Periode Kenmerkende aspecten Kernbegrippen Voorbeelden HC
Prehistorie 1. Levenswijze van jagers-verzamelaars. agrarisch
en Oudheid 3000 v.Chr – 500 n.Chr 2. Ontstaan van landbouw, landouwsamenlevingen. cultuur
3. Ontstaan van eerste stedelijke gemeenschappen. jagers-verzamelaars
landbouwsamenleving
Grieken en Romeinen 4. De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken
over burgerschap en politiek in de Griekse stadstaat. burgerschap christendom
5. de klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur. imperium
6. de groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks- jodendom
Romeinse cultuur zich in Europa verspreidde. klassiek monotheïsme
7. de confrontatie tussen de Grieks-Romeinse en de Germaanse politiek
cultuur van Noordwest-Europa stadstaat
8. De ontwikkeling van het jodendom en het christendom als de wetenschap
eerst monotheistische godsdiensten.
De Middeleeuwen 500 - 1500 9. Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur. Agrarisch-urbaan
Vroege middeleeuwen 500-1000 10. De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de autarkie
Hoge middeleeuwen 1000-1300 feodalisme
Late middeleeuwen 1300-1500 agrarisch-urbane cultuur door een zelfvoorzienende
agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en hofstelsel
Monniken en ridders 500-1000 horigheid
horigheid.
islam
11. De verspreiding van het christendom in geheel Europa. zelfvoorzienend
12. Het ontstaan en de verspreiding van de islam.
Steden en Staten 1000-1500
13. De opkomst van handel en ambacht die de basis legde
voor het herleven van een agrarisch-urbane samenleving. ambacht
14. De opkomst van de stedelijke burgerij en de centralisatie
toenemende zelfstandigheid van steden. expansie
geestelijkheid
15. Het conflict in de christelijke wereld over de vraag of
handel
de wereldlijke dan wel de geestelijk macht het primaat
kruistochten
behoorde te hebben. staatsvorming wereldlijk
16. De expansie van de christelijke wereld naar buiten toe,
, onder andere in de vorm van kruistochten.
17. Het begin van staatsvorming en centralisatie.
17. Instelling van drie Collaterale Raden
(1531)
Vroegmoderne tijd 1500-1800 erfgoed
Ontdekkers en hervormers. 1500-1600 18. Het veranderende mens- en wereldbeeld van de katholicisme
Renaissance en het begin van een nieuwe kerkhervorming
wetenschappelijke belangstelling. protestantisme reformatie
renaissance wereldbeeld
19. Het begin van de Europese overzeese expansie. 21. Luther verschijnt voor de Rijksdag in
20. De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de Worms (1521)
klassieke oudheid. 25. Instelling van de Bloedplakkaten (1550)
21. De protestantse reformatie die de splitsing van de 22. Het ontzet van Leiden (1574)
christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had. 22. De Alteratie van Amsterdam (1578)
22. Het conflict in de Nederlanden, dat resulteerde in de 22. Plakkaat van Verlathinge (1581)
stichting van een Nederlandse staat. 22. De Spaanse Armada wordt verslagen
(1588)
Regenten en vorsten. 1600-1700 23. Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en absolutisme economie 24. Johan van Oldenbarnevelt wordt
Gouden Eeuw. handelskapitalisme
het begin van een wereldeconomie. onthoofd (1619)
kapitalisme
24. De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei 24/25. Bouw Portugees-Joodse synagoge in
wereldeconomie
in economisch en cultureel opzicht van de Nederlandse wetenschappelijke Amsterdam (1639, 1671)
Republiek. revolutie 25. Coen verplaatst het bestuurscentrum van
25. Het streven van vorsten naar absolute macht. de VOC naar Batavia (1619)
26. De wetenschappelijke revolutie.
abolitionisme
Pruiken en revoluties 1700-1800 27. Uitbouw van de Europese overheersing, met name in ancien régime
De Verlichting. de vorm van plantagekolonieen en de daarmee verbonden democratische revolutie
trans-Atlantische slavenhandel, en de opkomst van het grondrechten grondwet
plantagekolonie
abolitionisme.
rationalisme
28. Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’dat werd
sociale verhoudingen
toegepast op alle terreinen van de samenleving: staatsburger
godsdienst, politiek en sociale verhoudingen. transatlantische
29. Voortbestaan van het Ancien Regime met pogingen slavenhandel - verlicht
om het vorstelijk bestuur op eigentijdse verlichte wijze absolutisme verlicht
Prehistorie 1. Levenswijze van jagers-verzamelaars. agrarisch
en Oudheid 3000 v.Chr – 500 n.Chr 2. Ontstaan van landbouw, landouwsamenlevingen. cultuur
3. Ontstaan van eerste stedelijke gemeenschappen. jagers-verzamelaars
landbouwsamenleving
Grieken en Romeinen 4. De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken
over burgerschap en politiek in de Griekse stadstaat. burgerschap christendom
5. de klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur. imperium
6. de groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks- jodendom
Romeinse cultuur zich in Europa verspreidde. klassiek monotheïsme
7. de confrontatie tussen de Grieks-Romeinse en de Germaanse politiek
cultuur van Noordwest-Europa stadstaat
8. De ontwikkeling van het jodendom en het christendom als de wetenschap
eerst monotheistische godsdiensten.
De Middeleeuwen 500 - 1500 9. Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur. Agrarisch-urbaan
Vroege middeleeuwen 500-1000 10. De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de autarkie
Hoge middeleeuwen 1000-1300 feodalisme
Late middeleeuwen 1300-1500 agrarisch-urbane cultuur door een zelfvoorzienende
agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en hofstelsel
Monniken en ridders 500-1000 horigheid
horigheid.
islam
11. De verspreiding van het christendom in geheel Europa. zelfvoorzienend
12. Het ontstaan en de verspreiding van de islam.
Steden en Staten 1000-1500
13. De opkomst van handel en ambacht die de basis legde
voor het herleven van een agrarisch-urbane samenleving. ambacht
14. De opkomst van de stedelijke burgerij en de centralisatie
toenemende zelfstandigheid van steden. expansie
geestelijkheid
15. Het conflict in de christelijke wereld over de vraag of
handel
de wereldlijke dan wel de geestelijk macht het primaat
kruistochten
behoorde te hebben. staatsvorming wereldlijk
16. De expansie van de christelijke wereld naar buiten toe,
, onder andere in de vorm van kruistochten.
17. Het begin van staatsvorming en centralisatie.
17. Instelling van drie Collaterale Raden
(1531)
Vroegmoderne tijd 1500-1800 erfgoed
Ontdekkers en hervormers. 1500-1600 18. Het veranderende mens- en wereldbeeld van de katholicisme
Renaissance en het begin van een nieuwe kerkhervorming
wetenschappelijke belangstelling. protestantisme reformatie
renaissance wereldbeeld
19. Het begin van de Europese overzeese expansie. 21. Luther verschijnt voor de Rijksdag in
20. De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de Worms (1521)
klassieke oudheid. 25. Instelling van de Bloedplakkaten (1550)
21. De protestantse reformatie die de splitsing van de 22. Het ontzet van Leiden (1574)
christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had. 22. De Alteratie van Amsterdam (1578)
22. Het conflict in de Nederlanden, dat resulteerde in de 22. Plakkaat van Verlathinge (1581)
stichting van een Nederlandse staat. 22. De Spaanse Armada wordt verslagen
(1588)
Regenten en vorsten. 1600-1700 23. Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en absolutisme economie 24. Johan van Oldenbarnevelt wordt
Gouden Eeuw. handelskapitalisme
het begin van een wereldeconomie. onthoofd (1619)
kapitalisme
24. De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei 24/25. Bouw Portugees-Joodse synagoge in
wereldeconomie
in economisch en cultureel opzicht van de Nederlandse wetenschappelijke Amsterdam (1639, 1671)
Republiek. revolutie 25. Coen verplaatst het bestuurscentrum van
25. Het streven van vorsten naar absolute macht. de VOC naar Batavia (1619)
26. De wetenschappelijke revolutie.
abolitionisme
Pruiken en revoluties 1700-1800 27. Uitbouw van de Europese overheersing, met name in ancien régime
De Verlichting. de vorm van plantagekolonieen en de daarmee verbonden democratische revolutie
trans-Atlantische slavenhandel, en de opkomst van het grondrechten grondwet
plantagekolonie
abolitionisme.
rationalisme
28. Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’dat werd
sociale verhoudingen
toegepast op alle terreinen van de samenleving: staatsburger
godsdienst, politiek en sociale verhoudingen. transatlantische
29. Voortbestaan van het Ancien Regime met pogingen slavenhandel - verlicht
om het vorstelijk bestuur op eigentijdse verlichte wijze absolutisme verlicht
