Filosofie, Indy Faassen
Hoofdstuk 1 Wijsgerige antropologie | Emoties
Naturalistische visie:
Descartes
Aanhangers van de naturalistische benadering claimen dat emoties behoren tot de menselijke natuur. Ze zijn universeel: ze gelden
altijd, overal en voor iedereen.
● Blijdschap bij geboorte van een kind, kwaadheid als iemand je slaat of verdriet als iemand overlijdt.
De naturalistische visie past bij het idee van de basisemoties:
❏ Een basisemotie kan niet afgeleid worden van andere emoties.
❏ Een basisemotie is universeel (gelden altijd, overal en voor iedereen) en onveranderlijk.
❏ Een basisemotie hoort bij de menselijke natuur/aard = naturalistisch.
Basisemoties volgens Descartes: verwondering, liefde, haat, begeerte, vreugde & droefheid. Emoties zijn ‘passies’; ze overvallen
ons, we zijn er passief aan overgeleverd en kunnen er buiten onszelf van raken.
Emoties als lichamelijke (fysiologische) reactie
William James
Volgens de Amerikaanse filosoof William James worden emoties veroorzaakt door lichamelijke reacties op iets
wat we meemaken of zien; Ons hart gaat sneller kloppen als we een leuk meisje zien. Dat geeft een aangenaam
gevoel, waaruit we weer verliefdheid voelen. De lichamelijke veranderingen zijn de oorzaak van de emotie.
● We worden geprikkeld door iets wat we waarnemen; die prikkel geeft lichamelijke reacties en daardoor
ontstaat de emotie. We zien bijvoorbeeld dat we aan de rand van een afgrond lopen, vervolgens worden
we bang of je ziet een beer, gaat rennen en wordt bang.
Emoties als historisch en cultureel verschijnsel (Jean Briggs)
In de sociaal-constructivistische visie op emoties zijn (lichamelijke) verschijnselen bijzaak. Het gaat hier om dat
emoties historisch en cultureel zijn bepaald. Eeuwen geleden beleefden mensen dingen anders nu.
● Utku-eskimo’s worden nooit kwaad. Hun taal kent geen woorden voor woede, boosheid of agressiviteit. Er was in hun
cultuur en taal geen plaats voor woede en daarom kenden ze die emotie ook niet (geen basisemotie)
Twee opvattingen over emoties:
Emotie = in beweging zetten
Emoties zijn positief:
- Ze leveren ons informatie op.
- Ze kunnen handig zijn (angst zorgt ervoor dat we op tijd wegrennen)
Emoties zijn negatief:
- Het zijn stoorzenders.
- Ze zijn irrationeel (onverstandig & zonder controle) en we moeten ze onderdrukken.
Aristoteles
Aristoteles is de Griekse filosoof van de deugdethiek. Het theater vervulde volgens Aristoteles een belangrijke functie in de
samenleving. Door de emotie van een auteur te zien, kunnen we ons van een vergelijkbare emotie ontdoen (je leeft mee met de
auteur; neemt de emotie over)
Catharsis: zuivering of ontlading
Emoties als een intelligente (cognitieve en evaluatieve) reactie
Martha Nussbaum
Volgens Martha Nussbaum zijn emoties intelligente reacties op dat wat we waardevol vinden.
❏ De cognitieve benadering (wat we weten): Mensen kunnen verschillend reageren op
bepaalde omstandigheden. De situatie waarin we verkeren speelt een belangrijke rol; is
dat wat we meemaken genoeg om er kwaad of verdrietig van te worden?
Volgens Nussbaum hangen emotie en verstand samen:
1. Emoties gaan altijd ergens over: ze zijn gericht op een object.
2. Het object wordt op een bepaalde manier waargenomen. De waarneming is selectief; iemand selecteert bijvoorbeeld
elementen en bepaald of een situatie onmenselijk is.
3. Er zijn overtuigingen in het geding; iemand zit niet vrijwillig in een kamp en wordt onmenselijk behandeld
4. Er zijn waarden in het geding; de waarde dat elk mens als mens behandeld moet worden.
Friedrich Nietzsche
Nietzsche legt een grote nadruk op vrijheid. God was volgens hem dood. De dood van God houdt volgens
Nietzsche voor de mens een groot gevaar in. Nietzsche steekt veel energie in het aanvallen van de
gangbare moraal en hij stelt voor dat we beter zonder waarden kunnen leven. Hij levert kritiek over de
(christelijke) moraal van zijn tijd en zegt dat we onze eigen waarden moeten scheppen. Volgens hem
hebben alleen ‘hogere mensen’ en Übermenschen de vrijheid om waarde te creëren. De belangrijkste
waarde is ‘ja’ zeggen tegen het leven. Zijn doel is om het leven te begrijpen en de levenslust te vergroten.
1
Hoofdstuk 1 Wijsgerige antropologie | Emoties
Naturalistische visie:
Descartes
Aanhangers van de naturalistische benadering claimen dat emoties behoren tot de menselijke natuur. Ze zijn universeel: ze gelden
altijd, overal en voor iedereen.
● Blijdschap bij geboorte van een kind, kwaadheid als iemand je slaat of verdriet als iemand overlijdt.
De naturalistische visie past bij het idee van de basisemoties:
❏ Een basisemotie kan niet afgeleid worden van andere emoties.
❏ Een basisemotie is universeel (gelden altijd, overal en voor iedereen) en onveranderlijk.
❏ Een basisemotie hoort bij de menselijke natuur/aard = naturalistisch.
Basisemoties volgens Descartes: verwondering, liefde, haat, begeerte, vreugde & droefheid. Emoties zijn ‘passies’; ze overvallen
ons, we zijn er passief aan overgeleverd en kunnen er buiten onszelf van raken.
Emoties als lichamelijke (fysiologische) reactie
William James
Volgens de Amerikaanse filosoof William James worden emoties veroorzaakt door lichamelijke reacties op iets
wat we meemaken of zien; Ons hart gaat sneller kloppen als we een leuk meisje zien. Dat geeft een aangenaam
gevoel, waaruit we weer verliefdheid voelen. De lichamelijke veranderingen zijn de oorzaak van de emotie.
● We worden geprikkeld door iets wat we waarnemen; die prikkel geeft lichamelijke reacties en daardoor
ontstaat de emotie. We zien bijvoorbeeld dat we aan de rand van een afgrond lopen, vervolgens worden
we bang of je ziet een beer, gaat rennen en wordt bang.
Emoties als historisch en cultureel verschijnsel (Jean Briggs)
In de sociaal-constructivistische visie op emoties zijn (lichamelijke) verschijnselen bijzaak. Het gaat hier om dat
emoties historisch en cultureel zijn bepaald. Eeuwen geleden beleefden mensen dingen anders nu.
● Utku-eskimo’s worden nooit kwaad. Hun taal kent geen woorden voor woede, boosheid of agressiviteit. Er was in hun
cultuur en taal geen plaats voor woede en daarom kenden ze die emotie ook niet (geen basisemotie)
Twee opvattingen over emoties:
Emotie = in beweging zetten
Emoties zijn positief:
- Ze leveren ons informatie op.
- Ze kunnen handig zijn (angst zorgt ervoor dat we op tijd wegrennen)
Emoties zijn negatief:
- Het zijn stoorzenders.
- Ze zijn irrationeel (onverstandig & zonder controle) en we moeten ze onderdrukken.
Aristoteles
Aristoteles is de Griekse filosoof van de deugdethiek. Het theater vervulde volgens Aristoteles een belangrijke functie in de
samenleving. Door de emotie van een auteur te zien, kunnen we ons van een vergelijkbare emotie ontdoen (je leeft mee met de
auteur; neemt de emotie over)
Catharsis: zuivering of ontlading
Emoties als een intelligente (cognitieve en evaluatieve) reactie
Martha Nussbaum
Volgens Martha Nussbaum zijn emoties intelligente reacties op dat wat we waardevol vinden.
❏ De cognitieve benadering (wat we weten): Mensen kunnen verschillend reageren op
bepaalde omstandigheden. De situatie waarin we verkeren speelt een belangrijke rol; is
dat wat we meemaken genoeg om er kwaad of verdrietig van te worden?
Volgens Nussbaum hangen emotie en verstand samen:
1. Emoties gaan altijd ergens over: ze zijn gericht op een object.
2. Het object wordt op een bepaalde manier waargenomen. De waarneming is selectief; iemand selecteert bijvoorbeeld
elementen en bepaald of een situatie onmenselijk is.
3. Er zijn overtuigingen in het geding; iemand zit niet vrijwillig in een kamp en wordt onmenselijk behandeld
4. Er zijn waarden in het geding; de waarde dat elk mens als mens behandeld moet worden.
Friedrich Nietzsche
Nietzsche legt een grote nadruk op vrijheid. God was volgens hem dood. De dood van God houdt volgens
Nietzsche voor de mens een groot gevaar in. Nietzsche steekt veel energie in het aanvallen van de
gangbare moraal en hij stelt voor dat we beter zonder waarden kunnen leven. Hij levert kritiek over de
(christelijke) moraal van zijn tijd en zegt dat we onze eigen waarden moeten scheppen. Volgens hem
hebben alleen ‘hogere mensen’ en Übermenschen de vrijheid om waarde te creëren. De belangrijkste
waarde is ‘ja’ zeggen tegen het leven. Zijn doel is om het leven te begrijpen en de levenslust te vergroten.
1
