PROBLEEM 4
Leerdoelen
1. Wat is cultuur?
2. Wat is de invloed van het gezin op de samenleving?
3. Wat is de invloed van religie op de samenleving?
Bronnen
- H5, 18 en 19
Wat is cultuur?
Cultuur: Het ‘ontwerp’ van leen: waarden, geloof, gedrag, materiele objecten
dat iemands leven vormt
- Volgens Giddens is cultuur: waarden, taal, symbolen, normen van mensen
in een bepaalde groep en de materieel goederen die ze creëren.
- Het ontwikkelen van standaarden (perceptie, rituelen, gedrag en
verwachtingen). Waarden, opvatting, gedrag en materiele objecten die de
levenswijze van mensen kenmerken en die hen onderscheidt van anderen
- Immateriële cultuur: de wereld van ideeën gecreëerd door mensen van
een bepaalde samenleving, niet tastbaar, verandert langzaam
- Materiele cultuur: gecreëerde tastbare dingen gecreëerd door mensen
van een bepaalde samenleving, kan snel veranderen
Deze begrippen hebben betrekking op culturele praktijken: de praktische
logica waarmee we allebei handelen en denken in een groot aantal kleine
ontmoetingen in het dagelijks leven
Beschavingen: de breedste en meest uitgebreide culturele entiteiten
- Hoogst mogelijke culturele groeperingen van mensen
- Beschavingen hebben geen duidelijke grenzen maar zijn erg langdurig->
ze kunnen als totaliteit lang worden waargenomen
Componenten van cultuur
1. Symbolen: dingen met een bepaalde betekenis die worden
herkend door mensen die een cultuur delen, bijv. verkeersbord,
stoplicht, knipoog
- Cultuurschok: niet meer de symbolen om je heen kunnen lezen -> niet
weten hoe je je moet gedragen
o Ervaring: wat de reiziger ervaart als hij een onbekende levenswijze
tegenkomt
o Toebrengen: wat de reiziger toebrengt door te handelen op zijn
manier
- Culturele symbolen veranderen met de tijd -> spijkerbroeken waren eerst
voor arme mensen
- Semiotiek: studie van tekens en symbolen -> betekenissen horen niet bij
de objecten, maar door praktijken die om hen heen zijn geconstrueerd
2. Taal: een systeem van gesproken en geschreven woorden,
waardoor leden van een samenleving met elkaar kunnen
communiceren
- Gesproken en geschreven woorden, die cultureel variabel zijn
- Etniciteitsboom: een verspreid bewustzijn van verschillende etniciteiten
die hun taal hebben
- Taal is hoofdmiddel voor culturele reproductie. Het proces waarbij de
ene generatie cultuur overdraagt aan de volgende
1
, - Orale culturele traditie: overdracht van cultuur door spraak
- Saphir Whorf Hypothese: mensen zien de wereld door hun culturele
lens. Er zijn twee principes:
o Taaldeterminisme: taal vormt onze manier van denken
o Taalrelativitiet: verschillen in de ene taal niet terug te vinden in
andere
Het vermogen om taal te creëren en te manipuleren geeft
mensen overal de kracht om te veranderen hoe zij de wereld
ervaren (neger of zwart)
3. Waarden en overtuigingen
- Waarde: culturele standaarden voor wat mooi, juist, wenselijk is/ normen
die mensen hebben over wat goed of slecht is
o Variëren van cultuur tot cultuur
o Ze zijn prescriptief: uitspraken over wat zou moeten bestaan in een
taal van ethische en morele termen die de brede principes die ten
grondslag liggen aan overtuigingen
- Overtuigingen (geloof): specifieke uitspraken waarvan mensen geloven
dat ze waar zijn
- Verschil: waarden zijn abstracte normen van goedheid, overtuigingen zijn
dingen die individuen als waar of onwaar beschouwen
o Waarden en overtuigingen kleuren de manier waarop we onze
omgeving waarnemen
o Waarden en overtuigingen vormen de kern van ons morele
wereldbeeld
- Waarden en meningen kleuren niet alleen onze perceptieve van de
omgeving, maar vormen het hart van onze morele visie (familie, school,
religie leert ons te gedragen naar bepaalde principes)
- Europese waarden
1. Een opstapeling van de verlichting -> rationaliteit, wetenschap en
vooruitgang
2. Gedomineerd door versies van de joods-christelijke religie (en de strijd
met securalisatie)
3. Europese waarden zijn gestructureerd door de ontwikkeling van
natiestaten en hun geloof in burgerschap
4. Europa kan worden gezien als een cultuur die over het algemeen een
hiërarchisch principe heeft benadrukt
- Wereldwaarden
o Ronald Inglehart: verschillende soorten waarden verzameld over de
hele wereld
o Traditioneel vs seculier-rationeel
Traditionele samenlevingen hebben een autoritiet geworteld
in het verleden, vaak via religie of autocratische leiders
Seculier-rationele samenlevinen zijn veel minder religieus en
kunnen worden gezien als waarden die veel
individualistischer zijn
- Inconsistentie en conflicten: culturele waarden kunnen inconsistent en
tegenstrijdig zijn
o Waardeinconsistentie zorgt ervoor dat nieuwe trends oudere
tradities vervangen
4. Normen: regels en verwachtingen waarmee een samenleving het
gedrag van haar leden stuurt
- Prescriptieve normen beschrijven wat we moeten doen
- Belangrijke normen zijn overal en op elk moment van toepassing
2
Leerdoelen
1. Wat is cultuur?
2. Wat is de invloed van het gezin op de samenleving?
3. Wat is de invloed van religie op de samenleving?
Bronnen
- H5, 18 en 19
Wat is cultuur?
Cultuur: Het ‘ontwerp’ van leen: waarden, geloof, gedrag, materiele objecten
dat iemands leven vormt
- Volgens Giddens is cultuur: waarden, taal, symbolen, normen van mensen
in een bepaalde groep en de materieel goederen die ze creëren.
- Het ontwikkelen van standaarden (perceptie, rituelen, gedrag en
verwachtingen). Waarden, opvatting, gedrag en materiele objecten die de
levenswijze van mensen kenmerken en die hen onderscheidt van anderen
- Immateriële cultuur: de wereld van ideeën gecreëerd door mensen van
een bepaalde samenleving, niet tastbaar, verandert langzaam
- Materiele cultuur: gecreëerde tastbare dingen gecreëerd door mensen
van een bepaalde samenleving, kan snel veranderen
Deze begrippen hebben betrekking op culturele praktijken: de praktische
logica waarmee we allebei handelen en denken in een groot aantal kleine
ontmoetingen in het dagelijks leven
Beschavingen: de breedste en meest uitgebreide culturele entiteiten
- Hoogst mogelijke culturele groeperingen van mensen
- Beschavingen hebben geen duidelijke grenzen maar zijn erg langdurig->
ze kunnen als totaliteit lang worden waargenomen
Componenten van cultuur
1. Symbolen: dingen met een bepaalde betekenis die worden
herkend door mensen die een cultuur delen, bijv. verkeersbord,
stoplicht, knipoog
- Cultuurschok: niet meer de symbolen om je heen kunnen lezen -> niet
weten hoe je je moet gedragen
o Ervaring: wat de reiziger ervaart als hij een onbekende levenswijze
tegenkomt
o Toebrengen: wat de reiziger toebrengt door te handelen op zijn
manier
- Culturele symbolen veranderen met de tijd -> spijkerbroeken waren eerst
voor arme mensen
- Semiotiek: studie van tekens en symbolen -> betekenissen horen niet bij
de objecten, maar door praktijken die om hen heen zijn geconstrueerd
2. Taal: een systeem van gesproken en geschreven woorden,
waardoor leden van een samenleving met elkaar kunnen
communiceren
- Gesproken en geschreven woorden, die cultureel variabel zijn
- Etniciteitsboom: een verspreid bewustzijn van verschillende etniciteiten
die hun taal hebben
- Taal is hoofdmiddel voor culturele reproductie. Het proces waarbij de
ene generatie cultuur overdraagt aan de volgende
1
, - Orale culturele traditie: overdracht van cultuur door spraak
- Saphir Whorf Hypothese: mensen zien de wereld door hun culturele
lens. Er zijn twee principes:
o Taaldeterminisme: taal vormt onze manier van denken
o Taalrelativitiet: verschillen in de ene taal niet terug te vinden in
andere
Het vermogen om taal te creëren en te manipuleren geeft
mensen overal de kracht om te veranderen hoe zij de wereld
ervaren (neger of zwart)
3. Waarden en overtuigingen
- Waarde: culturele standaarden voor wat mooi, juist, wenselijk is/ normen
die mensen hebben over wat goed of slecht is
o Variëren van cultuur tot cultuur
o Ze zijn prescriptief: uitspraken over wat zou moeten bestaan in een
taal van ethische en morele termen die de brede principes die ten
grondslag liggen aan overtuigingen
- Overtuigingen (geloof): specifieke uitspraken waarvan mensen geloven
dat ze waar zijn
- Verschil: waarden zijn abstracte normen van goedheid, overtuigingen zijn
dingen die individuen als waar of onwaar beschouwen
o Waarden en overtuigingen kleuren de manier waarop we onze
omgeving waarnemen
o Waarden en overtuigingen vormen de kern van ons morele
wereldbeeld
- Waarden en meningen kleuren niet alleen onze perceptieve van de
omgeving, maar vormen het hart van onze morele visie (familie, school,
religie leert ons te gedragen naar bepaalde principes)
- Europese waarden
1. Een opstapeling van de verlichting -> rationaliteit, wetenschap en
vooruitgang
2. Gedomineerd door versies van de joods-christelijke religie (en de strijd
met securalisatie)
3. Europese waarden zijn gestructureerd door de ontwikkeling van
natiestaten en hun geloof in burgerschap
4. Europa kan worden gezien als een cultuur die over het algemeen een
hiërarchisch principe heeft benadrukt
- Wereldwaarden
o Ronald Inglehart: verschillende soorten waarden verzameld over de
hele wereld
o Traditioneel vs seculier-rationeel
Traditionele samenlevingen hebben een autoritiet geworteld
in het verleden, vaak via religie of autocratische leiders
Seculier-rationele samenlevinen zijn veel minder religieus en
kunnen worden gezien als waarden die veel
individualistischer zijn
- Inconsistentie en conflicten: culturele waarden kunnen inconsistent en
tegenstrijdig zijn
o Waardeinconsistentie zorgt ervoor dat nieuwe trends oudere
tradities vervangen
4. Normen: regels en verwachtingen waarmee een samenleving het
gedrag van haar leden stuurt
- Prescriptieve normen beschrijven wat we moeten doen
- Belangrijke normen zijn overal en op elk moment van toepassing
2
