Cognitiewetenschap
College 1 - Hoofdstuk 1, Simons & Levin (1998)
We kijken met onze ogen, maar ook met ons brein. En ons brein heeft achtergrond informatie die het
gebruikt bij het herkennen van visuele informatie.
Cognitiewetenschap is...
- is de studie over hoe het brein informatie verwerkt
- is de studie over het gedrag van kennis en gedachte
- beschrijft de ... opslag, transformatie en gebruik van kennis
- is een delicate balans tussen het duidelijke en het ongelooflijke (anoniem)
- is moeilijk om te definieëren, maar je herkent het als je het ziet
- is het snijvlak tussen psychologie, taalwetenschap, filosofie, neurowetenschap en
computerwetenschap
- is de studie van hogere mentale verwerking door:
o perceptie / waarneming
o geheugen
o problemen oplossen
o keuzes maken
o reasoning = redeneren zijn mensen goed in redeneren?
o Skill and attention = verzamelen van vaardigheden hoe krijg je vaardigheden?
o (taal komt zijdelinks aan de orde hoe we taal begrijpen)
- concerned with real life issues:
o Would you notice if someone turned into somebody else?
o How to deceive others, and notice when other are deceiving you?
o What kind of movie to watch on the evening before an exam?
o Why do we make wrong choices?
o Which drugs and hormones are most likely to raise your grades?
o Can a dead salmon recognize human emotions?
Vragen bij CIW
- Hoe gebruiken mensen information technology? (HAIT)
- Wat zijn goede manieren om digitale media voor marketing te gebruiken? (BDM)
- Hoe kun je een effectieve tekst ontwerpen? (T&C)
Het begon met...
...honden in een labaratorium waar de honden werden gestimuleerd om te kwijlen door eten te
geven. Conditionering de hond leert dat als er een bel rinkelt, dat er daarna eten komt. Wanneer
de honden dat weten, gaan honden kwijlen wanneer ze de bel horen rinkelen.
Werkt dit ook bij mensen? Experiment met een baby van 11 maanden. Emotionele reacties
conditioneren bij de baby. Kind vindt alles interessant. Ze lieten hem vanalles zien: rat, wol, brandede
krant. Alles vond hij even leuk, zonder emotionele reactie. Eerst proberen om de baby bang te maken
,met een enorme klap met een metale staaf (veel lawaai). Het kind was hier dus wel bang van. Na drie
keer begon het kind hard te huilen. Nu hadden ze dus iets waarmee ze aan de slag konden (iets wat
ervoor zorgt dat het kind een emotionele reactie geeft). Het ratje vond het kind leuk. Ze laten de rat
aan het kind zien, maar tegelijkertijd werd de klap weer gegeven. Dit wordt meerdere keren
herhaald. En op een gegeven moment wordt het kind alleen al bang van het ratje (omdat hij bang is
voor wat hij weet dat daarna komt: de klap). Hierdoor is het kind dus geconditioneerd. Basis
behaviorism.
Mens is hierbij een black box, want je weet niet wat er in het brein gebeurt. Maar je kunt wel
onderzoek doen naar dit brein (geheugen bijvoorbeeld).
het doel is het voorspellen en het controleren en begrijpen van menselijk gedrag
introspectie is geen onderdeel van de methode (mensen kijken zelf naar hun reactie of processen
in het brein/geheugen)
is een puur objectieve tak van natuurlijke wetenschap (zoals natuurkunde of scheikunde)
Maar toch kan je op deze manier niet echt onderzoek doen naar het geheugen zelf. Want als mensen
zich dingen herinneren (gebeurtenissen). Maar mensen die hetzelfde moeten onthouden, herinneren
ze zich toch verschillende dingen. Dit verschilt van persoon tot persoon, maar kun je niet rijmen met
de behaviorsitische aanpak. Want hierbij moet gekeken worden naar de verschillen tussen mensen
en hoe dat invloed heeft op wat ze zich herinneren. En dat is geheugen hoe het in de werkelijkheid
voorkomt (ecologische validiteit). Hiervoor het je toch nodig wat er in de black box gebeurt.
Ondertussen in taalkunde: Chomsky Hoe kan het nou dat kinderen ongeacht waar ze geboren
worden en de omgeving waar ze zich in bevinden, ze toch heel snel een taal kunnen leren? Hoe
kunnen we zinnen produceren die we nog nooit eerder gemaakt hebben? Hoe kunnen we zinnen
begrijpen die we nog nooit eerder gehoord hebben? We hebben een universele grammatica, een
aangeboren taalvermogen (niet compatibel met behaviorisme).
Tegenwoordig ook argumenten tegen universele grammatica en kunnen kinderen toch taal leren
door ervaring.
Maar wat gebeurt er nou eigenlijk in het hoofd van de mens (black box)
Groot probleem van de filosofie. Cognitie is niet geinteresseerd door de hersenen, maar door de
geest. Zie je niet als je de black box open maakt alleen een brein en ‘the mind’ (de geest). “Mind
refers to the collective aspects of intellect and consciousness which are manifest in some
combination of thought, perception, emotion, will, memory, and imagination. The mind is the result
of the activity of the brain.”
Mind-body problem. Hoe kun je de geest en het lichaam vereningen? “If a scientist took off the
top of your skull and looked into your brain while you were eating a chocolate bar, all he would see is
a grey mass of neurons. If he used instruments to measure what was happening inside, he would
detect complicated physical processes of many different kinds. But would he find the taste of
chocolate?” Activiteit van het brein kan je meten, maar wat je wil eten is hoe iemands hersenen
reageren op bepaalde gevoelens en ervaringen (genot, verdriet, boosheid)
, Methoden in cognitiewetenschap
- Cognitiewetenschap wil het brein bestuderen, maar ze willen zich houden aan de sterke
experimentele principes van de behavioristen
- Hoe?
o Recall studies (geheugen onderzoeken)
o Registreren van oog-beweging (eye-tracking) als mensen aan bepaalde dingen
denken, kijken ze er ook naar (als het zichtbaar is). Ook de volgorde kan hier
belangrijk zijn.
o Reactietijden meten wanneer er sneller gereageerd wordt, zegt dat iets over de
mentale compexiteit van die taak.
o Hersenenbeschadiging na de dood het brein bestuderen
Broca (productie stoornis, wel goed begrip van taal) en Wernicke (begrip
stoornis, wel goed in de productie van taal)
- More on the brain
o Two hemispheres, between 1 and 1.5 kg, about 1600 cm3.
o 100.000.000.000 neurons.
o 1.000.000.000.000+ connections (some cells have 15.000 connections).
o More than 60 neurotransmitter chemicals.
o Many different kinds of cells.
Link tussen brein en gedrag: cognitieve neurowetenschap is op het moment een gebied waar veel
gebeurt en ontwikkelingen gaan erg snel. Maar! Kunnen cognitieve processen worden afgeleid uit
neuroimaging data? Tijd zal het leren!
Informatica en computerwetenschap
Computer en menselijke brein hebben wel wat dingen gemeen (namelijk het brein), maar kunnen we
ook een computer maken die exact hetzelfde werkt als het menselijk brein (ofwel met een geest).
Wanneer dit lukt, kan je zeggen dat je begrijpt wat er gebeurt = ‘reverse engineering’ (eerst maken,
dan snappen hoe het in elkaar steekt). Inmiddels zijn we erachter gekomen dat het brein zo immens
lastig in elkaar zit, dat het nabouwen niet kan. Wel kleine stukjes simuleren (nog niet precies exact
gelijk, maar al doet het maar ongeveer hetzelfde).
Samenvattend
- Multidiciplinair vak
- Veel ontwikkeling in de laatste 50/60 jaar
- Maar: veel fundamentele vragen die nog steeds niet beantwoord kunnen worden
- Dus: spannende tijd voor cognitiewetenschap
Change blindness
Mensen zijn niet goed in staat om veranderingen waar te nemen. Maar twee plaatsjes naast elkaar
zetten en mensen vragen wat de verschillen zijn, is niet ecologisch valide, omdat het zo niet in de
werkelijkheid voor zal komen. Simons en Levin (1996) hebben een change blindness onderzoek
gedaan dat wel ecologisch valide is door mensen op straat aan te spreken, een ingreep te doen, en
daarmee de persoon waarmee ze aan het praten waren, te wisselen. De resultaten laten zien dat
College 1 - Hoofdstuk 1, Simons & Levin (1998)
We kijken met onze ogen, maar ook met ons brein. En ons brein heeft achtergrond informatie die het
gebruikt bij het herkennen van visuele informatie.
Cognitiewetenschap is...
- is de studie over hoe het brein informatie verwerkt
- is de studie over het gedrag van kennis en gedachte
- beschrijft de ... opslag, transformatie en gebruik van kennis
- is een delicate balans tussen het duidelijke en het ongelooflijke (anoniem)
- is moeilijk om te definieëren, maar je herkent het als je het ziet
- is het snijvlak tussen psychologie, taalwetenschap, filosofie, neurowetenschap en
computerwetenschap
- is de studie van hogere mentale verwerking door:
o perceptie / waarneming
o geheugen
o problemen oplossen
o keuzes maken
o reasoning = redeneren zijn mensen goed in redeneren?
o Skill and attention = verzamelen van vaardigheden hoe krijg je vaardigheden?
o (taal komt zijdelinks aan de orde hoe we taal begrijpen)
- concerned with real life issues:
o Would you notice if someone turned into somebody else?
o How to deceive others, and notice when other are deceiving you?
o What kind of movie to watch on the evening before an exam?
o Why do we make wrong choices?
o Which drugs and hormones are most likely to raise your grades?
o Can a dead salmon recognize human emotions?
Vragen bij CIW
- Hoe gebruiken mensen information technology? (HAIT)
- Wat zijn goede manieren om digitale media voor marketing te gebruiken? (BDM)
- Hoe kun je een effectieve tekst ontwerpen? (T&C)
Het begon met...
...honden in een labaratorium waar de honden werden gestimuleerd om te kwijlen door eten te
geven. Conditionering de hond leert dat als er een bel rinkelt, dat er daarna eten komt. Wanneer
de honden dat weten, gaan honden kwijlen wanneer ze de bel horen rinkelen.
Werkt dit ook bij mensen? Experiment met een baby van 11 maanden. Emotionele reacties
conditioneren bij de baby. Kind vindt alles interessant. Ze lieten hem vanalles zien: rat, wol, brandede
krant. Alles vond hij even leuk, zonder emotionele reactie. Eerst proberen om de baby bang te maken
,met een enorme klap met een metale staaf (veel lawaai). Het kind was hier dus wel bang van. Na drie
keer begon het kind hard te huilen. Nu hadden ze dus iets waarmee ze aan de slag konden (iets wat
ervoor zorgt dat het kind een emotionele reactie geeft). Het ratje vond het kind leuk. Ze laten de rat
aan het kind zien, maar tegelijkertijd werd de klap weer gegeven. Dit wordt meerdere keren
herhaald. En op een gegeven moment wordt het kind alleen al bang van het ratje (omdat hij bang is
voor wat hij weet dat daarna komt: de klap). Hierdoor is het kind dus geconditioneerd. Basis
behaviorism.
Mens is hierbij een black box, want je weet niet wat er in het brein gebeurt. Maar je kunt wel
onderzoek doen naar dit brein (geheugen bijvoorbeeld).
het doel is het voorspellen en het controleren en begrijpen van menselijk gedrag
introspectie is geen onderdeel van de methode (mensen kijken zelf naar hun reactie of processen
in het brein/geheugen)
is een puur objectieve tak van natuurlijke wetenschap (zoals natuurkunde of scheikunde)
Maar toch kan je op deze manier niet echt onderzoek doen naar het geheugen zelf. Want als mensen
zich dingen herinneren (gebeurtenissen). Maar mensen die hetzelfde moeten onthouden, herinneren
ze zich toch verschillende dingen. Dit verschilt van persoon tot persoon, maar kun je niet rijmen met
de behaviorsitische aanpak. Want hierbij moet gekeken worden naar de verschillen tussen mensen
en hoe dat invloed heeft op wat ze zich herinneren. En dat is geheugen hoe het in de werkelijkheid
voorkomt (ecologische validiteit). Hiervoor het je toch nodig wat er in de black box gebeurt.
Ondertussen in taalkunde: Chomsky Hoe kan het nou dat kinderen ongeacht waar ze geboren
worden en de omgeving waar ze zich in bevinden, ze toch heel snel een taal kunnen leren? Hoe
kunnen we zinnen produceren die we nog nooit eerder gemaakt hebben? Hoe kunnen we zinnen
begrijpen die we nog nooit eerder gehoord hebben? We hebben een universele grammatica, een
aangeboren taalvermogen (niet compatibel met behaviorisme).
Tegenwoordig ook argumenten tegen universele grammatica en kunnen kinderen toch taal leren
door ervaring.
Maar wat gebeurt er nou eigenlijk in het hoofd van de mens (black box)
Groot probleem van de filosofie. Cognitie is niet geinteresseerd door de hersenen, maar door de
geest. Zie je niet als je de black box open maakt alleen een brein en ‘the mind’ (de geest). “Mind
refers to the collective aspects of intellect and consciousness which are manifest in some
combination of thought, perception, emotion, will, memory, and imagination. The mind is the result
of the activity of the brain.”
Mind-body problem. Hoe kun je de geest en het lichaam vereningen? “If a scientist took off the
top of your skull and looked into your brain while you were eating a chocolate bar, all he would see is
a grey mass of neurons. If he used instruments to measure what was happening inside, he would
detect complicated physical processes of many different kinds. But would he find the taste of
chocolate?” Activiteit van het brein kan je meten, maar wat je wil eten is hoe iemands hersenen
reageren op bepaalde gevoelens en ervaringen (genot, verdriet, boosheid)
, Methoden in cognitiewetenschap
- Cognitiewetenschap wil het brein bestuderen, maar ze willen zich houden aan de sterke
experimentele principes van de behavioristen
- Hoe?
o Recall studies (geheugen onderzoeken)
o Registreren van oog-beweging (eye-tracking) als mensen aan bepaalde dingen
denken, kijken ze er ook naar (als het zichtbaar is). Ook de volgorde kan hier
belangrijk zijn.
o Reactietijden meten wanneer er sneller gereageerd wordt, zegt dat iets over de
mentale compexiteit van die taak.
o Hersenenbeschadiging na de dood het brein bestuderen
Broca (productie stoornis, wel goed begrip van taal) en Wernicke (begrip
stoornis, wel goed in de productie van taal)
- More on the brain
o Two hemispheres, between 1 and 1.5 kg, about 1600 cm3.
o 100.000.000.000 neurons.
o 1.000.000.000.000+ connections (some cells have 15.000 connections).
o More than 60 neurotransmitter chemicals.
o Many different kinds of cells.
Link tussen brein en gedrag: cognitieve neurowetenschap is op het moment een gebied waar veel
gebeurt en ontwikkelingen gaan erg snel. Maar! Kunnen cognitieve processen worden afgeleid uit
neuroimaging data? Tijd zal het leren!
Informatica en computerwetenschap
Computer en menselijke brein hebben wel wat dingen gemeen (namelijk het brein), maar kunnen we
ook een computer maken die exact hetzelfde werkt als het menselijk brein (ofwel met een geest).
Wanneer dit lukt, kan je zeggen dat je begrijpt wat er gebeurt = ‘reverse engineering’ (eerst maken,
dan snappen hoe het in elkaar steekt). Inmiddels zijn we erachter gekomen dat het brein zo immens
lastig in elkaar zit, dat het nabouwen niet kan. Wel kleine stukjes simuleren (nog niet precies exact
gelijk, maar al doet het maar ongeveer hetzelfde).
Samenvattend
- Multidiciplinair vak
- Veel ontwikkeling in de laatste 50/60 jaar
- Maar: veel fundamentele vragen die nog steeds niet beantwoord kunnen worden
- Dus: spannende tijd voor cognitiewetenschap
Change blindness
Mensen zijn niet goed in staat om veranderingen waar te nemen. Maar twee plaatsjes naast elkaar
zetten en mensen vragen wat de verschillen zijn, is niet ecologisch valide, omdat het zo niet in de
werkelijkheid voor zal komen. Simons en Levin (1996) hebben een change blindness onderzoek
gedaan dat wel ecologisch valide is door mensen op straat aan te spreken, een ingreep te doen, en
daarmee de persoon waarmee ze aan het praten waren, te wisselen. De resultaten laten zien dat
