Hogeschool Utrecht
2020-2021
Metabolisme en Spierfysiologie
FYSMES
Dikgedrukt rood = Leerdoel
Dikgedrukt groen = antwoord op de vraag in de opdracht
Contents
1. Sportfysiologie ................................................................................................................................. 1
Spierweefsel ........................................................................................................................................ 3
Metabolisme en beweging .................................................................................................................. 6
Ventilatie response op beweging ........................................................................................................ 8
Cardiovasculaire response op beweging ........................................................................................... 10
Gezondheid & beweging ................................................................................................................... 13
2. Spierweefsels................................................................................................................................. 17
Neuromusculaire prikkeloverdracht ................................................................................................. 25
Contractie – Relaxatie cyclus ............................................................................................................. 30
Single vs. Multi unit gladspierweefsel ............................................................................................... 39
3. Spijsverteringstelsel....................................................................................................................... 45
Spijsverteringssysteem processen .................................................................................................... 46
Cephalische fase ................................................................................................................................ 51
Gastrische fase .................................................................................................................................. 53
Intestinale fase .................................................................................................................................. 58
Secretie in het darmkanaal................................................................................................................ 58
Poortadersysteem ............................................................................................................................. 62
Digestie en absorptie voedingstoffen ................................................................................................ 63
Regulatie intestinale fase .................................................................................................................. 68
Dikke darm en motiliteit.................................................................................................................... 68
4. Ademhalingssysteem, gaswetten, drukveranderingen & ventilatie ............................................. 75
Longvolumes ..................................................................................................................................... 75
De gaswetten (Dalton, Boyle, en Henry) ........................................................................................... 81
Longvolumes ..................................................................................................................................... 83
Ventilatie ........................................................................................................................................... 84
Drukveranderingen........................................................................................................................ 84
Compliantie vs. Elasticiteit ............................................................................................................ 89
, Weerstand ..................................................................................................................................... 90
Ventilatie – perfusie match ........................................................................................................... 92
Regulatie van ventilatie ..................................................................................................................... 96
Ziektes ademhalingssysteem............................................................................................................. 99
Intrapleurale druk............................................................................................................................ 101
Oppervlaktespanning (Wet van LaPlace) ........................................................................................ 101
Neuronale regulatie ventilatie ........................................................................................................ 101
5. Ademhaling.................................................................................................................................. 102
Gaswetten ....................................................................................................................................... 102
Hemoglobine (Hb) en Zuurstof (O2) ................................................................................................ 112
Koolstofdioxidetransport in het lichaam ......................................................................................... 113
6. Hart .............................................................................................................................................. 115
Contractie zonder innervatie........................................................................................................... 116
Actiepotentialen van: ...................................................................................................................... 118
Contractiele myocardcellen ........................................................................................................ 118
Autoritmische myocardcellen ..................................................................................................... 118
Elektrische geleiding in het hart & elektrocardiogram (ECG) ......................................................... 124
Hartcylcus ........................................................................................................................................ 131
Pressure – volume loop ............................................................................................................... 133
Wiggers diagram.......................................................................................................................... 134
Regulatie van hartslag en slagvolume ............................................................................................. 139
7. Het vasculaire systeem .................................................................................................................... 145
Bloeddruk, weerstand, flow ............................................................................................................ 150
Vasoconstrictie versus vasodilatatie ............................................................................................... 154
Regulatie bloeddruk ........................................................................................................................ 155
Vloestofregulatie capillairen ........................................................................................................... 159
Lymfatisch systeem ......................................................................................................................... 163
Cardiovasculair lijden ...................................................................................................................... 166
, 1. Sportfysiologie
Spierweefsel
Somatische zenuwstelsel stuurt skeletspieren aan met motorneuronen en de neurotransmitters
acetylcholine. Bij het somatische zenuwstelsel zijn we niet perse altijd bewust van onze acties, lopen
is bijvoorbeeld een geautomatiseerde reactie. Skeletspieren zijn ook betrokken bij ademhaling,
houding, beweging etc.
Het autonome zenuwstelsel stuurt de gladde spieren, het hart en verschillende organen aan via een
pre- en automatische ganglion . We hebben geen controle over dit gedeelte van het zenuwstelsel;
het is voornamelijk betrokken bij automatische processen en reflexen. Het gedeelte van het perifere
zenuwstelsel waar we wel controle over hebben is het somatische zenuwstelsel. Dit deel stuurt de
skeletspieren aan
Een spier bestaat uit spierbundels, waarbij deze uit fibers bestaan. De bundels zijn gekoppeld aan
zenuwen die deze beïnvloeden.
TYPE SPIERWEEFSELS
, Classificatie van spierweefsel
o Type I “slow twitch” (rood spierweefsel)
Histologisch: Dunner, dichter capillair bed om de spier
Rood spierweefsel door myoglobin (zuurstof)
Oxidatieve metabolisme voor energievoorziening. (Traag & efficient)
Type 1 vezels zijn traag in aanspannen maar kunnen wel lang een bepaalde beweging
aanhouden (buik en rug spieren)
o Type IIa “fast twitch”
Vergelijkbaar met Type I qua metabolisme
Bevatten veel meer glycogeen en meer mitochondriën.
o Type IIb/x (wit spierweefsel)
Geen/weinig oxidatieve metabolisme >> Glycogeen voorraad
Sneller uitgeput >> hogere/snellere contractie
Type 2 vezels kunnen snel aanspannen maar houden dit niet snel vol (oogspieren)
2020-2021
Metabolisme en Spierfysiologie
FYSMES
Dikgedrukt rood = Leerdoel
Dikgedrukt groen = antwoord op de vraag in de opdracht
Contents
1. Sportfysiologie ................................................................................................................................. 1
Spierweefsel ........................................................................................................................................ 3
Metabolisme en beweging .................................................................................................................. 6
Ventilatie response op beweging ........................................................................................................ 8
Cardiovasculaire response op beweging ........................................................................................... 10
Gezondheid & beweging ................................................................................................................... 13
2. Spierweefsels................................................................................................................................. 17
Neuromusculaire prikkeloverdracht ................................................................................................. 25
Contractie – Relaxatie cyclus ............................................................................................................. 30
Single vs. Multi unit gladspierweefsel ............................................................................................... 39
3. Spijsverteringstelsel....................................................................................................................... 45
Spijsverteringssysteem processen .................................................................................................... 46
Cephalische fase ................................................................................................................................ 51
Gastrische fase .................................................................................................................................. 53
Intestinale fase .................................................................................................................................. 58
Secretie in het darmkanaal................................................................................................................ 58
Poortadersysteem ............................................................................................................................. 62
Digestie en absorptie voedingstoffen ................................................................................................ 63
Regulatie intestinale fase .................................................................................................................. 68
Dikke darm en motiliteit.................................................................................................................... 68
4. Ademhalingssysteem, gaswetten, drukveranderingen & ventilatie ............................................. 75
Longvolumes ..................................................................................................................................... 75
De gaswetten (Dalton, Boyle, en Henry) ........................................................................................... 81
Longvolumes ..................................................................................................................................... 83
Ventilatie ........................................................................................................................................... 84
Drukveranderingen........................................................................................................................ 84
Compliantie vs. Elasticiteit ............................................................................................................ 89
, Weerstand ..................................................................................................................................... 90
Ventilatie – perfusie match ........................................................................................................... 92
Regulatie van ventilatie ..................................................................................................................... 96
Ziektes ademhalingssysteem............................................................................................................. 99
Intrapleurale druk............................................................................................................................ 101
Oppervlaktespanning (Wet van LaPlace) ........................................................................................ 101
Neuronale regulatie ventilatie ........................................................................................................ 101
5. Ademhaling.................................................................................................................................. 102
Gaswetten ....................................................................................................................................... 102
Hemoglobine (Hb) en Zuurstof (O2) ................................................................................................ 112
Koolstofdioxidetransport in het lichaam ......................................................................................... 113
6. Hart .............................................................................................................................................. 115
Contractie zonder innervatie........................................................................................................... 116
Actiepotentialen van: ...................................................................................................................... 118
Contractiele myocardcellen ........................................................................................................ 118
Autoritmische myocardcellen ..................................................................................................... 118
Elektrische geleiding in het hart & elektrocardiogram (ECG) ......................................................... 124
Hartcylcus ........................................................................................................................................ 131
Pressure – volume loop ............................................................................................................... 133
Wiggers diagram.......................................................................................................................... 134
Regulatie van hartslag en slagvolume ............................................................................................. 139
7. Het vasculaire systeem .................................................................................................................... 145
Bloeddruk, weerstand, flow ............................................................................................................ 150
Vasoconstrictie versus vasodilatatie ............................................................................................... 154
Regulatie bloeddruk ........................................................................................................................ 155
Vloestofregulatie capillairen ........................................................................................................... 159
Lymfatisch systeem ......................................................................................................................... 163
Cardiovasculair lijden ...................................................................................................................... 166
, 1. Sportfysiologie
Spierweefsel
Somatische zenuwstelsel stuurt skeletspieren aan met motorneuronen en de neurotransmitters
acetylcholine. Bij het somatische zenuwstelsel zijn we niet perse altijd bewust van onze acties, lopen
is bijvoorbeeld een geautomatiseerde reactie. Skeletspieren zijn ook betrokken bij ademhaling,
houding, beweging etc.
Het autonome zenuwstelsel stuurt de gladde spieren, het hart en verschillende organen aan via een
pre- en automatische ganglion . We hebben geen controle over dit gedeelte van het zenuwstelsel;
het is voornamelijk betrokken bij automatische processen en reflexen. Het gedeelte van het perifere
zenuwstelsel waar we wel controle over hebben is het somatische zenuwstelsel. Dit deel stuurt de
skeletspieren aan
Een spier bestaat uit spierbundels, waarbij deze uit fibers bestaan. De bundels zijn gekoppeld aan
zenuwen die deze beïnvloeden.
TYPE SPIERWEEFSELS
, Classificatie van spierweefsel
o Type I “slow twitch” (rood spierweefsel)
Histologisch: Dunner, dichter capillair bed om de spier
Rood spierweefsel door myoglobin (zuurstof)
Oxidatieve metabolisme voor energievoorziening. (Traag & efficient)
Type 1 vezels zijn traag in aanspannen maar kunnen wel lang een bepaalde beweging
aanhouden (buik en rug spieren)
o Type IIa “fast twitch”
Vergelijkbaar met Type I qua metabolisme
Bevatten veel meer glycogeen en meer mitochondriën.
o Type IIb/x (wit spierweefsel)
Geen/weinig oxidatieve metabolisme >> Glycogeen voorraad
Sneller uitgeput >> hogere/snellere contractie
Type 2 vezels kunnen snel aanspannen maar houden dit niet snel vol (oogspieren)
