Substantiële/speculatieve geschiedfilosofie Zin en aard van geschiedvorming,
historia res gestae ontwikkelingsstadia
Kritische/analytische geschiedfilosofie Formele kenmerken achterhalen en geldigheid
historia rerum gestarum van de methode om kennis mee op te doen.
Onder welke condities komt betrouwbare
historische kennis tot stand
Cyclische speculatie Alles begint opnieuw, eindeloze repetitie
zonder doel
Lineaire geschiedspeculatie Historische ontwikkelingen die een bepaald
doel hebben
Christelijke lineaire geschiedspeculatie 1. Verlossing staat centraal, andere
gebeurtenissen staan minder centraal
2. Expansieve christelijke
geschiedfilosofie, gehele geschiedenis
onderdeel van Godsplan.
Voortgang der geschiedenis gebaseerd op Eigenheid van perioden (idee)
dialectische strijd
Cyclische speculaties (20e eeuw) Elke beschaving maakt dezelfde ontwikkelingen
door
Kwantificerende geschiedenis Wetenschappelijk verklaarde maatschappelijke
en economische processen en cycli met
voorspellende waarden
Global History Ontrafelen van globale economische, politieke
etc. ontwikkelingen.
Persoonlijk en generationeel verleden/ Persoonlijk verhaal over het verleden, gedeelde
herinnering verleden met generatiegenoten (herinneringen
aan het verleden) vorming identiteit
Extended presence Heden wordt opgerekt, een periode wordt
neergezet als de eigentijd
Zinvol verleden Zoektocht verleden dat onderdeel uit maakt
van de identiteit of interesse in geschiedenis
(kritisch)
nostalgie Heimwee naar een herkenbaar verleden, gevoel
authentiek contact te hebben
Romantische nostalgie Het idee dat we bepaalde zaken terugdraaien,
zodat we weer terugkomen op het hoogtepunt
van het verleden.
Ironische nostalgie Erkenning dat het verleden verdwenen is, maar
wel een gevoel van gemis
Sublieme historische ervaring Heftige confrontatie (muziek, voorwerpen etc.),
die een ervaring van het verleden kan
opleveren. Traumatisch besef dat het verleden
voorbij is. Daar komt historisch besef uit voort
en vervolgens ook een bepaalde historische
interesse.
Historical presence Blijvende aanwezigheid brokstukken verleden in
heden
Historische distantie Historische afstand tot de eigentijdse periode
Affectieve distantie een meer of minder grote betrokkenheid op
een historisch thema
Temporele distantie Afstand bepaalt door de tijd die er tussen zit
, herinneringsregime Collectieve herinnering
Memory regime Collectieve herinnering. Een soort leermeester
voor de toekomst, concurrerende collectieve
herinneringen (naïef en op emoties gebaseerd)
Historiciteit regime Collectieve herinnering waar leren van
toekomst is losgelaten
Nationale herinngeringsculturen Van bovenaf gestuurde culturen om de
eigenheid en de gedeelde geschiedenis te
bevorderen. (invented traditions)
Historisch feit Container begrip- representatie van de
historicus- afhankelijk van het perspectief-
consensus vindt plaats in een historisch debat.
Historische feiten worden bepaald door
standplaatsgebondenheid
Historische uitspraken Complexe talige dingen die betekenis generen
over gebeurtenissen in het verleden. (geen
kopieën van het verleden)
Correspondentietheorie Iets is waar als de uitspraak overeenkomt met
de werkelijkheid, met de stand van zaken
Cohenrtietheorie Op een coherente manier verbindingen
brengen in zaken uit het verleden.
Overeenkomsten tussen de verschillende
overtuigingen die door de historicus worden
uitgesproken
Colligerend concept Begrip dat verzameling van historische feiten
samenbindt. Omvattende historische feiten,
binden van verschillende historische feiten.
Talige entiteiten die al wat zeggen over de
interpretatie van een bepaalde periode.
Subjectpositie/standplaatsgebondenheid Feitenselectie en vraagstelling bepaald door
achtergrond van de historicus
Present mindedness Handelingsoverwegingen toekennen die
eigenlijk niet overeenkomen met de leefwereld
waarin men heeft geacteerd
Scientific history Weten waarom (hypotheses)
Scissor and paste history Weten dat, geen enkel inzicht, geen idee van
oorzakelijkheid of relevantie
Temporele lagen Opeenstapeling van historische lagen met een
verschillende tijdssnelheid, uiteenrafelen van
gelijktijdigheid en ongelijktijdigheid in
historische sedimentslagen.
Tripartite indeling Oudheid-middeleeuwen-moderne tijd
Traditionele geschiedschrijving Geschiedbeoefening over politiek, naties,
staatsvorming en eigenheid natie (cultuur)
Emancipatoire geschiedschrijving Nieuwe onderzoeksonderwerpen en nieuwe
groepen die nader onderzocht worden
Monumentale geschiedenis Verleden als voorbeeld
Antiquarische geschiedenis Verleden vereren en daarmee de aanwezige
tradities (Nietszche leidt tot museale stagnatie)
Kritische geschiedenis Weerleggen van mythologisering van
geschiedschrijving
historia res gestae ontwikkelingsstadia
Kritische/analytische geschiedfilosofie Formele kenmerken achterhalen en geldigheid
historia rerum gestarum van de methode om kennis mee op te doen.
Onder welke condities komt betrouwbare
historische kennis tot stand
Cyclische speculatie Alles begint opnieuw, eindeloze repetitie
zonder doel
Lineaire geschiedspeculatie Historische ontwikkelingen die een bepaald
doel hebben
Christelijke lineaire geschiedspeculatie 1. Verlossing staat centraal, andere
gebeurtenissen staan minder centraal
2. Expansieve christelijke
geschiedfilosofie, gehele geschiedenis
onderdeel van Godsplan.
Voortgang der geschiedenis gebaseerd op Eigenheid van perioden (idee)
dialectische strijd
Cyclische speculaties (20e eeuw) Elke beschaving maakt dezelfde ontwikkelingen
door
Kwantificerende geschiedenis Wetenschappelijk verklaarde maatschappelijke
en economische processen en cycli met
voorspellende waarden
Global History Ontrafelen van globale economische, politieke
etc. ontwikkelingen.
Persoonlijk en generationeel verleden/ Persoonlijk verhaal over het verleden, gedeelde
herinnering verleden met generatiegenoten (herinneringen
aan het verleden) vorming identiteit
Extended presence Heden wordt opgerekt, een periode wordt
neergezet als de eigentijd
Zinvol verleden Zoektocht verleden dat onderdeel uit maakt
van de identiteit of interesse in geschiedenis
(kritisch)
nostalgie Heimwee naar een herkenbaar verleden, gevoel
authentiek contact te hebben
Romantische nostalgie Het idee dat we bepaalde zaken terugdraaien,
zodat we weer terugkomen op het hoogtepunt
van het verleden.
Ironische nostalgie Erkenning dat het verleden verdwenen is, maar
wel een gevoel van gemis
Sublieme historische ervaring Heftige confrontatie (muziek, voorwerpen etc.),
die een ervaring van het verleden kan
opleveren. Traumatisch besef dat het verleden
voorbij is. Daar komt historisch besef uit voort
en vervolgens ook een bepaalde historische
interesse.
Historical presence Blijvende aanwezigheid brokstukken verleden in
heden
Historische distantie Historische afstand tot de eigentijdse periode
Affectieve distantie een meer of minder grote betrokkenheid op
een historisch thema
Temporele distantie Afstand bepaalt door de tijd die er tussen zit
, herinneringsregime Collectieve herinnering
Memory regime Collectieve herinnering. Een soort leermeester
voor de toekomst, concurrerende collectieve
herinneringen (naïef en op emoties gebaseerd)
Historiciteit regime Collectieve herinnering waar leren van
toekomst is losgelaten
Nationale herinngeringsculturen Van bovenaf gestuurde culturen om de
eigenheid en de gedeelde geschiedenis te
bevorderen. (invented traditions)
Historisch feit Container begrip- representatie van de
historicus- afhankelijk van het perspectief-
consensus vindt plaats in een historisch debat.
Historische feiten worden bepaald door
standplaatsgebondenheid
Historische uitspraken Complexe talige dingen die betekenis generen
over gebeurtenissen in het verleden. (geen
kopieën van het verleden)
Correspondentietheorie Iets is waar als de uitspraak overeenkomt met
de werkelijkheid, met de stand van zaken
Cohenrtietheorie Op een coherente manier verbindingen
brengen in zaken uit het verleden.
Overeenkomsten tussen de verschillende
overtuigingen die door de historicus worden
uitgesproken
Colligerend concept Begrip dat verzameling van historische feiten
samenbindt. Omvattende historische feiten,
binden van verschillende historische feiten.
Talige entiteiten die al wat zeggen over de
interpretatie van een bepaalde periode.
Subjectpositie/standplaatsgebondenheid Feitenselectie en vraagstelling bepaald door
achtergrond van de historicus
Present mindedness Handelingsoverwegingen toekennen die
eigenlijk niet overeenkomen met de leefwereld
waarin men heeft geacteerd
Scientific history Weten waarom (hypotheses)
Scissor and paste history Weten dat, geen enkel inzicht, geen idee van
oorzakelijkheid of relevantie
Temporele lagen Opeenstapeling van historische lagen met een
verschillende tijdssnelheid, uiteenrafelen van
gelijktijdigheid en ongelijktijdigheid in
historische sedimentslagen.
Tripartite indeling Oudheid-middeleeuwen-moderne tijd
Traditionele geschiedschrijving Geschiedbeoefening over politiek, naties,
staatsvorming en eigenheid natie (cultuur)
Emancipatoire geschiedschrijving Nieuwe onderzoeksonderwerpen en nieuwe
groepen die nader onderzocht worden
Monumentale geschiedenis Verleden als voorbeeld
Antiquarische geschiedenis Verleden vereren en daarmee de aanwezige
tradities (Nietszche leidt tot museale stagnatie)
Kritische geschiedenis Weerleggen van mythologisering van
geschiedschrijving
