Domein leefomgeving Wonen in Nederland
Hoofdstuk 1
Waterbeheer Nederland:
Rijkswaterstaat en de waterschappen zijn de waterbeheerders in Nederland. Zij zorgen er
onder meer voor dat er voldoende water is. En dat het land is beschermd tegen
overstromingen. Daarnaast zijn ook provincies en gemeenten betrokken bij het waterbeheer.
Rijkswaterstaat -> Beheer grote wateren zoals zee en rivieren, waarschuwt voor hoog water
en storm op zee, onderhoud stuwen, dijken, dammen en stormvloedkering en ze geven
rivieren meer ruimte door uiterwaarden te verdiepen.
Waterschappen -> Beheer regionale wateren zoals kanalen en poldervaarten, zorgen voor
schoonwater, beschermen tegen overstromingen en zorgen voor voldoende water voor
gewassen en zuivering afvalwater.
Men verwacht in ons deel van Europa door klimaatverandering extremer weer met meer
neerslag, neerslagregime met meer neerslag, toenemende intensiteit van buien en de
windrichting en snelheid blijven gelijk ook komen er vaker droge periodes.
Effecten klimaatverandering -> Zeespiegelstijging en vaker extreem hoog water. Dat
betekent dat de kust landinwaarts verschuift door afslag. Door de zeespiegelstijging is er
een hogere duinafslag dat betekent dat door het water stijgt de duinen onderhevig zijn aan
erosie. Een toenemende neerslaghoeveelheid betekent dat rivieren en sloten meer water
moeten verwerken. Daardoor moet er water weggepompt worden.
In de zomer krijgen natuurgebieden en landbouwgronden vaker last van drooge:
- Door stijging zomertemperatuur neemt verdamping toe
- Nuttige neerslag neemt af daardoor komt er minder water in de bodem om de
grondwaterspiegel aan te vullen
- Door snelle waterafvoer wordt de grondwatervoorraad minder aangevuld en zal de
grondwaterspiegel dalen en daardoor droogt de bovenste laag van de bodem uit.
Nederland is verstedelijkt en daardoor steeds meer verstening van het oppervlak. Door
verstedelijking kan het water moeilijker wegzakken in de bodem.
Het beleid van de overheid is er op gericht dat er in de toekomst geen nieuwe
waterproblemen ontstaan. Bijv als men iets bouwt moeten er eerst oplossingen komen voor
waterproblemen.
In stedelijke gebieden worden regenwater en huishoudelijk water gescheiden. Afvalwater
wordt naar een zuiveringsinstallatie gepompt en regenwater wordt tijdelijk opgeslagen. Op
het platteland worden er waterbergingsgebieden aangelegd of gebieden worden opnieuw
ingericht zodat beken hun oorspronkelijke loop krijgen.
Bodem van Nederland daalt -> Door dijken kunnen rivieren niet meer overstromen daardoor
wordt er geen zand en klei meer afgezet, door verlaging waterstand komen bodemdeeltjes
dichter bij elkaar te liggen en zakt de bodem van het klei en veengebied in,
, aardgaswinningen en veenoxidatie (veen verbindt zich met zuurstof waardoor het in feite
verdampt.)
Oorzaken zeespiegelstijging -> Smeltend landijs en uitzetten van warm oceaanwater
Drietrapsstrategie: Retentie, berging, afvoer, is een maatregel om te voorkomen dat rivieren
overstromen en dat water geleidelijk kan worden afgevoerd.
Stap 1 -> Retentie (vast houden) Je slaat water tijdelijk op
Stap 2 -> Berging van water, dit gebeurd in oppervlakte wateren bijv in uiterwaarden of
meren.
Stap 3 -> Afvoer, de rivier voert water af naar zee
Watertoets -> Beschrijving van de wijze waarop rekening moet worden gehouden met de
waterhuishouding bij nieuwe besluiten op het gebied van ruimtelijke ordening. Zo moeten
altijd de waterschappen worden betrokken en er mag geen gebouw worden neergezet op
een plaats die nodig is voor de drietrapsstrategie en waterproblemen mogen nooit worden
afgewenteld
Tweede Deltacommissie -> commissie met 3 doelen om de waterveiligheid in Nederland te
garanderen. 1. Hetzelfde beschermingsniveau bieden aan iedere Nederlander die achter
een dijk woont. 2. Meer bescherming bieden op plaatsen waar meer sprake kan zijn van
grote groepen slachtoffers en economische schade. 3. Meer bescherming op plaatsen waar
uitval van vitale of kwetsbare infrastructuur landelijke gevolgen kan hebben. Om dit te
garanderen werden en dijkringen ingesteld, met verschillende veiligheidsnormen. Elke
dijkring wordt omgegeven door waterkeringen. Vaak bestaat dit uit dijken of duinen.
Bij vaststellen veiligheidsnorm per dijkring let men op de mogelijke schade bij een
overstroming. Gebieden waar de gevolgen van een overstroming het grootst zouden zijn
krijgen de strengste norm. Bijv de randstad heeft een groter overstromingsrisico dan
Friesland.
Zoet water gebruiken we voor drinkwater, landbouw, visserij en scheepvaart en voor de
energievoorziening. Zoetwater komt met name uit De Rijn, het IJsselmeer en de Maas.
Oorzaken verzilting -> Kwelwater en stijging zeespiegel met een lagere rivierafvoer in de
zomer
Een snelle waterafvoer kan leiden tot verdroging.
Ideeën wateroverlast en tekort op te lossen -> Omgekeerde drainage, kwelwater gebruiken
voor fruitteelt en natuurontwikkeling
Hoofdstuk 1
Waterbeheer Nederland:
Rijkswaterstaat en de waterschappen zijn de waterbeheerders in Nederland. Zij zorgen er
onder meer voor dat er voldoende water is. En dat het land is beschermd tegen
overstromingen. Daarnaast zijn ook provincies en gemeenten betrokken bij het waterbeheer.
Rijkswaterstaat -> Beheer grote wateren zoals zee en rivieren, waarschuwt voor hoog water
en storm op zee, onderhoud stuwen, dijken, dammen en stormvloedkering en ze geven
rivieren meer ruimte door uiterwaarden te verdiepen.
Waterschappen -> Beheer regionale wateren zoals kanalen en poldervaarten, zorgen voor
schoonwater, beschermen tegen overstromingen en zorgen voor voldoende water voor
gewassen en zuivering afvalwater.
Men verwacht in ons deel van Europa door klimaatverandering extremer weer met meer
neerslag, neerslagregime met meer neerslag, toenemende intensiteit van buien en de
windrichting en snelheid blijven gelijk ook komen er vaker droge periodes.
Effecten klimaatverandering -> Zeespiegelstijging en vaker extreem hoog water. Dat
betekent dat de kust landinwaarts verschuift door afslag. Door de zeespiegelstijging is er
een hogere duinafslag dat betekent dat door het water stijgt de duinen onderhevig zijn aan
erosie. Een toenemende neerslaghoeveelheid betekent dat rivieren en sloten meer water
moeten verwerken. Daardoor moet er water weggepompt worden.
In de zomer krijgen natuurgebieden en landbouwgronden vaker last van drooge:
- Door stijging zomertemperatuur neemt verdamping toe
- Nuttige neerslag neemt af daardoor komt er minder water in de bodem om de
grondwaterspiegel aan te vullen
- Door snelle waterafvoer wordt de grondwatervoorraad minder aangevuld en zal de
grondwaterspiegel dalen en daardoor droogt de bovenste laag van de bodem uit.
Nederland is verstedelijkt en daardoor steeds meer verstening van het oppervlak. Door
verstedelijking kan het water moeilijker wegzakken in de bodem.
Het beleid van de overheid is er op gericht dat er in de toekomst geen nieuwe
waterproblemen ontstaan. Bijv als men iets bouwt moeten er eerst oplossingen komen voor
waterproblemen.
In stedelijke gebieden worden regenwater en huishoudelijk water gescheiden. Afvalwater
wordt naar een zuiveringsinstallatie gepompt en regenwater wordt tijdelijk opgeslagen. Op
het platteland worden er waterbergingsgebieden aangelegd of gebieden worden opnieuw
ingericht zodat beken hun oorspronkelijke loop krijgen.
Bodem van Nederland daalt -> Door dijken kunnen rivieren niet meer overstromen daardoor
wordt er geen zand en klei meer afgezet, door verlaging waterstand komen bodemdeeltjes
dichter bij elkaar te liggen en zakt de bodem van het klei en veengebied in,
, aardgaswinningen en veenoxidatie (veen verbindt zich met zuurstof waardoor het in feite
verdampt.)
Oorzaken zeespiegelstijging -> Smeltend landijs en uitzetten van warm oceaanwater
Drietrapsstrategie: Retentie, berging, afvoer, is een maatregel om te voorkomen dat rivieren
overstromen en dat water geleidelijk kan worden afgevoerd.
Stap 1 -> Retentie (vast houden) Je slaat water tijdelijk op
Stap 2 -> Berging van water, dit gebeurd in oppervlakte wateren bijv in uiterwaarden of
meren.
Stap 3 -> Afvoer, de rivier voert water af naar zee
Watertoets -> Beschrijving van de wijze waarop rekening moet worden gehouden met de
waterhuishouding bij nieuwe besluiten op het gebied van ruimtelijke ordening. Zo moeten
altijd de waterschappen worden betrokken en er mag geen gebouw worden neergezet op
een plaats die nodig is voor de drietrapsstrategie en waterproblemen mogen nooit worden
afgewenteld
Tweede Deltacommissie -> commissie met 3 doelen om de waterveiligheid in Nederland te
garanderen. 1. Hetzelfde beschermingsniveau bieden aan iedere Nederlander die achter
een dijk woont. 2. Meer bescherming bieden op plaatsen waar meer sprake kan zijn van
grote groepen slachtoffers en economische schade. 3. Meer bescherming op plaatsen waar
uitval van vitale of kwetsbare infrastructuur landelijke gevolgen kan hebben. Om dit te
garanderen werden en dijkringen ingesteld, met verschillende veiligheidsnormen. Elke
dijkring wordt omgegeven door waterkeringen. Vaak bestaat dit uit dijken of duinen.
Bij vaststellen veiligheidsnorm per dijkring let men op de mogelijke schade bij een
overstroming. Gebieden waar de gevolgen van een overstroming het grootst zouden zijn
krijgen de strengste norm. Bijv de randstad heeft een groter overstromingsrisico dan
Friesland.
Zoet water gebruiken we voor drinkwater, landbouw, visserij en scheepvaart en voor de
energievoorziening. Zoetwater komt met name uit De Rijn, het IJsselmeer en de Maas.
Oorzaken verzilting -> Kwelwater en stijging zeespiegel met een lagere rivierafvoer in de
zomer
Een snelle waterafvoer kan leiden tot verdroging.
Ideeën wateroverlast en tekort op te lossen -> Omgekeerde drainage, kwelwater gebruiken
voor fruitteelt en natuurontwikkeling
