Samenvatting literatuur 1.8C: Multicultureel onderwijs en ontwikkeling

Erasmus Universiteit Rotterdam
Pedagogische Wetenschappen
1.8C multiculturele ontwikkelingen en onderwijs

Probleem 1
Wie zijn onze medelanders?

Wat zijn belangrijke modellen vanuit pedagogisch perspectief op de invloed van
cultuur op het opgroeien van kinderen?

Eldering: Theoretisch kader
- Ecologisch model van Bronfenbrenner
o Omgeving waarin kinderen opgroeien heeft grote invloed op ontwikkeling en
gedrag
o Alternatief voor traditionele benaderingen in ontwikkelingspsychologie die
geen/weinig aandacht besteden aan leefomgeving kinderen
o Ontwikkeling  voortgaande en wederzijdse aanpassing tussen opgroeiend
kind en directe omgeving
o Opbouw uit 4 samenhangende systemen
 Microsysteem  geheel van relaties tussen kind en directe omgeving
in bepaalde setting
 Fysieke aspecten  huisvesting/speelgoed
 Sociale aspecten  personen/taakverdeling/rolpatronen
 Mesosysteem  geheel van microstucturen waarin kind participeert
 Bv peuterspeelzaal, sportclub, vriendenkring
 Exosysteem  formele en informele sociale structuren rond gezin die
microsysteem beïnvloeden
 Directe invloed op ouders en indirecte invloed op kind
 Werk ouders
 Sociaal netwerk gezin  fijn sociaal netwerk biedt
bescherming en hulp indien nodig
 Etnische/religieuze gemeenschap  vasthouden aan
traditionele normen en waarden/sociale controle
 Buurt  welke andere mensen wonen daar/is het veilig
 Macrosysteem  cultuur/ideologie samenleving die voortvloeit uit
heersende religie/wereldbeschouwing
 Economisch systeem/rechtssysteem/sociale
voorzieningen/onderwijs/etc
o Allochtone kinderen  dubbelreferentiekader
 Bij elk systeem hebben zij te maken met sociale structuren uit land
van herkomst en uit Nederland
 Culturele dimensie van ecologisch model blijft beperkt tot
macroniveau, omdat model uitgaat van monoculturele opvoeding 
allochtone kinderen groeien vaak op in een biculturele setting
 Om hier meer aandacht op te leggen is developmental niche
van Harkness en Super ontwikkeld
- Developmental niche van Harkness en Super

,o Ontwikkeld omdat volgens Harkness en Super het ecologische model te
weinig rekening houdt met culturele structuren van de omgeving
o Combineert principes van culturele antropologen (veel aandacht voor cultuur
van de samenleving, weinig aandacht voor kinderen en opvoeding) en
ontwikkelingspsychologen (veel aandacht voor kinderen en opvoeding, maar
weinig voor cultuur)
o Theoretisch raamwerk is aanvulling op sociaal-ecologisch model van
Bronfenbrenner
o Gebouwd uit 3 subsystemen  vormen samen de fysieke, sociale en culturele
context van het opgroeiende kind + beïnvloeden de ontwikkeling van
kinderen binnen de bredere cultuur
 Fysieke en sociale dagelijkse settingen waarin het kind leeft  in alle
levensfasen zijn er cultuurverschillen in de dagelijkse setting van
kinderen
 Cultureel bepaalde gewoontes van verzorging en opvoeding 
vanzelfsprekende gedragsstrategieën voor het omgaan met kinderen
binnen cultuur waarin het kind wordt opgevoed
 Regels en normen en waarden binnen gezin en religie
 Psychologie van de opvoeders  opvattingen verschillen per cultuur
 Collectivisme  meer op normen als gehoorzaamheid etc
 Individualisme  meer op als je maar gelukkig bent etc
 Parental ethnotheories  geeft aan dat de theorieën en
ideeën van ouders per culturele groep kunnen verschillen
o 3 structuren worden geprobeerd in harmonie te houden voor optimale
ontwikkeling kind
o Samenhangend geheel van subsystemen dat naar evenwicht streeft en
weerstand biedt tegen veranderingen  maar ook juist een open systeem
waardoor er vanuit een wijdere cultureel ecologische context veranderingen
kunnen ontstaan
o Bestaande vragen over samenhang systemen
 In hoeverre komt de opvoedingspraktijk van ouders overeen met
geloofssystemen? Welke factoren veroorzaken discrepanties? En
hoeveel discrepanties kan het systeem aan?
 Botsingen tussen culturen, dus bv wat een kind op school leert
botst met wat het thuis leert
 Hoe veranderbaar is de developmental niche?  wordt verondersteld
dat veranderingen in opvatting van ouders voorafgaat aan verandering
in setting en praktijken van verzorging en opvoeding, maar door
veranderingen buiten de developmental niche kunnen ouders ook
gedwongen worden om hun ideeën bij te stellen  3 opties
 Adopteren van nieuwe normen en waarden naast de oude
 Vervangen van oude normen en waarden
 Blijven vasthouden aan traditionele opvattingen
o Waarom dit een goed model is voor het beschrijven en analyseren van de
opvoedingssituatie van allochtone kinderen
 Culturele dimensie van omgeving is centrale factor in model

, Model geeft mogelijkheid samenhang en botsingen tussen
subsystemen van developmental niche in beeld te brengen
 Cultuurverschillen uit microsystemen kunnen vergeleken worden
Wie zijn onze medelanders?

Land van herkomst Marokko
Bevolkingsomvang 396500
1e generatie  169000
2e generatie  227500
Migratiereden Arbeid  economisch
Gezin
Studie
Migratiegeschiedenis Start 1960
Gezinshereniging jaren 70
Gezinsvorming vanaf 1980
Helft is Berbers  komt van platteland in Marokko (vooral
Rifgebied in noordoosten)
Taal Beter dan Turken
Vooruitgang, maar heel langzaam
Onderwijs Kinderen vaak leerachterstand
In vergelijking met Nederlandse kinderen gaat maar de
helft naar havo/vwo
In 2017 1/3 leerlingen naar havo/vwo  vaker dan
Turken/Antillianen, minder vaak dan westerse migranten
19% jongeren geen startkwalificatie
Eerste generatie  laaggeschoold, geen of enkele jaren
onderwijs in Marokko
Stijgende lijn, zeker in vergelijking met Turken
Werk en inkomen Vaker werkloos dan andere migranten  verschillen
afgelopen 10 jaar afgenomen
Toegenomen vertegenwoordiging van 2e generatie
bovenkant beroepsladder
Verschil werkloosheid mannen/vrouwen is groot bij
Turken en Marokkanen
Tweede generatie vaker werkloos dan eerste generatie
(ook bij Turken en Surinamers)  komt vooral door de
leeftijd
Religie en religiositeit Islam
In Marokko geen scheiding staat/kerk
Marokkaans familierecht gebaseerd op klassiek islamitisch
recht
Overgrote deel Marokkaanse Nederlands actief moslim
Toename moskeebezoek tweede generatie  religieuze
inval
Band met land van herkomst Focus op eigen groep, maar ook gericht op Nederland
Eerste generatie sterk betrokken bij land van herkomst 
investeren in land en huisvesting, maar keren niet terug

, omdat daar geen familie meer woont
Tweede en derde generatie minder betrokken  hoge
kosten en willen niet meer mee naar land van herkomst
Land van herkomst Turkije
Bevolkingsomvang 404400
Eerste generatie  191500
Tweede generatie  212900
Migratiereden Arbeid  economisch
Gezin
Studie
Migratiegeschiedenis 1960  start
Jaren 70  gezinshereniging
Vanaf 1980  gezinsvorming
Merendeel afkomstig van het platteland  vooral uit
traditionele provincies van Centraal Anatoli en rond de
Zwarte zee
Taal Vaak moeite en taalachterstand op school  komt
doordat Turkse gemeenschap erg gesloten is
Onderwijs Kinderen vaak leerachterstand in vergelijking met
Nederlanders
2016  38% advies voor havo of hoger
Door taalachterstand slechtere scores op school
In vergelijking met Nederlandse kinderen gaat slechts de
helft naar havo/vwo
Werk en inkomen 2009  10% werkloos, minder in vergelijking met andere
migratiegroepen
Laatste jaren mindere werkloosheid en minder sociale
steun van overheid nodig
Veel eigen ondernemingen
Veel verschil in werkloosheid mannen/vrouwen (ook bij
Marokkanen)  participatie van vrouwen op
arbeidsmarkt is verdubbeld, dus zit vooruitgang in
Tweede generatie vaker werkloos  komt door jongere
leeftijd (ook bij Surinamers en Marokkanen)

Religie en religiositeit 95% islam
Band met land van herkomst Focus op eigen groep
Sterk gericht op thuis

Land van herkomst Suriname
Bevolkingsomvang 347000
Eerste generatie  176400
Tweede generatie  175300
Migratiereden Gezin
Arbeid
Studie
Migratiegeschiedenis Voor 1975  arbeidsmigratie