T5 - Tijd van ontdekkers en hervormers
KA’s – Kenmerkende Aspecten
18. Het begin van de Europese overzeese expansie
19. Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling.
20. De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke Oudheid.
21. De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot
gevolg had.
22. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse
Staat.
5.1 Renaissance en humanisme
1. Je kunt uitleggen wat de renaissance inhoudt en waardoor die juist in Italië ontstond.
De renaissance is een cultuurstroming in de vijftiende en zestiende eeuw die de mens centraal stelde
en kunst uit de klassieke Oudheid als voorbeeld nam. Dat de renaissance juist in Italië begon is niet
verwonderlijk. Er was namelijk een groep mensen die interesse had in het laten maken van
kunstwerken en die dat bovendien kon betalen. Kortgezegd waren alle redenen:
- 15e eeuw: rijkdom in Italiaanse steden, waardoor ze kunst konden veroorloven.
- Rijke handelaren wouden genieten van hun vermogen door kunst en cultuur.
- Nog veel klassiek erfgoed uit Klassieke Oudheid.
- In bibliotheken nog veel werk van klassieke schrijvers.
- Kruisridders brachten kunst mee.
- Rijkdom pausdom > streefden naar leven vol pracht en praal
- Rijken gaven opdrachten om kunst te maken.
2. Je kunt uitleggen wat het veranderende mens- en wereldbeeld in de renaissance te maken heeft
met de heroriëntatie op de klassieke Oudheid.
Het begrip humanisme kwam steeds sterker opzetten. Humanisten waren mensen die met behulp
van oude geschriften probeerden de wereld beter te begrijpen. In de middeleeuwen waren
geschriften vaak aangepast naar een christelijk denkbeeld. De humanisten probeerden dit te
herstellen naar de boodschap die de oorspronkelijke maker er mee had.
3. Je kent de ideeën van enkele humanisten en renaissancekunstenaars en hun bijdrage aan een
nieuw mens- en wereldbeeld.
De humanisten waren kritische denkers, ze veranderden de huidige geschriften naar de
oorspronkelijke basis, maar ook deze namen ze niet kritiekloos over. Ook waren de humanisten van
mening dat je een universeel mens moest zijn, wat inhoud dat je van alles wat moet weten,
waaronder bijv. de wiskunde en biologie. Erasmus wilde op basis van de oudst overgeleverde Griekse
en Latijnse teksten een wetenschappelijk verantwoorde Bijbelvertaling maken. In de Vulgaat, een
oude vertaling van de Bijbel, werden veel vertaalfouten ontdekt, waarmee de Kerk in de problemen
werd gebracht. De wetenschapper Vesalius ontdekte dat de ideeën van de oud-Griekse arts Galenus
fouten bevatten, doordat deze dode dieren had ontleed i.p.v. dode mensen. Door menselijke
lichamen te onderzoeken kon hij deze fouten verbeteren.
5.2 Ontdekkers van nieuwe werelden
1. Je kent de economische, politieke en religieuze motieven voor ontdekkingsreizen en kolonisatie.
De overzeese expansie had verschillende motieven en redenen. Economisch gezien was het goed
voor de handel: ze wilden zelf de producten gaan halen die ze kochten van handelaren. Deze
handelaren wilden namelijk verdienen aan de handel in Aziatische producten wat deze erg duur
KA’s – Kenmerkende Aspecten
18. Het begin van de Europese overzeese expansie
19. Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling.
20. De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke Oudheid.
21. De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot
gevolg had.
22. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse
Staat.
5.1 Renaissance en humanisme
1. Je kunt uitleggen wat de renaissance inhoudt en waardoor die juist in Italië ontstond.
De renaissance is een cultuurstroming in de vijftiende en zestiende eeuw die de mens centraal stelde
en kunst uit de klassieke Oudheid als voorbeeld nam. Dat de renaissance juist in Italië begon is niet
verwonderlijk. Er was namelijk een groep mensen die interesse had in het laten maken van
kunstwerken en die dat bovendien kon betalen. Kortgezegd waren alle redenen:
- 15e eeuw: rijkdom in Italiaanse steden, waardoor ze kunst konden veroorloven.
- Rijke handelaren wouden genieten van hun vermogen door kunst en cultuur.
- Nog veel klassiek erfgoed uit Klassieke Oudheid.
- In bibliotheken nog veel werk van klassieke schrijvers.
- Kruisridders brachten kunst mee.
- Rijkdom pausdom > streefden naar leven vol pracht en praal
- Rijken gaven opdrachten om kunst te maken.
2. Je kunt uitleggen wat het veranderende mens- en wereldbeeld in de renaissance te maken heeft
met de heroriëntatie op de klassieke Oudheid.
Het begrip humanisme kwam steeds sterker opzetten. Humanisten waren mensen die met behulp
van oude geschriften probeerden de wereld beter te begrijpen. In de middeleeuwen waren
geschriften vaak aangepast naar een christelijk denkbeeld. De humanisten probeerden dit te
herstellen naar de boodschap die de oorspronkelijke maker er mee had.
3. Je kent de ideeën van enkele humanisten en renaissancekunstenaars en hun bijdrage aan een
nieuw mens- en wereldbeeld.
De humanisten waren kritische denkers, ze veranderden de huidige geschriften naar de
oorspronkelijke basis, maar ook deze namen ze niet kritiekloos over. Ook waren de humanisten van
mening dat je een universeel mens moest zijn, wat inhoud dat je van alles wat moet weten,
waaronder bijv. de wiskunde en biologie. Erasmus wilde op basis van de oudst overgeleverde Griekse
en Latijnse teksten een wetenschappelijk verantwoorde Bijbelvertaling maken. In de Vulgaat, een
oude vertaling van de Bijbel, werden veel vertaalfouten ontdekt, waarmee de Kerk in de problemen
werd gebracht. De wetenschapper Vesalius ontdekte dat de ideeën van de oud-Griekse arts Galenus
fouten bevatten, doordat deze dode dieren had ontleed i.p.v. dode mensen. Door menselijke
lichamen te onderzoeken kon hij deze fouten verbeteren.
5.2 Ontdekkers van nieuwe werelden
1. Je kent de economische, politieke en religieuze motieven voor ontdekkingsreizen en kolonisatie.
De overzeese expansie had verschillende motieven en redenen. Economisch gezien was het goed
voor de handel: ze wilden zelf de producten gaan halen die ze kochten van handelaren. Deze
handelaren wilden namelijk verdienen aan de handel in Aziatische producten wat deze erg duur
