SAMENVATTING INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT
HOORCOLLEGE AANTEKENINGEN
LITERATUUR
RECHTSPRAAK
1
,Inhoudsopgave
Introductie, inleiding internationaal procesrecht (19 april 2021) .................................................................................... 3
HC AANTEKENINGEN ................................................................................................................................................... 3
LITERATUUR .................................................................................................................................................................. 4
Vraag van internationale bevoegdheid: EEX (22/26/29 april en 3 mei 2021) ................................................................. 7
HC AANTEKENINGEN (EEX/EVEX)............................................................................................................................ 7
HC AANTEKENINGEN (schema internationale bevoegdheid) ....................................................................................... 9
HC AANTEKENINGEN (bevoegdheidsladder EEX/EVEX)......................................................................................... 11
LITERATUUR (internationaal bevoegdheidsrecht / EEX) ............................................................................................. 19
LITERATUUR (bevoegdheidsregels EEX) .................................................................................................................... 22
RECHTSPRAAK (internationaal bevoegdheidsrecht / EEX) ......................................................................................... 29
Commune internationale bevoegdheidsrecht van Rv / erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse vonnissen
(6/10 mei 2021) .................................................................................................................................................................... 37
HC AANTEKENINGEN (Rv / erkenning en tenuitvoerlegging) ................................................................................... 37
LITERATUUR (Haags Forumkeuzeverdrag).................................................................................................................. 40
LITERATUUR (commune bevoegdheidsrecht / Rv) ...................................................................................................... 41
LITERATUUR (erkenning en tenuitvoerlegging) ........................................................................................................... 45
Toepasselijk recht: conflictenrecht (17/20/27 mei 2021)................................................................................................. 53
HC AANTEKENINGEN (multilaterale methode toepasselijke recht: conflictenrecht) ................................................. 53
LITERATUUR (toepasselijk recht: conflictenrecht) ....................................................................................................... 58
HC AANTEKENINGEN (toepasselijk recht: verwijzingscategorieën) .......................................................................... 72
HC AANTEKENINGEN (toepasselijk recht: overeenkomsten) ..................................................................................... 72
LITERATUUR (overeenkomsten)................................................................................................................................... 75
RECHTSPRAAK (Rome I-Vo) ....................................................................................................................................... 82
RECHTSPRAAK (conflictenrecht) ................................................................................................................................. 83
HC AANTEKENINGEN (goederenrecht) ...................................................................................................................... 84
LITERATUUR (goederenrecht) ...................................................................................................................................... 85
RECHTSPRAAK (goederenrecht) .................................................................................................................................. 86
HC AANTEKENINGEN (onrechtmatige daad) .............................................................................................................. 87
LITERATUUR (onrechtmatige daad en IE) .................................................................................................................... 88
HC AANTEKENINGEN (toepasselijk recht: vennootschappen) ................................................................................... 93
Verdragsstaten per verdrag .............................................................................................................................................. 95
2
,Introductie, inleiding internationaal procesrecht (19 april 2021)
HC AANTEKENINGEN
DEEL I - INLEIDING (begrip, bronnen, methodes en geschiedenis)
Grensoverschrijding à aanwezigheid internationaal component
Er zijn dan aanvullende elementen die moeten worden bekeken om internationale problematiek op te lossen.
Twee belangrijke vragen/perspectieven:
1. Welke rechter is in het geschil internationaal bevoegd? à internationaal bevoegdheidsrecht
Forumkeuze
2. Welke rechtsregels moet deze rechter gaan toepassen? à toepasselijk recht
Rechtskeuze
Drie componenten IPR:
1. Recht
Bronnen van objectief recht, maar met zelfregulering (lex mercatoria).
2. Privaatrecht
De openheid bestaat om buitenlands privaatrecht toe te passen.
(vs. publiekrecht waar territorialiteit centraal staat à gebonden aan recht van het land waar je je bevindt)
3. Internationaal à grensoverschrijdend
Wanneer het betekenisvolle aanknopingspunten heeft voor meer dan één land
(niet: internationaal publiekrecht en interregionaal privaatrecht, bijv. Nederland-Curaçao of staten VS)
BRONNEN
1. Verdragen
- Formeel: toepassing in de ruimte (plaats) van een bepaald verdrag -> welke band moet er bestaan tussen het
grondgebied van een staat en een rechtsverhouding/rechtssubject zodat het verdrag van toepassing is?
Hoofdcriterium -> waar is de woonplaats van verweerder en is dat op grondgebied van de EU?
- Materieel: welke onderwerpen vallen binnen de werkingssfeer/toepassingsgebied van een verdrag?
- Temporeel: in de tijd -> is een nieuw verdrag toepasselijk of moet het oude verdrag worden toegepast?
2. EU-Recht: verordeningen
3. Nationaal Recht
- Materieel IPR: Boek 10 BW à conflictenrecht
- Formeel IPR: Rv
4. [Zelfregulering]
Drie methodes van toepassing van het recht à Let op! In samenhang zien.
1. Unilateraal: je past je eigen (nationale) regels toe. Vaak in geval van formeel IPR, bijv. bewijsrecht;
2. Multilateraal (conflictenrechtelijk) = heersende methode met betrekking tot het toepasselijke recht (materieel IPR)
- Met welk land is een rechtsverhouding het nauwst verbonden? (regel van de nauwste band)
- Uiting van de openheid van internationaal privaatrecht. Art. 4 lid 1 Verdrag van Rome
3. Eenvormig: speciaal stelsel dat onmiddellijk regels geeft van internationaal materieel recht. Je hebt direct de
materieelrechtelijke bepalingen. (Bijv. Weens Koopverdrag)
à Van Ly: behoort niet in de traditionele betekenis van IPR, maar wel in een ruimere betekenis. Boek rekent het
(nagenoeg) niet tot het IPR.
3
, LITERATUUR
Strikwerda 1-26
Doel ipr = het normeren van problemen die voortvloeien uit de samenloop van nationale rechtsstelsels bij internationale
privaatrechtelijke rechtsverhoudingen.
Drie hoofdonderdelen van het ipr:
1. Het internationale bevoegdheidsrecht = regels met betrekking tot de vraag welke zaken met een internationaal
karakter de nationale rechter mag berechten en welke niet;
2. Het conflictenrecht = geeft aan door welke rechtsregels rechtsverhoudingen met een internationaal karakter worden
beheerst à naar welke van de in een internationaal geval samenlopende, conflicterende, nationale rechtsregels de
internationale rechtsverhouding beoordeelt en berecht moet worden;
3. Het recht inzake de erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse rechterlijke beslissingen = regels met
betrekking tot de vraag onder welke voorwaarden en in welke omvang rechtskracht kan worden toegekend aan
buitenlandse rechterlijke beslissingen en onder welke voorwaarden en op welke wijze die buitenlandse beslissingen
ten uitvoer kunnen worden gelegd;
4. Internationale rechtshulp = regelingen waarbij staten zich over en weer verplichten elkaar hulp en bijstand te
verlenen op bepaalde terreinen van het internationale privaatrechtelijke rechtsverkeer (bijv. betekening van
gerechtelijke stukken) à tegenwoordig/nieuw onderdeel.
Materiële ipr = het conflictenrecht à houdt zich bezig met de samenloop van rechtsregels.
Formele ipr = het internationale bevoegdheidsrecht en het recht inzake de erkenning en de tenuitvoerlegging van
buitenlandse rechterlijke beslissingen à sterk procesrechtelijk van karakter.
Wat behoort NIET tot het ipr:
- De privaatrechtelijke rechtsvergelijking = onderzoek naar buitenlandse privaatrechtelijke stelsels;
- Het privaatrechtelijke vreemdelingenrecht = de privaatrechtelijke rechtspositie van vreemdelingen;
- Het eenvormig privaatrecht = het door verdragen internationaal geünificeerd materieel privaatrecht;
- Het interregionaal of interpersoneel privaatrecht = vragen van rechterlijke bevoegdheid, toepasselijk recht en de
erkenning en tenuitvoerlegging van vonnissen die kunnen rijzen in een staat met een meervoudig rechtstelsel.
Ipr is nationaal recht: ieder land heeft zijn eigen regels en is in beginsel vrij het ipr in te richten
Volkenrecht is van belang wanneer staten zich bij internationale verdragen verbinden tot bepaalde voorzieningen op het
gebied van ipr à gecodificeerd in Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht.
Hoe moet de grens tussen nationale en internationale rechtsverhoudingen worden getrokken?
- Geografische benadering = zoeken naar het onderscheidend criterium in de feitelijk-geografische aspecten aan de
rechtsverhouding (bijv. de woonplaats of nationaliteit van betrokken partijen, de plaats van de handeling, de plaats
waar de goederen liggen etc.) à als deze in de richting van verschillende landen wijzen, dan heeft de rechtsverhouding
een internationaal karakter;
- Juridische benadering = de geldingspretenties (toepassingsaanspraken van rechtsstelsels) zijn juist beslissend
à relevante vraag is dan of de rechter van meer dan één land bevoegdheid zou kunnen hebben en meer dan één
rechtsstelsel toepassing zou kunnen verlangen.
Bronnen van het ipr
- Ongeschreven recht = grotendeels vervangen door geschreven regelingen
- Wettelijke regelingen = Nederlandse ipr is grotendeels gecodificeerd:
o Conflictenrecht (10:1 BW) en internationale bevoegdheidsrecht (1 Rv) laten de gelding van verdragen en
Europese verordeningen onverlet à hebben een subsidiair karakter en komen dus alleen tot gelding als en
voor zover verdragsregelingen of verordeningen niet van toepassing zijn
o Nederland bindende verdragen en verordeningen gaan BOVEN de wet (93 en 94 Grondwet);
4
HOORCOLLEGE AANTEKENINGEN
LITERATUUR
RECHTSPRAAK
1
,Inhoudsopgave
Introductie, inleiding internationaal procesrecht (19 april 2021) .................................................................................... 3
HC AANTEKENINGEN ................................................................................................................................................... 3
LITERATUUR .................................................................................................................................................................. 4
Vraag van internationale bevoegdheid: EEX (22/26/29 april en 3 mei 2021) ................................................................. 7
HC AANTEKENINGEN (EEX/EVEX)............................................................................................................................ 7
HC AANTEKENINGEN (schema internationale bevoegdheid) ....................................................................................... 9
HC AANTEKENINGEN (bevoegdheidsladder EEX/EVEX)......................................................................................... 11
LITERATUUR (internationaal bevoegdheidsrecht / EEX) ............................................................................................. 19
LITERATUUR (bevoegdheidsregels EEX) .................................................................................................................... 22
RECHTSPRAAK (internationaal bevoegdheidsrecht / EEX) ......................................................................................... 29
Commune internationale bevoegdheidsrecht van Rv / erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse vonnissen
(6/10 mei 2021) .................................................................................................................................................................... 37
HC AANTEKENINGEN (Rv / erkenning en tenuitvoerlegging) ................................................................................... 37
LITERATUUR (Haags Forumkeuzeverdrag).................................................................................................................. 40
LITERATUUR (commune bevoegdheidsrecht / Rv) ...................................................................................................... 41
LITERATUUR (erkenning en tenuitvoerlegging) ........................................................................................................... 45
Toepasselijk recht: conflictenrecht (17/20/27 mei 2021)................................................................................................. 53
HC AANTEKENINGEN (multilaterale methode toepasselijke recht: conflictenrecht) ................................................. 53
LITERATUUR (toepasselijk recht: conflictenrecht) ....................................................................................................... 58
HC AANTEKENINGEN (toepasselijk recht: verwijzingscategorieën) .......................................................................... 72
HC AANTEKENINGEN (toepasselijk recht: overeenkomsten) ..................................................................................... 72
LITERATUUR (overeenkomsten)................................................................................................................................... 75
RECHTSPRAAK (Rome I-Vo) ....................................................................................................................................... 82
RECHTSPRAAK (conflictenrecht) ................................................................................................................................. 83
HC AANTEKENINGEN (goederenrecht) ...................................................................................................................... 84
LITERATUUR (goederenrecht) ...................................................................................................................................... 85
RECHTSPRAAK (goederenrecht) .................................................................................................................................. 86
HC AANTEKENINGEN (onrechtmatige daad) .............................................................................................................. 87
LITERATUUR (onrechtmatige daad en IE) .................................................................................................................... 88
HC AANTEKENINGEN (toepasselijk recht: vennootschappen) ................................................................................... 93
Verdragsstaten per verdrag .............................................................................................................................................. 95
2
,Introductie, inleiding internationaal procesrecht (19 april 2021)
HC AANTEKENINGEN
DEEL I - INLEIDING (begrip, bronnen, methodes en geschiedenis)
Grensoverschrijding à aanwezigheid internationaal component
Er zijn dan aanvullende elementen die moeten worden bekeken om internationale problematiek op te lossen.
Twee belangrijke vragen/perspectieven:
1. Welke rechter is in het geschil internationaal bevoegd? à internationaal bevoegdheidsrecht
Forumkeuze
2. Welke rechtsregels moet deze rechter gaan toepassen? à toepasselijk recht
Rechtskeuze
Drie componenten IPR:
1. Recht
Bronnen van objectief recht, maar met zelfregulering (lex mercatoria).
2. Privaatrecht
De openheid bestaat om buitenlands privaatrecht toe te passen.
(vs. publiekrecht waar territorialiteit centraal staat à gebonden aan recht van het land waar je je bevindt)
3. Internationaal à grensoverschrijdend
Wanneer het betekenisvolle aanknopingspunten heeft voor meer dan één land
(niet: internationaal publiekrecht en interregionaal privaatrecht, bijv. Nederland-Curaçao of staten VS)
BRONNEN
1. Verdragen
- Formeel: toepassing in de ruimte (plaats) van een bepaald verdrag -> welke band moet er bestaan tussen het
grondgebied van een staat en een rechtsverhouding/rechtssubject zodat het verdrag van toepassing is?
Hoofdcriterium -> waar is de woonplaats van verweerder en is dat op grondgebied van de EU?
- Materieel: welke onderwerpen vallen binnen de werkingssfeer/toepassingsgebied van een verdrag?
- Temporeel: in de tijd -> is een nieuw verdrag toepasselijk of moet het oude verdrag worden toegepast?
2. EU-Recht: verordeningen
3. Nationaal Recht
- Materieel IPR: Boek 10 BW à conflictenrecht
- Formeel IPR: Rv
4. [Zelfregulering]
Drie methodes van toepassing van het recht à Let op! In samenhang zien.
1. Unilateraal: je past je eigen (nationale) regels toe. Vaak in geval van formeel IPR, bijv. bewijsrecht;
2. Multilateraal (conflictenrechtelijk) = heersende methode met betrekking tot het toepasselijke recht (materieel IPR)
- Met welk land is een rechtsverhouding het nauwst verbonden? (regel van de nauwste band)
- Uiting van de openheid van internationaal privaatrecht. Art. 4 lid 1 Verdrag van Rome
3. Eenvormig: speciaal stelsel dat onmiddellijk regels geeft van internationaal materieel recht. Je hebt direct de
materieelrechtelijke bepalingen. (Bijv. Weens Koopverdrag)
à Van Ly: behoort niet in de traditionele betekenis van IPR, maar wel in een ruimere betekenis. Boek rekent het
(nagenoeg) niet tot het IPR.
3
, LITERATUUR
Strikwerda 1-26
Doel ipr = het normeren van problemen die voortvloeien uit de samenloop van nationale rechtsstelsels bij internationale
privaatrechtelijke rechtsverhoudingen.
Drie hoofdonderdelen van het ipr:
1. Het internationale bevoegdheidsrecht = regels met betrekking tot de vraag welke zaken met een internationaal
karakter de nationale rechter mag berechten en welke niet;
2. Het conflictenrecht = geeft aan door welke rechtsregels rechtsverhoudingen met een internationaal karakter worden
beheerst à naar welke van de in een internationaal geval samenlopende, conflicterende, nationale rechtsregels de
internationale rechtsverhouding beoordeelt en berecht moet worden;
3. Het recht inzake de erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse rechterlijke beslissingen = regels met
betrekking tot de vraag onder welke voorwaarden en in welke omvang rechtskracht kan worden toegekend aan
buitenlandse rechterlijke beslissingen en onder welke voorwaarden en op welke wijze die buitenlandse beslissingen
ten uitvoer kunnen worden gelegd;
4. Internationale rechtshulp = regelingen waarbij staten zich over en weer verplichten elkaar hulp en bijstand te
verlenen op bepaalde terreinen van het internationale privaatrechtelijke rechtsverkeer (bijv. betekening van
gerechtelijke stukken) à tegenwoordig/nieuw onderdeel.
Materiële ipr = het conflictenrecht à houdt zich bezig met de samenloop van rechtsregels.
Formele ipr = het internationale bevoegdheidsrecht en het recht inzake de erkenning en de tenuitvoerlegging van
buitenlandse rechterlijke beslissingen à sterk procesrechtelijk van karakter.
Wat behoort NIET tot het ipr:
- De privaatrechtelijke rechtsvergelijking = onderzoek naar buitenlandse privaatrechtelijke stelsels;
- Het privaatrechtelijke vreemdelingenrecht = de privaatrechtelijke rechtspositie van vreemdelingen;
- Het eenvormig privaatrecht = het door verdragen internationaal geünificeerd materieel privaatrecht;
- Het interregionaal of interpersoneel privaatrecht = vragen van rechterlijke bevoegdheid, toepasselijk recht en de
erkenning en tenuitvoerlegging van vonnissen die kunnen rijzen in een staat met een meervoudig rechtstelsel.
Ipr is nationaal recht: ieder land heeft zijn eigen regels en is in beginsel vrij het ipr in te richten
Volkenrecht is van belang wanneer staten zich bij internationale verdragen verbinden tot bepaalde voorzieningen op het
gebied van ipr à gecodificeerd in Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht.
Hoe moet de grens tussen nationale en internationale rechtsverhoudingen worden getrokken?
- Geografische benadering = zoeken naar het onderscheidend criterium in de feitelijk-geografische aspecten aan de
rechtsverhouding (bijv. de woonplaats of nationaliteit van betrokken partijen, de plaats van de handeling, de plaats
waar de goederen liggen etc.) à als deze in de richting van verschillende landen wijzen, dan heeft de rechtsverhouding
een internationaal karakter;
- Juridische benadering = de geldingspretenties (toepassingsaanspraken van rechtsstelsels) zijn juist beslissend
à relevante vraag is dan of de rechter van meer dan één land bevoegdheid zou kunnen hebben en meer dan één
rechtsstelsel toepassing zou kunnen verlangen.
Bronnen van het ipr
- Ongeschreven recht = grotendeels vervangen door geschreven regelingen
- Wettelijke regelingen = Nederlandse ipr is grotendeels gecodificeerd:
o Conflictenrecht (10:1 BW) en internationale bevoegdheidsrecht (1 Rv) laten de gelding van verdragen en
Europese verordeningen onverlet à hebben een subsidiair karakter en komen dus alleen tot gelding als en
voor zover verdragsregelingen of verordeningen niet van toepassing zijn
o Nederland bindende verdragen en verordeningen gaan BOVEN de wet (93 en 94 Grondwet);
4
