2.1 Ongeslachtelijke voortplanting
Celdeling
- Uit een moedercel ontstaan twee identieke dochtercellen
o Bevatten dezelfde genetische eigenschappen
o Tijdens reproductie gaat oorspronkelijke cel op in de
dochtercellen
- Belangrijk in het leven van organisme
o Van belang bij voortplanting en groei organisme
o Oude of beschadigde cellen vervangen
Op natuurlijke wijze
- Ongeslachtelijke voortplanting
o Door celdeling ontstaan nakomelingen die genetisch identiek
zijn aan de ouder
o Eencelligen (bacteriën), planten zich ongeslachtelijk voort door
celdeling
▪ Eencellige deelt zich, beide cellen groeien uit tot
volledige organismen
▪ Schimmels, planten en sommige dieren kunnen ook
ongeslachtelijk voortplanten
- Zaadplanten
o Uitlopers vormen waaraan nieuwe planten ontstaan
o Knollen vormen met knoppen
▪ Uit een uitlopende knop ontstaat een nieuwe plant
- Bolgewassen
o Tussen de rokken zitten knoppen
o In het voorjaar loopt een bol uit vanuit een knop, een deel van
het reservevoedsel uit de rokken wordt verbruikt
▪ Rokken verschrompelen en overgebleven knoppen
ontwikkelen tot nieuwe bollen
,Op kunstmatige wijze
- Stekken
o Je snijdt een stuk stengel of blad af, op het snijvlak
ontwikkelen wortels
▪ Hieruit kan zich een nieuwe plant ontwikkelen
- Weefselkweek
o Stukjes weefsel van gezonde, goed groeiende plant worden op
geschikte voedingsbodem met plantenhormonen (groeistoffen)
gebracht
▪ Cellen delen zich na enkele weken, er ontstaat
ongedifferentieerd weefsel: callus
▪ Callus wordt in stukjes verdeeld en op andere
voedingsbodem met andere planthormonen gebracht
• Door deze hormonen differentiëren en
specialiseren de cellen zich
• Er groeien kleine plantjes uit de callus
o Hiervan kunnen opnieuw stukjes weefsel
worden gesneden
o Er ontstaan steeds meer plantjes met
identieke erfelijke eigenschappen als
moederplant
- Kloon
o Organisme dat door ongeslachtelijke voortplanting uit 1
organisme is ontstaan
o Klonen met weefselkweektechniek gebeurt op grote schaal in
industrie voor sierbloemen en voeding
, Celcyclus
- Erfelijke eigenschappen organisme liggen vast in DNA
- Voor celdeling wordt DNA in chromosomen gekopieerd
o Nieuwe cel ontvangt bij deling dezelfde set chromosomen
▪ Ene helft oorspronkelijk materiaal van moedercel,
andere helft exacte kopie
- Aan begin celdeling spiraliseren de chromosomen, ze worden veel
korter en dikker
o Hierdoor zijn ze zichtbaar met een lichtmicroscoop
o Na celdeling ontrollen ze en zijn ze niet meer zichtbaar
- Bij planten, dieren en schimmels begint celdeling met deling van
celkern
o Kerndeling: mitose
o Na mitose snoert de cel tussen de kernen in, er ontstaan twee
nieuwe cellen
▪ Cellen vormen na deling nieuw cytoplasma:
plasmagroei
▪ Aantal celorganellen neemt toe
Celdeling
- Uit een moedercel ontstaan twee identieke dochtercellen
o Bevatten dezelfde genetische eigenschappen
o Tijdens reproductie gaat oorspronkelijke cel op in de
dochtercellen
- Belangrijk in het leven van organisme
o Van belang bij voortplanting en groei organisme
o Oude of beschadigde cellen vervangen
Op natuurlijke wijze
- Ongeslachtelijke voortplanting
o Door celdeling ontstaan nakomelingen die genetisch identiek
zijn aan de ouder
o Eencelligen (bacteriën), planten zich ongeslachtelijk voort door
celdeling
▪ Eencellige deelt zich, beide cellen groeien uit tot
volledige organismen
▪ Schimmels, planten en sommige dieren kunnen ook
ongeslachtelijk voortplanten
- Zaadplanten
o Uitlopers vormen waaraan nieuwe planten ontstaan
o Knollen vormen met knoppen
▪ Uit een uitlopende knop ontstaat een nieuwe plant
- Bolgewassen
o Tussen de rokken zitten knoppen
o In het voorjaar loopt een bol uit vanuit een knop, een deel van
het reservevoedsel uit de rokken wordt verbruikt
▪ Rokken verschrompelen en overgebleven knoppen
ontwikkelen tot nieuwe bollen
,Op kunstmatige wijze
- Stekken
o Je snijdt een stuk stengel of blad af, op het snijvlak
ontwikkelen wortels
▪ Hieruit kan zich een nieuwe plant ontwikkelen
- Weefselkweek
o Stukjes weefsel van gezonde, goed groeiende plant worden op
geschikte voedingsbodem met plantenhormonen (groeistoffen)
gebracht
▪ Cellen delen zich na enkele weken, er ontstaat
ongedifferentieerd weefsel: callus
▪ Callus wordt in stukjes verdeeld en op andere
voedingsbodem met andere planthormonen gebracht
• Door deze hormonen differentiëren en
specialiseren de cellen zich
• Er groeien kleine plantjes uit de callus
o Hiervan kunnen opnieuw stukjes weefsel
worden gesneden
o Er ontstaan steeds meer plantjes met
identieke erfelijke eigenschappen als
moederplant
- Kloon
o Organisme dat door ongeslachtelijke voortplanting uit 1
organisme is ontstaan
o Klonen met weefselkweektechniek gebeurt op grote schaal in
industrie voor sierbloemen en voeding
, Celcyclus
- Erfelijke eigenschappen organisme liggen vast in DNA
- Voor celdeling wordt DNA in chromosomen gekopieerd
o Nieuwe cel ontvangt bij deling dezelfde set chromosomen
▪ Ene helft oorspronkelijk materiaal van moedercel,
andere helft exacte kopie
- Aan begin celdeling spiraliseren de chromosomen, ze worden veel
korter en dikker
o Hierdoor zijn ze zichtbaar met een lichtmicroscoop
o Na celdeling ontrollen ze en zijn ze niet meer zichtbaar
- Bij planten, dieren en schimmels begint celdeling met deling van
celkern
o Kerndeling: mitose
o Na mitose snoert de cel tussen de kernen in, er ontstaan twee
nieuwe cellen
▪ Cellen vormen na deling nieuw cytoplasma:
plasmagroei
▪ Aantal celorganellen neemt toe
