Samenvatting De samenleving, 14e editie Sociologie (SW1C02)

Inhoud samenvatting sociologie
Sociologie les 1.......................................................................................................................................2
Hoofdstuk 1&2.......................................................................................................................................2
Zienswijzen binnen sociologie (sociologische onderzoeksbenaderingen):.........................................3
Theoretische benaderingen:...............................................................................................................3
Begrippen:..........................................................................................................................................5
Onderzoeksmethoden:.......................................................................................................................6
Sociologie les 2.......................................................................................................................................7
Hoofdstuk 7............................................................................................................................................7
Begrippen:........................................................................................................................................10
Sociologie les 3.....................................................................................................................................11
Hoofdstuk 3..........................................................................................................................................11
Sociologie les 4.....................................................................................................................................15
Hoofdstuk 8..........................................................................................................................................15
Sociologie les 5.....................................................................................................................................20
Hoofdstuk 18........................................................................................................................................20
Sociologie les 6.....................................................................................................................................25
Hoofdstuk 15 & blz. 393 t/m 406..........................................................................................................25
Sociologie les 7.....................................................................................................................................30
Hoofdstuk 11........................................................................................................................................30
Sociologie les 8.....................................................................................................................................35
Hoofdstuk 13 blz. 406 t/m 430 & hoofdstuk 14....................................................................................35

,Sociologie les 1

Hoofdstuk 1&2
Sociologie is het bestuderen en onderzoeken van de samenleving. Alles wat er in de samenleving
gebeurt roept bij een socioloog vragen op.

Sociologische verbeelding:
 sociale problemen VS persoonlijke problemen
 kritisch bekijken wat als vanzelfsprekend wordt genomen
 bewust worden van hoe de samenleving werkt
 manier van denken (theorieën) en manier van doen (methoden)
 sociologie VS common sence

Ontstaan van sociologie:
 Economische ontwikkelingen: groei van het kapitalisme en de industriële revolutie (vanaf
1750)
 De ontdekking van de samenleving
 De sociologie als studie van de samenleving

Sociologie is ontstaan bij de overgang van de traditionele naar de moderne samenleving. De drie
hoofdvragen van de sociologie:
1. Hoe is sociale (wan)orde mogelijk?
2. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk?
3. Hoe werkt het proces van rationalisering (modernisering) van de wereld?

De drie grondleggers van sociologie zijn:
 Marx: sociale verandering door economische conflicten die ongelijkheden produceren. Het
kapitalisme creëert sociale conflicten die een revolutionaire verandering teweeg zullen
brengen die tot een socialistische samenleving zonder sociale ongelijkheid zal leiden.
 Durkheim: sociale veranderingen resulteren in verschillende onderlinge bindingen tussen
mensen. (samenleving en solidariteit). Modernisering gekenmerkt door arbeidsdeling.
Samenleving bijeengehouden door verschillen en wederzijdse economische afhankelijkheid.
Traditionele samenleving mechanisch en moderne samenleving organisch.
 Weber: sociale veranderingen door proces van rationalisering (manier van denken). De
traditionele wereld werd vervangen door een rationelere denkwijze.

Conclusies over sociologie:
 Is een wetenschap die systematisch het samenleven van mensen onderzoekt
 Is ontstaan op het breekvlak tussen traditionele en moderne maatschappij
 Is van belang voor veel vraagstukken in de huidige maatschappij

Sociologie speelt zich af op miero(/micro), meso en macro niveau. Hier wordt gekeken naar de
interactie.

,Zienswijzen binnen sociologie (sociologische onderzoeksbenaderingen):

Positivistische sociologie:
 Volgens natuurkundig principe (fysieke, biologische en materiele wereld)
 Op zoek naar wetmatigheden (regelmatigheden in natuur die onontkoombaar zijn)
 Nadruk op empirische feiten (=informatie die we met onze zintuigen kunnen verifiëren)
 Objectiviteit en repliceren
 Deductie (gevolgtrekking uit algemene naar bijzondere)
 Structureel functionalisme, rationelekeuzebenadering
 waarnemersperspectief
Humanistische/interpretatieve sociologie:
 Betekenis van menselijk gedrag en symbolen
 Begrijpen en subjectief interpreteren
 Inductie (verklarende theorie uit feiten en verschijnselen)
 Symbolische interactionisme
 deelnemersperspectief
1. Creativiteit en activiteit van mensen
2. Menselijke ervaringen door sociale en economische organisatie
3. Intieme kennis van deze ervaringen
4. Socioloog heeft politieke en morele rol in sturen naar gelijkwaardige samenleving
Kritische sociologie
 Werkelijkheid bestuderen en documenteren
 Samenleving geen vaststaand, natuurlijk systeem
 Sommige categorieën mensen domineren andere groeperingen
 Samenleving is patroon van ongelijkheid
 conflictsociologie

Theorie: een samenhangend stelsel van uitspraken over hoe en waarom specifieke feiten met elkaar
zijn verbonden
Perspectief: een fundamenteel beeld van de samenleving dat als richtsnoer dient voor theorie en
onderzoek. (het onderliggende beeld van de samenleving dat het wetenschappelijk denken en
onderzoek stuurt.)

Theoretische benaderingen:

Conflictbenadering:
 Sociale ongelijkheden zijn kenmerkend voor de samenleving
 De samenleving biedt sommige groepen meer voordelen dan andere
 De maatschappelijke verhoudingen zijn een resultante van de voortdurende strijd tussen
partijen
 Kernbegrippen: sociale ongelijkheid, stratificatie, macht en strijd
 Marx en C. Wright Mills
 Spanningen en conflicten resulteren in verandering
Kritiek op conflictbenadering:
 Minder objectief
 Weinig aandacht voor gedeelde waarden en normen en afhankelijkheden die eenheid
genereren.

,  Macroniveau

Structureel functionalisme
 Ziet samenleving als afhankelijke delen (instituten), die relatief stabiel gebaseerd zijn op
gedeelde consensus over wat moreel wenselijk is
 Elk onderdeel heeft een functie voor de werking van de samenleving als geheel
Functioneel geheel:
 Begrippen: sociale structuur(=relatief stabiele sociale gedragspatronen), instituten en sociale
functies(=de gevolgen van een sociaal patroon voor het functioneren van de totale
samenleving.)
Merton:
 Manifeste(beknopt), latente(onzichtbaar) functies en disfuncties
Kritiek op structureel functionalisme
 Samenleving niet geordend en stabiel
 Weinig aandacht voor conflict, verandering en ontwikkeling
 Bestendigt de status quo

Symbolisch interactionisme
 De samenleving is een voortdurend proces van sociale interactie in specifieke situaties en
gebaseerd op symbolische communicatie; hoe individuen de realiteit ervaren verandert
voortdurend
 Weber, Mead, Blumber
 Begrippen: sociale interactie in specifieke situaties/condities en betekenis gevende
individuen
 Waarden, normen en geloofsovertuigingen
 Moderne samenleving; nieuwe manier van denken
 Microniveau oriënterend
Kritiek op symbolische interactionisme:
 Door focus op microniveau minder aandacht voor de invloed van grotere structuren (cultuur,
klasse, etniciteit)

Rationalekeuzetheorie (RAT)
 Veronderstelt dat de samenleving wordt bijeengehouden door individuen die op basis van
eigen belang handelen
 Individuele rationale keuzes resulteren in (irrationele) collectieve gevolgen
 Micro en macroniveau
 Smith, Homans en Coleman
 Begrippen: eigen belang, sociale markten en irrationele gevolgen
 Kosten-batenanalyse
 Calculerende individuen: homo economicus en homo sociologicus
Kritiek op rationelekeuzetheorie
 Te modelmatig, te simplistisch en te ver van de werkelijkheid
 Mensen zijn niet in alle situaties rationeel handelende individuen
 Voor wat hoort wat. Hoe zit het met het altruïsme (onbaatzuchtigheid)?