Probleem 13: De dag kwijt.
Probleemstelling: Wat is dementie?
1. Wat is dementie?
Dementie is een verzamelnaam voor verschillende geheugenstoornissen, waarbij nieuwe
informatie niet meer wordt opgeslagen en oude formatie op een gegeven moment niet
meer uit het geheugen is op te diepen.
Dementie tast het algemene functioneren aan, bij lichte dementie zijn sociale
activiteiten belemmerd, maar is er nog voldoende zelfzorgvermogen aanwezig. Bij een
matige dementie is zelfstandig wonen riskant geworden, bij een ernstige dementie is
voortdurend toezicht nodig.
Dementie is onder te verdelen in degeneratief en non-degeneratief:
Degeneratieve dementie (centrale zenuwstelsel zelf wordt aangetast)
intrinsiek Alzheimer is een progressieve ziekte op basis van uitval van
hersencellen, die in de loop van de jaren leidt tot een ernstig verval van de
hogere cognitieve functies, daardoor tot een volstrekte hulpeloosheid en
uiteindelijk de dood. Het is een corticale degeneratieve dementie; dat is een
geheugenstoornis waar tenminste een van je functies is beschadigd. Alzheimer
duurt gemiddeld 7 jaar, uiteindelijk ga je dood.
Non-degeneratieve dementie (oorzaken van buitenaf zoals infecties en door
ziektes)(afnemen of vermindering van orgaan of functie): Vasculaire dementie
is dat je bloedvaten vernauwen door ophoping. Persisterende dementie is dat
je dementie kan krijgen door overmatig alcohol gebruik of door vergiftiging van
bijvoorbeeld metalen.
Bij mensen met dementie is een verhoogde concentratie ‘neurotic plaques’(seniele
plaques) te vinden in de ‘cerebral cortex’ (de communicatie in de hersenen gaat fout
doordat de zenuwcellen niet meer goed werken). Een toename van de plaques is
geassocieerd met de versterking van de cognitieve verslechtering. De plaques bestaan uit
het proteïne Amyloid, omgeven door degeneratieve cellulaire fragmenten.
2. Wat is de diagnose?
Geheugenverlies is een van de eerste symptomen van dementie en is nodig om de
diagnose te kunnen stellen. Personen met dementie krijgen moeite met het leren van
nieuwe dingen of vergeten eerder geleerde dingen.
Om de diagnose dementie te stellen moet het geheugen getest worden. De patiënt moet
dan een lijst met woorden leren, herhalen, nog eens herhalen en dan moet de patiënt in
staat zijn om de woorden te herkennen (register, retain, recall en recognize information).
Neuropsychologisch onderzoek.
Cognitieve stoornissen:
Afasie
Apraxie
Agnosie
Atrofie.
,Een medische techniek is een MRI of CT scan. Bij dementie is het volume/grootte van de
cortex 1/3 kleiner. Dit is te zien op de MRI of CT scan. Dit noemen we atrofie-
verkrimpen van de hersencellen.
3. Wat is de prevalentie?
Prevalentie 1 januari 2011 51.900 gevallen van dementie bekend bij de huisarts,
waarvan 19.900 mannen en 32.000 vrouwen.
Incidentie 2011 12.700 nieuwe gevallen op basis van huisartsenregistratie LINH,
waarvan 4.100 mannen en 8.600 vrouwen.
prevalentie dementie (180.000-250.000)
prevalentie alzheimer (130.000-180.000)
Alzheimer kan ook op jonge leeftijd voorkomen (door genetische factoren).
4. De anatomie van de hersenen? (delen en functies, volgens de bron van
Popeijus)
Hersenen kunnen verdeeld worden in 4 delen:
De grote hersenen (cerebrum)
De kleine hersenen (cerebellum)
De tussenhersenen (diencephalon)
De hersenstam
De grote hersenen bestuurt de samentrekking van de skeletspieren. De grote hersenen
vormen het centrum van leren, emotie, geheugen en waarneming (perceptie). De grote
hersenen kunnen verdeeld worden in een linker- en rechter hersenhelft (hemisfeer).
De cerebrale cortex is van belang voor perceptie, vrijwillige beweging en voor leren. De
cerebrale cortex is te verdelen in een linker- en rechterhelft.
De linkerhelft ontvangt informatie van beweging en bestuurt de beweging van de
rechterhelft van het lichaam.
De rechterhelft ontvangt informatie van beweging en bestuurt de beweging van
de linkerhelft van het lichaam.
De hersenbalk (corpus callosum) verbindt de twee hersenhelften.
De basale kernen zijn clusters van neuronen en dienen als centra voor planning en het
leren
van beweging.
De grote hersenen (kwabben) bestaan uit dichte gekronkelde weefselmassa’s. De
buitenste laag is de hersenschors (grijze stof dendrieten en korte axonen). Onder de
hersenschors bevindt zich de witte stof (lange axonen), die vooral bestaat uit
zenuwvezels waarmee de zenuwcellen in de hersenschors met andere delen van het
zenuwstelsel zijn verbonden.
De kleine hersenen heeft meerdere functies:
Het besturen beweging en balans.
Het helpen bij het leren en onthouden van motorische vaardigheden.
Ontvangen van sensorische informatie over de lengte van spieren, positie van
gewrichten en over de invoer van auditieve en visuele systemen
, Toezicht houden op de motorische commando’s die door de grote hersenen
worden afgegeven. Deze worden geïntegreerd als de kleine hersenen
foutcontroles uitvoeren tijdens motorische en waarneming functies.
De ganglia is een onderdeel van de kleine hersenen en zorgt voor motoriek en
lichaamsbeweging.
De tussenhersenen leiden de thalamus, hypothalamus, epithalamus en amygdala.
De thalamus is het belangrijkste invoercentrum voor sensorische informatie dat naar de
grote hersenen gaat. De inkomende informatie van alle zintuigen wordt gesorteerd in de
thalamus en verzonden naar de juiste cerebrale centra voor verdere verwerking. De
thalamus wordt gevormd door 2 massa’s, elk ongeveer de grootte en vorm van een
walnoot.
De hypothalamus is de thermostaat van het lichaam en de centrale biologische klok.
Via de hypofyse* reguleert de hypothalamus honger en dorst, speelt het een rol in het
seksgedrag en het paringsgedrag en bestuurt de vecht-of-vlucht reactie. De
hypothalamus is een bron van de achterste hormonen en vrijgegeven hormonen die
inwerken op de hypofysevoorkwab.
*Hypofyse of hersenaanhangsel is een hormoonklier onder aan de hersenen, die in
verbinding staat met de hypothalamus en o.a. stimulerende hormonen afscheidt.
Stimulerende hormonen stimuleren de werking van andere hormoonklieren.
De epithalamus omvat de pijnappelklier, de bron van melatonine. Het bevat ook een
van de clusters van capillairen die cerebrospinale vloeistof genereren van bloed.
De amygdala is een amandelvormige massa van kernen en neuronen, die dicht bij de
basis van de grote hersenen ligt. De amygdala heeft de belangrijkste rol bij het opslaan
van emotioneel geheugen.
Het limbische systeem reguleert de ervaring en uitdrukking van emoties en de
automatische lichaamsfuncties. Door het genereren van emoties telt het limbische
systeem mensen in staat op lichamelijke of geestelijke schokken te reageren en deze te
overleven.
De hippocampus is belangrijk voor het vormen en terughalen van herinneringen. Via
het limbische systeem zijn emotioneel geladen herinneringen gemakkelijker terug te
halen dan andere herinneringen. De hippocampus is ook belangrijk bij de
geheugenopslag voor het langetermijngeheugen.
De hersenstam bestaat uit middenhersenen (ontvangen verschillende sensorische
informatie en stuurt dit naar de voorste hersenen), de pons (brug grote en kleine
hersenen) (brug van verrol) en het verlengde merg (medulla (oblongata)). De
hersenstam (medulla) verbindt de grote hersenen met het ruggenmerg. Diep in het
bovenste gedeelte van de hersenenstam bevindt zich een systeem van zenuwcellen en
zenuwvezels; het reticulair activeringssysteem. Dit regelt de mate van bewustzijn en
alertheid. De hersenstam zorgt voor de automatische regulatie van essentiële
lichaamsfuncties zoals ademhalen en hartslag. De hersenstam speelt ook een rol bij het
controleren van de lichaamshouding. Bij ernstige beschadiging van de gehele hersenstam
verliest men het bewustzijn en komen deze automatische lichaamsfuncties tot stilstand.
De dood zal dan snel intreden.
Probleemstelling: Wat is dementie?
1. Wat is dementie?
Dementie is een verzamelnaam voor verschillende geheugenstoornissen, waarbij nieuwe
informatie niet meer wordt opgeslagen en oude formatie op een gegeven moment niet
meer uit het geheugen is op te diepen.
Dementie tast het algemene functioneren aan, bij lichte dementie zijn sociale
activiteiten belemmerd, maar is er nog voldoende zelfzorgvermogen aanwezig. Bij een
matige dementie is zelfstandig wonen riskant geworden, bij een ernstige dementie is
voortdurend toezicht nodig.
Dementie is onder te verdelen in degeneratief en non-degeneratief:
Degeneratieve dementie (centrale zenuwstelsel zelf wordt aangetast)
intrinsiek Alzheimer is een progressieve ziekte op basis van uitval van
hersencellen, die in de loop van de jaren leidt tot een ernstig verval van de
hogere cognitieve functies, daardoor tot een volstrekte hulpeloosheid en
uiteindelijk de dood. Het is een corticale degeneratieve dementie; dat is een
geheugenstoornis waar tenminste een van je functies is beschadigd. Alzheimer
duurt gemiddeld 7 jaar, uiteindelijk ga je dood.
Non-degeneratieve dementie (oorzaken van buitenaf zoals infecties en door
ziektes)(afnemen of vermindering van orgaan of functie): Vasculaire dementie
is dat je bloedvaten vernauwen door ophoping. Persisterende dementie is dat
je dementie kan krijgen door overmatig alcohol gebruik of door vergiftiging van
bijvoorbeeld metalen.
Bij mensen met dementie is een verhoogde concentratie ‘neurotic plaques’(seniele
plaques) te vinden in de ‘cerebral cortex’ (de communicatie in de hersenen gaat fout
doordat de zenuwcellen niet meer goed werken). Een toename van de plaques is
geassocieerd met de versterking van de cognitieve verslechtering. De plaques bestaan uit
het proteïne Amyloid, omgeven door degeneratieve cellulaire fragmenten.
2. Wat is de diagnose?
Geheugenverlies is een van de eerste symptomen van dementie en is nodig om de
diagnose te kunnen stellen. Personen met dementie krijgen moeite met het leren van
nieuwe dingen of vergeten eerder geleerde dingen.
Om de diagnose dementie te stellen moet het geheugen getest worden. De patiënt moet
dan een lijst met woorden leren, herhalen, nog eens herhalen en dan moet de patiënt in
staat zijn om de woorden te herkennen (register, retain, recall en recognize information).
Neuropsychologisch onderzoek.
Cognitieve stoornissen:
Afasie
Apraxie
Agnosie
Atrofie.
,Een medische techniek is een MRI of CT scan. Bij dementie is het volume/grootte van de
cortex 1/3 kleiner. Dit is te zien op de MRI of CT scan. Dit noemen we atrofie-
verkrimpen van de hersencellen.
3. Wat is de prevalentie?
Prevalentie 1 januari 2011 51.900 gevallen van dementie bekend bij de huisarts,
waarvan 19.900 mannen en 32.000 vrouwen.
Incidentie 2011 12.700 nieuwe gevallen op basis van huisartsenregistratie LINH,
waarvan 4.100 mannen en 8.600 vrouwen.
prevalentie dementie (180.000-250.000)
prevalentie alzheimer (130.000-180.000)
Alzheimer kan ook op jonge leeftijd voorkomen (door genetische factoren).
4. De anatomie van de hersenen? (delen en functies, volgens de bron van
Popeijus)
Hersenen kunnen verdeeld worden in 4 delen:
De grote hersenen (cerebrum)
De kleine hersenen (cerebellum)
De tussenhersenen (diencephalon)
De hersenstam
De grote hersenen bestuurt de samentrekking van de skeletspieren. De grote hersenen
vormen het centrum van leren, emotie, geheugen en waarneming (perceptie). De grote
hersenen kunnen verdeeld worden in een linker- en rechter hersenhelft (hemisfeer).
De cerebrale cortex is van belang voor perceptie, vrijwillige beweging en voor leren. De
cerebrale cortex is te verdelen in een linker- en rechterhelft.
De linkerhelft ontvangt informatie van beweging en bestuurt de beweging van de
rechterhelft van het lichaam.
De rechterhelft ontvangt informatie van beweging en bestuurt de beweging van
de linkerhelft van het lichaam.
De hersenbalk (corpus callosum) verbindt de twee hersenhelften.
De basale kernen zijn clusters van neuronen en dienen als centra voor planning en het
leren
van beweging.
De grote hersenen (kwabben) bestaan uit dichte gekronkelde weefselmassa’s. De
buitenste laag is de hersenschors (grijze stof dendrieten en korte axonen). Onder de
hersenschors bevindt zich de witte stof (lange axonen), die vooral bestaat uit
zenuwvezels waarmee de zenuwcellen in de hersenschors met andere delen van het
zenuwstelsel zijn verbonden.
De kleine hersenen heeft meerdere functies:
Het besturen beweging en balans.
Het helpen bij het leren en onthouden van motorische vaardigheden.
Ontvangen van sensorische informatie over de lengte van spieren, positie van
gewrichten en over de invoer van auditieve en visuele systemen
, Toezicht houden op de motorische commando’s die door de grote hersenen
worden afgegeven. Deze worden geïntegreerd als de kleine hersenen
foutcontroles uitvoeren tijdens motorische en waarneming functies.
De ganglia is een onderdeel van de kleine hersenen en zorgt voor motoriek en
lichaamsbeweging.
De tussenhersenen leiden de thalamus, hypothalamus, epithalamus en amygdala.
De thalamus is het belangrijkste invoercentrum voor sensorische informatie dat naar de
grote hersenen gaat. De inkomende informatie van alle zintuigen wordt gesorteerd in de
thalamus en verzonden naar de juiste cerebrale centra voor verdere verwerking. De
thalamus wordt gevormd door 2 massa’s, elk ongeveer de grootte en vorm van een
walnoot.
De hypothalamus is de thermostaat van het lichaam en de centrale biologische klok.
Via de hypofyse* reguleert de hypothalamus honger en dorst, speelt het een rol in het
seksgedrag en het paringsgedrag en bestuurt de vecht-of-vlucht reactie. De
hypothalamus is een bron van de achterste hormonen en vrijgegeven hormonen die
inwerken op de hypofysevoorkwab.
*Hypofyse of hersenaanhangsel is een hormoonklier onder aan de hersenen, die in
verbinding staat met de hypothalamus en o.a. stimulerende hormonen afscheidt.
Stimulerende hormonen stimuleren de werking van andere hormoonklieren.
De epithalamus omvat de pijnappelklier, de bron van melatonine. Het bevat ook een
van de clusters van capillairen die cerebrospinale vloeistof genereren van bloed.
De amygdala is een amandelvormige massa van kernen en neuronen, die dicht bij de
basis van de grote hersenen ligt. De amygdala heeft de belangrijkste rol bij het opslaan
van emotioneel geheugen.
Het limbische systeem reguleert de ervaring en uitdrukking van emoties en de
automatische lichaamsfuncties. Door het genereren van emoties telt het limbische
systeem mensen in staat op lichamelijke of geestelijke schokken te reageren en deze te
overleven.
De hippocampus is belangrijk voor het vormen en terughalen van herinneringen. Via
het limbische systeem zijn emotioneel geladen herinneringen gemakkelijker terug te
halen dan andere herinneringen. De hippocampus is ook belangrijk bij de
geheugenopslag voor het langetermijngeheugen.
De hersenstam bestaat uit middenhersenen (ontvangen verschillende sensorische
informatie en stuurt dit naar de voorste hersenen), de pons (brug grote en kleine
hersenen) (brug van verrol) en het verlengde merg (medulla (oblongata)). De
hersenstam (medulla) verbindt de grote hersenen met het ruggenmerg. Diep in het
bovenste gedeelte van de hersenenstam bevindt zich een systeem van zenuwcellen en
zenuwvezels; het reticulair activeringssysteem. Dit regelt de mate van bewustzijn en
alertheid. De hersenstam zorgt voor de automatische regulatie van essentiële
lichaamsfuncties zoals ademhalen en hartslag. De hersenstam speelt ook een rol bij het
controleren van de lichaamshouding. Bij ernstige beschadiging van de gehele hersenstam
verliest men het bewustzijn en komen deze automatische lichaamsfuncties tot stilstand.
De dood zal dan snel intreden.
