser laat zien hoe pijngedrag ontstaat en hoe lich, psychische en soc kanten van pijn
met elkaar samenhangen.
Mensen verschillen sterk in beleving van pijn en hun mogelijkheden om pijn te verdragen. Hoeveel
pijn iemand ervaart, hangt niet alleen af van aard van lich beschadiging, maar ook van
persoonlijkheid, opvoeding, emo invloed en cultuur. In veel culturen worden jonge jongens geleerd
pijn te verdragen. In bepaalde culturen is het normaal en wordt aangemoedigd om pijn te uiten
(landen rond Middellandse zee). In die culturen wordt pijn op expressieve manier geuit d.m.v. huilen,
kreunen, roepen. Ook woordgebruik is expressief: pijn is ondraaglijk, verschrikkelijk.
Uit onderzoek is gebleken dat in dit soort culturen pijndrempels ook werkelijk lager zijn.
