Running head: DE SIGNALERING VAN EEN POST-STROKE DEPRESSION DOOR VERPLEEGKUNDIGEN
De signalering van een Post-Stroke Depression
Een kwalitatief onderzoek gericht op de signalering en screening van een Post-Stroke
Depression door verpleegkundigen.
AUTEUR: EMILY LALLEMAN
STUDENTNUMMER:
STUDIE: BACHELOR VERPLEEGKUNDE TE HOGESCHOOL UTRECHT
AFTSUDEERINSTELLING: DE HOOGSTRAAT REVALIDATIE
STUDIEGROEP: GVE-AIB-VOL-16
CURSUSCODE: GVE-4.AIB-17
OPDRACHTGEVER:
PRAKTIJKBEGELEIDER:
EERSTE BEOORDELAAR EN DOCENT:
TWEEDE BEOORDELAAR:
INLEVERDATUM: 31 MEI 2021
AANTAL WOORDEN: 3.975
,SIGANLERING POST-STROKE DEPRESSION
Voorwoord
Voor u ligt het adviesverslag ´´ De signalering van een Post-Stroke Depression´´. Dit onderzoek is
uitgevoerd op de afdeling Neurologie B in De Hoogstraat revalidatie. In De Hoogstraat revalideren
revalidanten na het doormaken van een Cerebrovasculair Accident (CVA) of na de diagnose Multiple
Sclerose (MS). Het onderzoek is geschreven in opdracht van ….. …….., kwaliteitsverpleegkundige van
deze afdeling. Het adviesverslag is in de periode van februari 2021 tot en met mei 2021 geschreven
in het kader van de afstudeerfase van mijn opleiding tot Bachelor Verpleegkundige aan de
Hogeschool te Utrecht.
Het schrijven van dit adviesverslag heb ik als een leerzame en uitdagende periode ervaren. Doordat
dit onderzoeksonderwerp gezamenlijk, tussen opdrachtgever en onderzoeker tot stand is gekomen,
was ik extra gemotiveerd om een goed onderzoek uit te voeren.
Gedurende het schrijven van dit adviesverslag ben ik begeleid door ….. … ……., docent van de
Hogeschool Utrecht. Ik wil ….. hartelijk bedanken voor de begeleiding die ik heb mogen ontvangen
tijdens de afstuurfase. Daarnaast wil ik mijn opdrachtgever, ….. …….. bedanken voor haar begeleiding
en tijd. Tot slot wil ik de deelnemende respondenten bedanken voor hun bijdrage aan dit onderzoek.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Emily Lalleman
Nieuwegein, 31 mei 2021
2
EMILY LALLEMAN (2021)
,SIGANLERING POST-STROKE DEPRESSION
Samenvatting
INLEIDING: Een Post-Stroke Depression (PSD) is een veelvoorkomend probleem en de gevolgen voor
de kwaliteit van leven van de revalidant zijn groot. Het herkennen van risicofactoren en symptomen
van een PSD door verpleegkundigen draagt bij aan het eerder signaleren van PSD. De afdeling
Neurologie B beschikt niet over een richtlijn of screeningsinstrument die geraadpleegd kan worden
door de verpleegkundigen.
DOEL- EN VRAAGSTELLING: Het doel van dit onderzoek is om inzicht krijgen in hoe de signalering van
een PSD, zoals dit nu wordt vormgegeven door verpleegkundigen op de afdeling Neurologie B, kan
worden verbeterd. De onderzoeksvraag luidt: ‘Hoe kunnen verpleegkundigen binnen De Hoogstraat
een PSD vroegtijdig signaleren bij revalidanten die een Cerebro Vasculair Accident (CVA) hebben
doorgemaakt en wat zijn daarbij de belemmerende en bevorderende factoren?’.
METHODE: Om antwoord te geven op de onderzoeksvraag werd kwalitatief- en literatuuronderzoek
gecombineerd. Er werden vijf semigestructureerde interviews afgenomen en er werd voor artikelen
gezocht in de databanken PubMed en CINAHL. Negen artikelen werden geïncludeerd. Alle artikelen
werden op kwaliteit beoordeeld aan de hand van de Hogeschool Utrecht Hunink beoordelingslijst
(2002).
RESULTATEN: Uit het onderzoek blijkt dat de verpleegkundigen een belangrijke rol hebben binnen de
signalering van een PSD. De verpleegkundigen zouden daarom een valide en betrouwbaar
screeningsinstrument tot hun beschikking moeten hebben voor (vroeg)signalering van PSD.
Verpleegkundigen voeren weinig tot geen screening uit door kennis- en/of tijdtekort over PSD.
Daarnaast missen zij structuur en beleid vanuit de afdeling over hoe de signalering vorm zou moeten
krijgen. De Patiënt Health Questionaire-9 (PHQ-9) en de Signs of Depression Scale (SoDS) zijn
momenteel de best beschikbare screeningsinstrumenten voor het screenen van PSD.
ADVIES: De aanbevelingen zijn het implementeren van de PHQ-9 en de SoDS, het organiseren van
educatieve lessen en trainingen over PSD voor verpleegkundigen en het opstellen van een richtlijn of
standaard.
3
EMILY LALLEMAN (2021)
, SIGANLERING POST-STROKE DEPRESSION
Inhoudsopgave
Voorwoord .............................................................................................................................................. 1
Samenvatting........................................................................................................................................... 3
Definiëring van begrippen ....................................................................................................................... 5
1. Inleiding ........................................................................................................................................... 6
1.1 Aanleiding, context en relevantie ................................................................................................. 6
1.2 Probleemstelling............................................................................................................................ 7
1.3 Doelstelling en onderzoeksvraag .................................................................................................. 7
2. Methode .......................................................................................................................................... 8
2.1 Onderzoeksopzet en populatie .................................................................................................... 8
2.2 Dataverzameling ............................................................................................................................ 8
2.2 Data-analyse ................................................................................................................................ 10
2.5 Ethische overweging.................................................................................................................... 10
3. Resultaten...................................................................................................................................... 11
3.1 Literatuur en kwalitatief onderzoek ............................................................................................ 11
4. Discussie ........................................................................................................................................ 20
4.1 Betekenis van de resultaten ........................................................................................................ 20
4.2 Kritische beschouwing ................................................................................................................. 20
4.3 Implicaties voor het verpleegkundig beroep .............................................................................. 21
5. Conclusie ....................................................................................................................................... 21
6. Advies ............................................................................................................................................ 22
7. Literatuurlijst ................................................................................................................................. 24
Bijlage A: Zoekplan ................................................................................................................................ 27
Bijlage B: Topiclist en interviewvragen ................................................................................................. 30
Bijlage C: HU Beoordelingslijst wetenschappelijke publicaties ............................................................. 32
Bijlage D: Codeboom ............................................................................................................................. 50
Bijlage E: Format Informed consent ...................................................................................................... 51
Bijlage F: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data ................................................................ 52
Bijlage G: Screeningsinstrument de PHQ-9 ........................................................................................... 53
Bijlage H: Uitnodiging respondenten .................................................................................................... 54
Bijlage I: Feedback opdrachtgever ........................................................................................................ 56
4
EMILY LALLEMAN (2021)
De signalering van een Post-Stroke Depression
Een kwalitatief onderzoek gericht op de signalering en screening van een Post-Stroke
Depression door verpleegkundigen.
AUTEUR: EMILY LALLEMAN
STUDENTNUMMER:
STUDIE: BACHELOR VERPLEEGKUNDE TE HOGESCHOOL UTRECHT
AFTSUDEERINSTELLING: DE HOOGSTRAAT REVALIDATIE
STUDIEGROEP: GVE-AIB-VOL-16
CURSUSCODE: GVE-4.AIB-17
OPDRACHTGEVER:
PRAKTIJKBEGELEIDER:
EERSTE BEOORDELAAR EN DOCENT:
TWEEDE BEOORDELAAR:
INLEVERDATUM: 31 MEI 2021
AANTAL WOORDEN: 3.975
,SIGANLERING POST-STROKE DEPRESSION
Voorwoord
Voor u ligt het adviesverslag ´´ De signalering van een Post-Stroke Depression´´. Dit onderzoek is
uitgevoerd op de afdeling Neurologie B in De Hoogstraat revalidatie. In De Hoogstraat revalideren
revalidanten na het doormaken van een Cerebrovasculair Accident (CVA) of na de diagnose Multiple
Sclerose (MS). Het onderzoek is geschreven in opdracht van ….. …….., kwaliteitsverpleegkundige van
deze afdeling. Het adviesverslag is in de periode van februari 2021 tot en met mei 2021 geschreven
in het kader van de afstudeerfase van mijn opleiding tot Bachelor Verpleegkundige aan de
Hogeschool te Utrecht.
Het schrijven van dit adviesverslag heb ik als een leerzame en uitdagende periode ervaren. Doordat
dit onderzoeksonderwerp gezamenlijk, tussen opdrachtgever en onderzoeker tot stand is gekomen,
was ik extra gemotiveerd om een goed onderzoek uit te voeren.
Gedurende het schrijven van dit adviesverslag ben ik begeleid door ….. … ……., docent van de
Hogeschool Utrecht. Ik wil ….. hartelijk bedanken voor de begeleiding die ik heb mogen ontvangen
tijdens de afstuurfase. Daarnaast wil ik mijn opdrachtgever, ….. …….. bedanken voor haar begeleiding
en tijd. Tot slot wil ik de deelnemende respondenten bedanken voor hun bijdrage aan dit onderzoek.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Emily Lalleman
Nieuwegein, 31 mei 2021
2
EMILY LALLEMAN (2021)
,SIGANLERING POST-STROKE DEPRESSION
Samenvatting
INLEIDING: Een Post-Stroke Depression (PSD) is een veelvoorkomend probleem en de gevolgen voor
de kwaliteit van leven van de revalidant zijn groot. Het herkennen van risicofactoren en symptomen
van een PSD door verpleegkundigen draagt bij aan het eerder signaleren van PSD. De afdeling
Neurologie B beschikt niet over een richtlijn of screeningsinstrument die geraadpleegd kan worden
door de verpleegkundigen.
DOEL- EN VRAAGSTELLING: Het doel van dit onderzoek is om inzicht krijgen in hoe de signalering van
een PSD, zoals dit nu wordt vormgegeven door verpleegkundigen op de afdeling Neurologie B, kan
worden verbeterd. De onderzoeksvraag luidt: ‘Hoe kunnen verpleegkundigen binnen De Hoogstraat
een PSD vroegtijdig signaleren bij revalidanten die een Cerebro Vasculair Accident (CVA) hebben
doorgemaakt en wat zijn daarbij de belemmerende en bevorderende factoren?’.
METHODE: Om antwoord te geven op de onderzoeksvraag werd kwalitatief- en literatuuronderzoek
gecombineerd. Er werden vijf semigestructureerde interviews afgenomen en er werd voor artikelen
gezocht in de databanken PubMed en CINAHL. Negen artikelen werden geïncludeerd. Alle artikelen
werden op kwaliteit beoordeeld aan de hand van de Hogeschool Utrecht Hunink beoordelingslijst
(2002).
RESULTATEN: Uit het onderzoek blijkt dat de verpleegkundigen een belangrijke rol hebben binnen de
signalering van een PSD. De verpleegkundigen zouden daarom een valide en betrouwbaar
screeningsinstrument tot hun beschikking moeten hebben voor (vroeg)signalering van PSD.
Verpleegkundigen voeren weinig tot geen screening uit door kennis- en/of tijdtekort over PSD.
Daarnaast missen zij structuur en beleid vanuit de afdeling over hoe de signalering vorm zou moeten
krijgen. De Patiënt Health Questionaire-9 (PHQ-9) en de Signs of Depression Scale (SoDS) zijn
momenteel de best beschikbare screeningsinstrumenten voor het screenen van PSD.
ADVIES: De aanbevelingen zijn het implementeren van de PHQ-9 en de SoDS, het organiseren van
educatieve lessen en trainingen over PSD voor verpleegkundigen en het opstellen van een richtlijn of
standaard.
3
EMILY LALLEMAN (2021)
, SIGANLERING POST-STROKE DEPRESSION
Inhoudsopgave
Voorwoord .............................................................................................................................................. 1
Samenvatting........................................................................................................................................... 3
Definiëring van begrippen ....................................................................................................................... 5
1. Inleiding ........................................................................................................................................... 6
1.1 Aanleiding, context en relevantie ................................................................................................. 6
1.2 Probleemstelling............................................................................................................................ 7
1.3 Doelstelling en onderzoeksvraag .................................................................................................. 7
2. Methode .......................................................................................................................................... 8
2.1 Onderzoeksopzet en populatie .................................................................................................... 8
2.2 Dataverzameling ............................................................................................................................ 8
2.2 Data-analyse ................................................................................................................................ 10
2.5 Ethische overweging.................................................................................................................... 10
3. Resultaten...................................................................................................................................... 11
3.1 Literatuur en kwalitatief onderzoek ............................................................................................ 11
4. Discussie ........................................................................................................................................ 20
4.1 Betekenis van de resultaten ........................................................................................................ 20
4.2 Kritische beschouwing ................................................................................................................. 20
4.3 Implicaties voor het verpleegkundig beroep .............................................................................. 21
5. Conclusie ....................................................................................................................................... 21
6. Advies ............................................................................................................................................ 22
7. Literatuurlijst ................................................................................................................................. 24
Bijlage A: Zoekplan ................................................................................................................................ 27
Bijlage B: Topiclist en interviewvragen ................................................................................................. 30
Bijlage C: HU Beoordelingslijst wetenschappelijke publicaties ............................................................. 32
Bijlage D: Codeboom ............................................................................................................................. 50
Bijlage E: Format Informed consent ...................................................................................................... 51
Bijlage F: Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data ................................................................ 52
Bijlage G: Screeningsinstrument de PHQ-9 ........................................................................................... 53
Bijlage H: Uitnodiging respondenten .................................................................................................... 54
Bijlage I: Feedback opdrachtgever ........................................................................................................ 56
4
EMILY LALLEMAN (2021)
