Agogiek 2, Social Work jaar 1, semester 2, blok 4 (CHE)
Samenvatting Praktijkboek Presentie – E. Beurskens, M. van der Linde, A.
Baart
Hoofdstuk 1 Een eerste kennismaking met presentie (paragraaf 1.1, 1.5 & 1.8)...................................2
Hoofdstuk 2 Relationeel werken, het hart van presentie.......................................................................3
Hoofdstuk 3 Presentie begint met waarnemen......................................................................................4
Hoofdstuk 4 Presentie draait om aansluiten..........................................................................................5
Hoofdstuk 5 Mismatch (paragraaf 5.6)...................................................................................................5
Hoofdstuk 6 Relationeel je werk sturen en inrichten, present zijn IN de relatie (paragraaf 6.1 & 6.3). .6
Hoofdstuk 7 Relationeel werken als erbij blijven (Het uithouden bij… makkelijker gezegd dan gedaan)
................................................................................................................................................................6
Hoofdstuk 8 De praktisch wijze professionaliteit (ook wel normatieve professionaliteit)......................7
Hoofdstuk 10 Presentie en de kwaliteit van zorg (paragraaf 10.1).........................................................8
, Hoofdstuk 1 Een eerste kennismaking met presentie
(paragraaf 1.1, 1.5 & 1.8)
Paragraaf 1.1 Definitie presentie
‘Ontwerper’ van de presentiebenadering is Andries Baart.
De presentiebenadering komt kortgezegd neer op aanwezig zijn, de radicale toewending naar de
ander. Het met iemand zijn is namelijk enorm belangrijk. ‘Je kunt er niet voor iemand zijn, als je niet
met hem of haar bent.’ Er is dan mogelijkheid tot het opbouwen van een relatie met:
- Aandacht voor die ander
- Toewijding aan die ander
- Aansluiting bij die ander (wat zijn haar interesses, behoeften, problemen, successen, angst)
- Begrip voor die ander en zijn situatie en begrijpen wat er gedaan kan worden (wat er gedaan
kan worden, wordt gedaan)
Voor het daadwerkelijk present zijn, zijn (professionele) kwaliteiten nodig:
- Subtiliteit (nauwkeurig aanvoelen, het komt aan op de kleine dingen)
- Vakmanschap
- Praktische wijsheid (waardoor je de goede dingen doet)
- Liefdevolle trouw (het gaat om dat wat de ander deugd zal doen)
Hulpverlening is dus veel meer dan alleen problemen oplossen. Door er enkel te zijn moet er ruimte
komen voor de ander op zijn/haar kwetsbaarheid te kunnen delen.
Paragraaf 1.5 Kenmerken van presentie
Om te bepalen of iemand presentie beoefent, moet je naar het grotere geheel, de praktijk kijken. Die
bestaat uit:
- De zorgontvanger
- Het netwerk van de zorgontvanger
- De bredere, organisatorische en politieke context
Er zijn 8 kenmerken van presentie (pagina 31, tabel)/werkprincipes
1. Relationeel werken: vanuit een betekenisvolle relatie wordt de ander zichtbaar (leren wie je
voor de ander kan zijn en wat voor die ander passende hulp is.)
2. Open waarnemen: eigen snelle aannames, interpretaties, diagnoses etc. opzij zetten, zodat
de ander zich kan laten zien zoals ze is.
3. Aansluiten en afstemmen: dicht bij waar de ander is komen, terughoudend zijn met
handelen.
4. Tempo aanpassen: ongehaast zijn, niet meteen ‘je eigen ding doen’.
5. Niet alleen op routine werken: zorg op maat geven, niet alleen zoals het ‘altijd’ gaat.
6. Niet verkokerd kijken: ruimte maken voor wat er (ook nog) bij de ander speelt buiten jouw
vakgebied, kijken naar het grotere geheel.
7. Geen afstand nemen van het onverbeterlijke: de redelijkheid van de ander zoeken (de
redenen achter het gedrag).
8. Niet verlaten: trouw zijn, erbij blijven, ook als iets niet op te lossen valt of misgaat.
Paragraaf 1.8 Wat levert presentie op?
Voor de zorgvrager:
- Het geeft erkenning aan de ander. Gezien en gehoord worden: ‘Ik mag er zijn, zoals ik ben!’
- Deze erkenning en waardigheid biedt ruimte/rust voor
1. Ontplooien van krachten
2. Ontdekken van talenten
3. Inzetten en ontwikkelen van talenten
Samenvatting Praktijkboek Presentie – E. Beurskens, M. van der Linde, A.
Baart
Hoofdstuk 1 Een eerste kennismaking met presentie (paragraaf 1.1, 1.5 & 1.8)...................................2
Hoofdstuk 2 Relationeel werken, het hart van presentie.......................................................................3
Hoofdstuk 3 Presentie begint met waarnemen......................................................................................4
Hoofdstuk 4 Presentie draait om aansluiten..........................................................................................5
Hoofdstuk 5 Mismatch (paragraaf 5.6)...................................................................................................5
Hoofdstuk 6 Relationeel je werk sturen en inrichten, present zijn IN de relatie (paragraaf 6.1 & 6.3). .6
Hoofdstuk 7 Relationeel werken als erbij blijven (Het uithouden bij… makkelijker gezegd dan gedaan)
................................................................................................................................................................6
Hoofdstuk 8 De praktisch wijze professionaliteit (ook wel normatieve professionaliteit)......................7
Hoofdstuk 10 Presentie en de kwaliteit van zorg (paragraaf 10.1).........................................................8
, Hoofdstuk 1 Een eerste kennismaking met presentie
(paragraaf 1.1, 1.5 & 1.8)
Paragraaf 1.1 Definitie presentie
‘Ontwerper’ van de presentiebenadering is Andries Baart.
De presentiebenadering komt kortgezegd neer op aanwezig zijn, de radicale toewending naar de
ander. Het met iemand zijn is namelijk enorm belangrijk. ‘Je kunt er niet voor iemand zijn, als je niet
met hem of haar bent.’ Er is dan mogelijkheid tot het opbouwen van een relatie met:
- Aandacht voor die ander
- Toewijding aan die ander
- Aansluiting bij die ander (wat zijn haar interesses, behoeften, problemen, successen, angst)
- Begrip voor die ander en zijn situatie en begrijpen wat er gedaan kan worden (wat er gedaan
kan worden, wordt gedaan)
Voor het daadwerkelijk present zijn, zijn (professionele) kwaliteiten nodig:
- Subtiliteit (nauwkeurig aanvoelen, het komt aan op de kleine dingen)
- Vakmanschap
- Praktische wijsheid (waardoor je de goede dingen doet)
- Liefdevolle trouw (het gaat om dat wat de ander deugd zal doen)
Hulpverlening is dus veel meer dan alleen problemen oplossen. Door er enkel te zijn moet er ruimte
komen voor de ander op zijn/haar kwetsbaarheid te kunnen delen.
Paragraaf 1.5 Kenmerken van presentie
Om te bepalen of iemand presentie beoefent, moet je naar het grotere geheel, de praktijk kijken. Die
bestaat uit:
- De zorgontvanger
- Het netwerk van de zorgontvanger
- De bredere, organisatorische en politieke context
Er zijn 8 kenmerken van presentie (pagina 31, tabel)/werkprincipes
1. Relationeel werken: vanuit een betekenisvolle relatie wordt de ander zichtbaar (leren wie je
voor de ander kan zijn en wat voor die ander passende hulp is.)
2. Open waarnemen: eigen snelle aannames, interpretaties, diagnoses etc. opzij zetten, zodat
de ander zich kan laten zien zoals ze is.
3. Aansluiten en afstemmen: dicht bij waar de ander is komen, terughoudend zijn met
handelen.
4. Tempo aanpassen: ongehaast zijn, niet meteen ‘je eigen ding doen’.
5. Niet alleen op routine werken: zorg op maat geven, niet alleen zoals het ‘altijd’ gaat.
6. Niet verkokerd kijken: ruimte maken voor wat er (ook nog) bij de ander speelt buiten jouw
vakgebied, kijken naar het grotere geheel.
7. Geen afstand nemen van het onverbeterlijke: de redelijkheid van de ander zoeken (de
redenen achter het gedrag).
8. Niet verlaten: trouw zijn, erbij blijven, ook als iets niet op te lossen valt of misgaat.
Paragraaf 1.8 Wat levert presentie op?
Voor de zorgvrager:
- Het geeft erkenning aan de ander. Gezien en gehoord worden: ‘Ik mag er zijn, zoals ik ben!’
- Deze erkenning en waardigheid biedt ruimte/rust voor
1. Ontplooien van krachten
2. Ontdekken van talenten
3. Inzetten en ontwikkelen van talenten
