Basistextiel High Performance Fabrics
Les 1
High performance fabrics: hier gaat het over gedragingen in het doek; gedragingen
van vezels, garens en (geweven) doeken. Welke doekparameters hebben invloed
op bepaalde eigenschappen van een doek. Dit gaan we behandelen.
We gaan het hebben over de punten:
• Geweven stoffen in ‘performance textiles’
• Vezel eigenschappen en gedrag
• Garen eigenschappen en gedrag
• Bindingen en de invloed op eigenschappen en gedrag
• Treksterkte en inscheurweerstand en ‘drape’
Eigenschappen High Performance Textiles
Eigenschappen en karakteristieke worden bepaald door (oftewel, waarom reageert
het ene doek anders dan het andere doek?):
• Eigenschappen van de verschillende inhoudelijke elementen
Hier heb je het bijvoorbeeld over; heb ik het over katoen of polyester. Een
katoenen vezel gedraagt zicht natuurlijk heel anders dan een polyester vezel.
Wat je in een doek stopt zo gaat het zich ook gedragen.
• Structuren
Hier geldt hetzelfde; ga je het breien, weven, non-woven en ga ik het dan
inslag breien, ketting breien, etc.? Dit zijn allemaal structuren waar je over na
kan denken; waarom reageert het een anders dan het andere?
Hierboven zie je alle variabelen die je hebt, met de uitzondering van finishing, waar
je aan kunt sleutelen om een bepaald doekgedrag te krijgen. Van een zomerjurkje
verwacht je totaal andere eigenschappen dan van een veiligheidsgordel. Stel je wilt
iets gaan ontwikkelen, bijvoorbeeld een veiligheidsgordel, dan ga je al deze
stappen doorlopen. Je gaat nadenken over de vezel; sterke vezel, etc. Je begint dus
bij het begin; deze variabelen zijn je bouwstenen. Dan garen; rotor gesponnen, ring
gesponnen? En dan filamentgaren of vezelgaren? Alle combinaties geven weer
hele andere eigenschappen. Elke beslissing die je hierin maakt heeft effect op het
eindresultaat van het doek.
1
, Vezelstructuur
Hier begint het allemaal mee, dit is de basis. We hebben het
over de structuur van de vezel. Het zit hem allemaal in de
interne structuur. Hier kome we zo meteen nog een beetje op
terug; dit zorgt namelijk voor een hele andere stress – strain
curve en reacties. Wat dit is komen we nog op terug.
Wat je veel ziet in de High Performance Fabrics is synthetica,
en dan met name polyester. Dan zie je ook dat men daar
vaak al bezig is met het product dat men wil ontwikkelen. Wat is de
doelstelling van dit tekeningetje? Hier zie je het vertrekproces; het
bovenste wiel loopt wat langzamer en hoe verder naar beneden
hoe sneller de wielen lopen. Hierdoor krijg je een verstrekking
waardoor je meer of minder kristallijne vezels krijgt. Dit is een
voorbeeld om aan te geven hoe meer je versterkt, hoe meer spin
oriëntatie ik krijg dus hoe meer kristallijn mijn vezels worden.
Nogmaals, dit is een voorbeeld van de eerste stap, vezelstructuur.
Hier begint het dus al.
Vezelgedrag
SS-grafiek; stress-strain grafiek bestaat uit:
• Strain
Dit is niks anders dan rek. Drukt de rek uit als
percentage van de originele lengte. Stel je voor je
hebt een vezel van 10 cm en die rek ik 2 cm uit en
dan knapt ie, dan heb je 20% rek (2/10 x 100%).
• (Specific) Stress
De kracht die je op een vezel kunt zetten voordat hij
knapt. Meeteenheid van stress-lineair density; je
rekent de stress uit per gram/denier. Je hebt
bijvoorbeeld een vezel van 5 denier en die kan 10 gram aan
stress aan (je trekt eraan met een gewicht van 10 gram), dan
knapt ie. Hoeveel gram is dit dan per denier? 2 gram per
denier (10/5 = 2) Dit is dan de treksterkte. Dit is eerlijk meten. Dit
is het verschil tussen algemene stress en specific stress; specific stress is altijd
gram per denier, je vertaald het altijd weer terug naar trekkracht per 1 denier.
• Tenacity
Stress overeenkomstig met het breekpunt (op een SS curve). Breekpunt.
De stress-strain curve zie je in dit geval voor een vezel, maar je kunt ook een stress-
strain curve voor een garen of een doek maken. Let dus ook tijdens het tentamen
goed op naar wat voor stress-strain curve je kijkt!
Je ziet in de grafiek verschillende lijnen. Neem de blauwe; de grafiek geeft aan dat
hij relatief gezien veel stress kan hebben, het is dus een sterke vezel. Maar als je kijkt
daar de strain curve, heeft hij maar heel weinig strain. Kennelijk rekt hij dus niet veel,
maar kan hij wel veel kracht hebben, dus knapt ie ergens een keer; dat is het
breekpunt (zwarte lijn). Zoals je ziet kan katoen wel redelijk ver uitrekken, maar is hij
2
Les 1
High performance fabrics: hier gaat het over gedragingen in het doek; gedragingen
van vezels, garens en (geweven) doeken. Welke doekparameters hebben invloed
op bepaalde eigenschappen van een doek. Dit gaan we behandelen.
We gaan het hebben over de punten:
• Geweven stoffen in ‘performance textiles’
• Vezel eigenschappen en gedrag
• Garen eigenschappen en gedrag
• Bindingen en de invloed op eigenschappen en gedrag
• Treksterkte en inscheurweerstand en ‘drape’
Eigenschappen High Performance Textiles
Eigenschappen en karakteristieke worden bepaald door (oftewel, waarom reageert
het ene doek anders dan het andere doek?):
• Eigenschappen van de verschillende inhoudelijke elementen
Hier heb je het bijvoorbeeld over; heb ik het over katoen of polyester. Een
katoenen vezel gedraagt zicht natuurlijk heel anders dan een polyester vezel.
Wat je in een doek stopt zo gaat het zich ook gedragen.
• Structuren
Hier geldt hetzelfde; ga je het breien, weven, non-woven en ga ik het dan
inslag breien, ketting breien, etc.? Dit zijn allemaal structuren waar je over na
kan denken; waarom reageert het een anders dan het andere?
Hierboven zie je alle variabelen die je hebt, met de uitzondering van finishing, waar
je aan kunt sleutelen om een bepaald doekgedrag te krijgen. Van een zomerjurkje
verwacht je totaal andere eigenschappen dan van een veiligheidsgordel. Stel je wilt
iets gaan ontwikkelen, bijvoorbeeld een veiligheidsgordel, dan ga je al deze
stappen doorlopen. Je gaat nadenken over de vezel; sterke vezel, etc. Je begint dus
bij het begin; deze variabelen zijn je bouwstenen. Dan garen; rotor gesponnen, ring
gesponnen? En dan filamentgaren of vezelgaren? Alle combinaties geven weer
hele andere eigenschappen. Elke beslissing die je hierin maakt heeft effect op het
eindresultaat van het doek.
1
, Vezelstructuur
Hier begint het allemaal mee, dit is de basis. We hebben het
over de structuur van de vezel. Het zit hem allemaal in de
interne structuur. Hier kome we zo meteen nog een beetje op
terug; dit zorgt namelijk voor een hele andere stress – strain
curve en reacties. Wat dit is komen we nog op terug.
Wat je veel ziet in de High Performance Fabrics is synthetica,
en dan met name polyester. Dan zie je ook dat men daar
vaak al bezig is met het product dat men wil ontwikkelen. Wat is de
doelstelling van dit tekeningetje? Hier zie je het vertrekproces; het
bovenste wiel loopt wat langzamer en hoe verder naar beneden
hoe sneller de wielen lopen. Hierdoor krijg je een verstrekking
waardoor je meer of minder kristallijne vezels krijgt. Dit is een
voorbeeld om aan te geven hoe meer je versterkt, hoe meer spin
oriëntatie ik krijg dus hoe meer kristallijn mijn vezels worden.
Nogmaals, dit is een voorbeeld van de eerste stap, vezelstructuur.
Hier begint het dus al.
Vezelgedrag
SS-grafiek; stress-strain grafiek bestaat uit:
• Strain
Dit is niks anders dan rek. Drukt de rek uit als
percentage van de originele lengte. Stel je voor je
hebt een vezel van 10 cm en die rek ik 2 cm uit en
dan knapt ie, dan heb je 20% rek (2/10 x 100%).
• (Specific) Stress
De kracht die je op een vezel kunt zetten voordat hij
knapt. Meeteenheid van stress-lineair density; je
rekent de stress uit per gram/denier. Je hebt
bijvoorbeeld een vezel van 5 denier en die kan 10 gram aan
stress aan (je trekt eraan met een gewicht van 10 gram), dan
knapt ie. Hoeveel gram is dit dan per denier? 2 gram per
denier (10/5 = 2) Dit is dan de treksterkte. Dit is eerlijk meten. Dit
is het verschil tussen algemene stress en specific stress; specific stress is altijd
gram per denier, je vertaald het altijd weer terug naar trekkracht per 1 denier.
• Tenacity
Stress overeenkomstig met het breekpunt (op een SS curve). Breekpunt.
De stress-strain curve zie je in dit geval voor een vezel, maar je kunt ook een stress-
strain curve voor een garen of een doek maken. Let dus ook tijdens het tentamen
goed op naar wat voor stress-strain curve je kijkt!
Je ziet in de grafiek verschillende lijnen. Neem de blauwe; de grafiek geeft aan dat
hij relatief gezien veel stress kan hebben, het is dus een sterke vezel. Maar als je kijkt
daar de strain curve, heeft hij maar heel weinig strain. Kennelijk rekt hij dus niet veel,
maar kan hij wel veel kracht hebben, dus knapt ie ergens een keer; dat is het
breekpunt (zwarte lijn). Zoals je ziet kan katoen wel redelijk ver uitrekken, maar is hij
2
