Samenvatting H.1 t/m 4
H.1: Wereldwijd verbonden
§1: Joden over de hele wereld
Jodendom is kleinste van vijf wereldreligies, maar meest verspreid. Dit komt doordat
de joden in de tijd van de Romeinen uit hun land werden verjaagd. Sommige
verjaagde Joden hielden zich niet meer aan de verplichtingen; dit zijn niet-religieuze
joden (tegenwoordig is 60% van joden dit).
Diaspora (verstrooiing): Joden verspreid over de wereld.
Officiële joodse leefregel: ieder kind met joodse moeder is jood.
Totaal aantal joden: 13,7 miljoen
Joden in Nederland
Amsterdam was lang populair onder joden, vanwege de vrijheid van godsdienst. Ze
noemden Amsterdam ‘Mokum’ (=stad).
Joodse kenmerken in A’dam:
- grote synagoge
- Joods Historisch Museum
- straatnamen (bijv.: Sarphatipark)
Vanaf 1600 kwamen veel joodse vluchtelingen (uit Spanje en Portugal) naar NL.
Jodenvervolging (1800 - 1900) → veel joden naar NL gevlucht.
Voor WO2 woonden er 130.000 joden in NL; nu 30.000.
§2: Cultuur en religie
Niet-religieuze joden houden vaak nog wel iets van de joodse cultuur in ere. Door
wereldwijde verspreiding zijn er binnen religieuze joden grote culturele verschillen, in
hoe de Tora in de praktijk wordt gebracht. Tora:
- bestaat uit eerste 5 boeken van Bijbel
- heeft 613 voorschriften
- betekent ‘onderwijzing’
- bekendste leefregels: Tien Geboden
- inhoud: leefregels en verhalen
Tenach: verzameling heilige geschriften
Gelovige joden houden zich aan deze voorschriften, omdat zij geloven dat God hun
de opdracht heeft gegeven om de aarde als een ‘bewoonbaar huis’ te maken.
, Kernpunten van joodse geloof:
1. Geloof in één God (schepper van alles wat bestaat)
2. Geloof dat er vroeger een verbond is gesloten tussen God en Abraham
3. Geloof in de Messias, die op aarde zal komen
Liberale joden: zij die wat soepeler omgaan met de voorschriften
- grootste groep van religieuze jodendom
- zij vinden dat je voorschriften van Tora moet aanpassen aan tijd en cultuur
Orthodoxe joden: zij die dagelijkse leven inrichten volgens richtlijnen van Tora
- minderheid van religieuze joden
- houden zich zo goed mogelijk aan voorschriften van Tora
- bidden in Hebreeuws, wekelijkse rustdag enz.
§3: De synagoge
Joden houden hun godsdienstige samenkomsten in een synagoge (- ‘samenkomst’).
Veel Nederlandse joden zeggen sjoel (= school) i.p.v. synagoge. In de sjoel wordt
ontmoet en onderwezen in de Tora.
Om dienst te houden in synagoge moeten er minimaal 10 mannen aanwezig zijn.
Dat lukt in NL niet altijd → er wordt niet vaak een dienst gehouden.
In de synagoge
Kenmerken synagoge:
- heilige ark (kast waarin Torarollen worden bewaard)
- boven ark is (meestal) een afbeelding van de Tien Geboden
- boven Tien Geboden is een kroon afgebeeld (= God is koning van de wereld)
- verhoging voor bima (= lessenaar), waar Torarollen worden voorgelezen
- tekst wordt gevolgd met de jad (= speciaal aanwijsstokje)
- de chazan lees voor
- Rabbijn houdt toespraak
- menora: grote kandelaar
- een ‘eeuw brandende lamp’ (tegenwoordig elektrisch); God is altijd ‘aanwezig’
- mannen dragen keppeltje / hoed
Vrouwen hebben (in orthodoxe gemeenten) zitten apart van mannen, en hebben
geen rol in de dienst. Vrouwen hebben thuis hun taak.
Tijdens gebed dragen joden een gebedsmantel en twee gebedsriemen (een bij het
hard en een bij het verstand).
H.1: Wereldwijd verbonden
§1: Joden over de hele wereld
Jodendom is kleinste van vijf wereldreligies, maar meest verspreid. Dit komt doordat
de joden in de tijd van de Romeinen uit hun land werden verjaagd. Sommige
verjaagde Joden hielden zich niet meer aan de verplichtingen; dit zijn niet-religieuze
joden (tegenwoordig is 60% van joden dit).
Diaspora (verstrooiing): Joden verspreid over de wereld.
Officiële joodse leefregel: ieder kind met joodse moeder is jood.
Totaal aantal joden: 13,7 miljoen
Joden in Nederland
Amsterdam was lang populair onder joden, vanwege de vrijheid van godsdienst. Ze
noemden Amsterdam ‘Mokum’ (=stad).
Joodse kenmerken in A’dam:
- grote synagoge
- Joods Historisch Museum
- straatnamen (bijv.: Sarphatipark)
Vanaf 1600 kwamen veel joodse vluchtelingen (uit Spanje en Portugal) naar NL.
Jodenvervolging (1800 - 1900) → veel joden naar NL gevlucht.
Voor WO2 woonden er 130.000 joden in NL; nu 30.000.
§2: Cultuur en religie
Niet-religieuze joden houden vaak nog wel iets van de joodse cultuur in ere. Door
wereldwijde verspreiding zijn er binnen religieuze joden grote culturele verschillen, in
hoe de Tora in de praktijk wordt gebracht. Tora:
- bestaat uit eerste 5 boeken van Bijbel
- heeft 613 voorschriften
- betekent ‘onderwijzing’
- bekendste leefregels: Tien Geboden
- inhoud: leefregels en verhalen
Tenach: verzameling heilige geschriften
Gelovige joden houden zich aan deze voorschriften, omdat zij geloven dat God hun
de opdracht heeft gegeven om de aarde als een ‘bewoonbaar huis’ te maken.
, Kernpunten van joodse geloof:
1. Geloof in één God (schepper van alles wat bestaat)
2. Geloof dat er vroeger een verbond is gesloten tussen God en Abraham
3. Geloof in de Messias, die op aarde zal komen
Liberale joden: zij die wat soepeler omgaan met de voorschriften
- grootste groep van religieuze jodendom
- zij vinden dat je voorschriften van Tora moet aanpassen aan tijd en cultuur
Orthodoxe joden: zij die dagelijkse leven inrichten volgens richtlijnen van Tora
- minderheid van religieuze joden
- houden zich zo goed mogelijk aan voorschriften van Tora
- bidden in Hebreeuws, wekelijkse rustdag enz.
§3: De synagoge
Joden houden hun godsdienstige samenkomsten in een synagoge (- ‘samenkomst’).
Veel Nederlandse joden zeggen sjoel (= school) i.p.v. synagoge. In de sjoel wordt
ontmoet en onderwezen in de Tora.
Om dienst te houden in synagoge moeten er minimaal 10 mannen aanwezig zijn.
Dat lukt in NL niet altijd → er wordt niet vaak een dienst gehouden.
In de synagoge
Kenmerken synagoge:
- heilige ark (kast waarin Torarollen worden bewaard)
- boven ark is (meestal) een afbeelding van de Tien Geboden
- boven Tien Geboden is een kroon afgebeeld (= God is koning van de wereld)
- verhoging voor bima (= lessenaar), waar Torarollen worden voorgelezen
- tekst wordt gevolgd met de jad (= speciaal aanwijsstokje)
- de chazan lees voor
- Rabbijn houdt toespraak
- menora: grote kandelaar
- een ‘eeuw brandende lamp’ (tegenwoordig elektrisch); God is altijd ‘aanwezig’
- mannen dragen keppeltje / hoed
Vrouwen hebben (in orthodoxe gemeenten) zitten apart van mannen, en hebben
geen rol in de dienst. Vrouwen hebben thuis hun taak.
Tijdens gebed dragen joden een gebedsmantel en twee gebedsriemen (een bij het
hard en een bij het verstand).
