Geschiedenis de koude oorlog
De macht over Europa was verdeeld onder de Verenigde staten en de Sovjet-Unie. Beide
grondmachten waren bang voor teveel overheersing op het verzwakte Europese land door een ander.
Duitsland werd in 1949 in tweeën gedeeld. Het westen vormde de Bondsrepubliek Duitsland
(BRD) en het oosten de Duitse Democratische Republiek (DDR). De DDR, Polen, Hongarije,
Roemenië, Bulgarije en Tsjecho-Slowakije werden satellietstaten van de Sovjet-Unie. Deze
satellietstaten hadden een communistische regering. De Sovjet-Unie had er veel invloed.
De Jaren 1945-1989 werden gekenmerkt door de Koude Oorlog tussen de VS en de Sovjet-Unie.
Tijdens de Koude Oorlog was er nooit direct oorlog gevoerd. De Koude oorlog kan worden gezien
als een politiek conflict tussen de VS en de Sovjet-Unie.
De belangrijkste kenmerken van de Koude Oorlog zijn:
• Een gebrek aan vertrouwen tussen politici aan beide kanten.
• Er werden grote legers en enorme (nucleaire) wapenarsenalen opgebouwd om de andere
partij te bedreigen, zonder deze direct te gebruiken.
• De media werden gebruikt om de daden van de andere kant te bekritiseren.
• Er werd samengewerkt met iedereen die een vijand van de andere kant was.
De angst voor het inzetten van atoombommen was echter zo groot, dat dit het uitbreken van
conflicten verhinderde.
De VS had een democratie als politiek systeem en Kapitalisme als economisch systeem.
De Sovjet-Unie heeft een dictatuur als politiek systeem en Communisme als economisch systeem.
De gedachte achter het kapitalisme is: Hoe groter de bijdrage aan de economie, hoe groter de
voorspoed van het individu.
De leider van de Sovjet-Unie was Jozef Stalin. Het voordeel van het communisme was dat de
leiders van de Sovjet-Unie de staat weer snel en krachtig konden hervormen. Een nadeel is dat er
geen winst komt op de investeringen.
De gedachte achter het communisme is: Iedereen moet gelijk zijn en ongeacht het werk moet
iedereen het zelfde krijgen. Hoewel gelijkheid mooi klinkt, leidde dit er echter toe dat mensen zich
niet meer maximaal wilde inzetten. Je kreeg ongeacht je inzet toch gelijk betaald als de anderen.
Het gevolg was dat er niet meer goed gewerkt werd, waardoor de kosten toenamen en de winsten
inzakten.
Het regime van Stalin was een totalitair regime. Politieke tegenstanders werden vervolgd, uit de
weg geruimd of verdwenen plotseling.
Met showprocessen werden mensen in de rechtbank van allerlei zaken beschuldigd zonder enig
bewijs. Vaak werden de aangeklaagden zo erg gemarteld dat ze liever schuld bekenden, terwijl ze
onschuldig waren. Deze mensen werden naar strafkampen gestuurd: Vaak in het koude en afgelegen
Siberië. Hele bevolkingsgroepen werden door Stalin en zijn rode leger vermoord. Het uitmoorden
van bevolkingsgroepen noem je zuiveringen.
Er was geen vrijheid van meningsuiting en er was sprake van strenge censuur van de media.
, Tijdens zijn regeerperiode gebruikte Stalin Propaganda om het beeld wat anderen van hem hadden
positief te beïnvloeden. De bevolking werd geïndoctrineerd. De staat had bijna volledige controle
op het dagelijkse leven van mensen.
Stalin stierf in 1953 en werd opgevolgd door Nikita Chroesjtsjov.
In 1949 werd de NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) opgericht door de VS en enkele
West-Europese landen. De NAVO is een militair verdrag dat wederzijdse verdediging en
samenwerking van de legers van de westerse landen regelt. Het belangrijkste artikel van het verdrag
stelt dat een aanval op een NAVO-lid zou worden gezien als een aanval op allemaal. Doordat de
BRD zich ook aansloot bij de NAVO, besloot de Sovjet-Unie het Warschaupact op te richten. Dit
was een soortgelijk verdrag van het Oostblok.
In 1945 werd de Verenigde Naties (VN) opgericht. De Veiligheidsraad is een belangrijke instelling
van de VN om conflicten in de wereld te onderzoeken en hierover besluiten nemen.
Een nadeel van de Veiligheidsraad is echter dat een aantal landen gebruik kan maken van vetorecht.
Dit zijn de VS, Sovjet-Unie, Engeland, Frankrijk en China. Met dit vetorecht kunnen ze tegen een
besluit van de Veiligheidsraad stemmen, waarna er geen actie wordt ondernomen.
In 1950 werd in de Verklaring van Schuman voorgesteld een Europese Gemeenschap voor Kolen en
Staal (EGKS) op te richten. Dit gebeurde met de ondertekening van het Verdrag van Parijs in 1951.
Hierdoor ontstond een gemeenschappelijke markt voor Kolen en staal tussen de zes oprichtende
landen (België,de BRD, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland).
In 1957 werd het Verdrag van Rome getekend. Hiermee richtten ze een Europese Economische
Gemeenschap (EEG) op. De EEG was gebaseerd op een ruimere markt met een reeks goederen en
diensten. In 1968 werden de douanerechten tussen de 6 landen volledig afgeschaft.
In 1992 werd het Verdrag van Maastricht ondertekend. Hiermee werd de Europese Unie opgericht.
Het ijzeren gordijn was een scheidingslijn tussen het Oostblok en het westen.
De Berlijnse muur bestond van 1961 tot 1989. De Berlijnse muur was het bekendste symbool van
de Koude Oorlog. Nadat veel Duitsers van Oost naar West vluchtte besloot de Sovjet-Unie om de
Berlijnse muur te bouwen.
Tijdens de jaren 50 was er in west Duitsland het wirtschaftswunder. Dit was het herstel na de
Tweede Wereldoorlog. Dat werd mede mogelijk gemaakt door het Marshallplan.
Het Marshallplan was gericht op het economische herstel van de door oorlog getroffen landen in
Europa, waardoor het communisme minder kans kreeg om zich uit te breiden. De VS wilden zo de
aantrekkingskracht van communistische partijen in West-Europese verkleinen.
De VS hielp Duitsland in 1948 met het doorvoeren van de Duitse mark. Als een reactie daarop sloot
de Sovjet-Unie alle toegangswegen naar West-Berlijn af. Dit was de blokkade van Berlijn en duurde
tot mei 1949. Goederen konden door de blokkade alleen per vliegtuig worden gebracht. Dit wordt
de luchtbrug genoemd. De oprichting van de NAVO was een gevolg van de blokkade van Berlijn. In
1955 werd besloten dat West-Duitsland zich weer mocht gaan bewapenen.
Containmentpolitiek is het in bedwang houden van het communisme.
De macht over Europa was verdeeld onder de Verenigde staten en de Sovjet-Unie. Beide
grondmachten waren bang voor teveel overheersing op het verzwakte Europese land door een ander.
Duitsland werd in 1949 in tweeën gedeeld. Het westen vormde de Bondsrepubliek Duitsland
(BRD) en het oosten de Duitse Democratische Republiek (DDR). De DDR, Polen, Hongarije,
Roemenië, Bulgarije en Tsjecho-Slowakije werden satellietstaten van de Sovjet-Unie. Deze
satellietstaten hadden een communistische regering. De Sovjet-Unie had er veel invloed.
De Jaren 1945-1989 werden gekenmerkt door de Koude Oorlog tussen de VS en de Sovjet-Unie.
Tijdens de Koude Oorlog was er nooit direct oorlog gevoerd. De Koude oorlog kan worden gezien
als een politiek conflict tussen de VS en de Sovjet-Unie.
De belangrijkste kenmerken van de Koude Oorlog zijn:
• Een gebrek aan vertrouwen tussen politici aan beide kanten.
• Er werden grote legers en enorme (nucleaire) wapenarsenalen opgebouwd om de andere
partij te bedreigen, zonder deze direct te gebruiken.
• De media werden gebruikt om de daden van de andere kant te bekritiseren.
• Er werd samengewerkt met iedereen die een vijand van de andere kant was.
De angst voor het inzetten van atoombommen was echter zo groot, dat dit het uitbreken van
conflicten verhinderde.
De VS had een democratie als politiek systeem en Kapitalisme als economisch systeem.
De Sovjet-Unie heeft een dictatuur als politiek systeem en Communisme als economisch systeem.
De gedachte achter het kapitalisme is: Hoe groter de bijdrage aan de economie, hoe groter de
voorspoed van het individu.
De leider van de Sovjet-Unie was Jozef Stalin. Het voordeel van het communisme was dat de
leiders van de Sovjet-Unie de staat weer snel en krachtig konden hervormen. Een nadeel is dat er
geen winst komt op de investeringen.
De gedachte achter het communisme is: Iedereen moet gelijk zijn en ongeacht het werk moet
iedereen het zelfde krijgen. Hoewel gelijkheid mooi klinkt, leidde dit er echter toe dat mensen zich
niet meer maximaal wilde inzetten. Je kreeg ongeacht je inzet toch gelijk betaald als de anderen.
Het gevolg was dat er niet meer goed gewerkt werd, waardoor de kosten toenamen en de winsten
inzakten.
Het regime van Stalin was een totalitair regime. Politieke tegenstanders werden vervolgd, uit de
weg geruimd of verdwenen plotseling.
Met showprocessen werden mensen in de rechtbank van allerlei zaken beschuldigd zonder enig
bewijs. Vaak werden de aangeklaagden zo erg gemarteld dat ze liever schuld bekenden, terwijl ze
onschuldig waren. Deze mensen werden naar strafkampen gestuurd: Vaak in het koude en afgelegen
Siberië. Hele bevolkingsgroepen werden door Stalin en zijn rode leger vermoord. Het uitmoorden
van bevolkingsgroepen noem je zuiveringen.
Er was geen vrijheid van meningsuiting en er was sprake van strenge censuur van de media.
, Tijdens zijn regeerperiode gebruikte Stalin Propaganda om het beeld wat anderen van hem hadden
positief te beïnvloeden. De bevolking werd geïndoctrineerd. De staat had bijna volledige controle
op het dagelijkse leven van mensen.
Stalin stierf in 1953 en werd opgevolgd door Nikita Chroesjtsjov.
In 1949 werd de NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) opgericht door de VS en enkele
West-Europese landen. De NAVO is een militair verdrag dat wederzijdse verdediging en
samenwerking van de legers van de westerse landen regelt. Het belangrijkste artikel van het verdrag
stelt dat een aanval op een NAVO-lid zou worden gezien als een aanval op allemaal. Doordat de
BRD zich ook aansloot bij de NAVO, besloot de Sovjet-Unie het Warschaupact op te richten. Dit
was een soortgelijk verdrag van het Oostblok.
In 1945 werd de Verenigde Naties (VN) opgericht. De Veiligheidsraad is een belangrijke instelling
van de VN om conflicten in de wereld te onderzoeken en hierover besluiten nemen.
Een nadeel van de Veiligheidsraad is echter dat een aantal landen gebruik kan maken van vetorecht.
Dit zijn de VS, Sovjet-Unie, Engeland, Frankrijk en China. Met dit vetorecht kunnen ze tegen een
besluit van de Veiligheidsraad stemmen, waarna er geen actie wordt ondernomen.
In 1950 werd in de Verklaring van Schuman voorgesteld een Europese Gemeenschap voor Kolen en
Staal (EGKS) op te richten. Dit gebeurde met de ondertekening van het Verdrag van Parijs in 1951.
Hierdoor ontstond een gemeenschappelijke markt voor Kolen en staal tussen de zes oprichtende
landen (België,de BRD, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland).
In 1957 werd het Verdrag van Rome getekend. Hiermee richtten ze een Europese Economische
Gemeenschap (EEG) op. De EEG was gebaseerd op een ruimere markt met een reeks goederen en
diensten. In 1968 werden de douanerechten tussen de 6 landen volledig afgeschaft.
In 1992 werd het Verdrag van Maastricht ondertekend. Hiermee werd de Europese Unie opgericht.
Het ijzeren gordijn was een scheidingslijn tussen het Oostblok en het westen.
De Berlijnse muur bestond van 1961 tot 1989. De Berlijnse muur was het bekendste symbool van
de Koude Oorlog. Nadat veel Duitsers van Oost naar West vluchtte besloot de Sovjet-Unie om de
Berlijnse muur te bouwen.
Tijdens de jaren 50 was er in west Duitsland het wirtschaftswunder. Dit was het herstel na de
Tweede Wereldoorlog. Dat werd mede mogelijk gemaakt door het Marshallplan.
Het Marshallplan was gericht op het economische herstel van de door oorlog getroffen landen in
Europa, waardoor het communisme minder kans kreeg om zich uit te breiden. De VS wilden zo de
aantrekkingskracht van communistische partijen in West-Europese verkleinen.
De VS hielp Duitsland in 1948 met het doorvoeren van de Duitse mark. Als een reactie daarop sloot
de Sovjet-Unie alle toegangswegen naar West-Berlijn af. Dit was de blokkade van Berlijn en duurde
tot mei 1949. Goederen konden door de blokkade alleen per vliegtuig worden gebracht. Dit wordt
de luchtbrug genoemd. De oprichting van de NAVO was een gevolg van de blokkade van Berlijn. In
1955 werd besloten dat West-Duitsland zich weer mocht gaan bewapenen.
Containmentpolitiek is het in bedwang houden van het communisme.
