Samenvatting literatuur Differentiatie AGZ
ABCDE methodiek (ALERT zijn op), (M)EWS en SBAR/RSVP
(M)EWS
MEWS staat voor Modified Early Warning Score, met dit systeem
worden de vitale functies van een patiënt objectief gemeten, waarbij
aan de verkregen waarden een cijfer wordt verbonden. Het totaal van
de cijfers vormt een getal en aan dat getal zijn vervolgacties
gekoppeld. Hoe hoger het getal, des te slechter de vitale functies en
des te sneller er gehandeld moet worden.
AVPU
Methode om het bewustzijn te bepalen.
Alert: bij bewustzijn en alert.
Verbal: reageert op aanspreken.
Pain: reageert alleen op een pijnprikkel.
Unresponsive: reageert niet op prikkels.
AMPLE
Methode om meer informatie over het slachtoffer te krijgen.
Allergies: heeft het slachtoffer een allergie?
Medicine: welke medicijnen gebruikt het slachtoffer?
Past: is er in het verleden iets gebeurt?
Last meal: wanneer heeft het slachtoffer voor het laatst gegeten?
Event: wat is er gebeurt voor het letsel of het ziek worden?
MIST
Methode om de overdracht op een gestructureerde manier te laten verlopen.
Mechanism injury: hoe is het letsel ontstaan?
Identified injury: welk letsel of ziekte wordt er vermoed?
Signs: welke symptomen zijn er?
Therapy: wat is er al ondernomen?
FAST
Methode om te controleren of iemand een beroerte heeft doorgemaakt.
Face: vraag de patiënt de tanden te laten zien of te lachen kijk of een mondhoek hangt of scheef staat.
Arms: vraag de patiënt om beide armen naar voren te strekken en de binnenzijde van de hand naar boven
te draaien kijk of een arm zwalkt of wegzakt.
Speech: vraag de patiënt of omstanders of er verandering in de spraak is opgetreden.
Time: probeer erachter te komen hoe lang de klachten al duren.
RSVP
Om zeker te zijn dat de boodschap bij de ontvanger overkomt is een gestructureerde communicatiemethode
onmisbaar: RSVP-model. Het voordeel is dat ook in stressvolle momenten de communicatie adequaat is en
geen belangrijke informatie wordt overgeslagen.
Reason (reden):
1. Stel uzelf voor
2. Check of u met de goede persoon spreekt.
3. Ik bel over (naam patiënt, afdeling, kamernummer).
4. Het probleem waarover ik bel is (benoem het belangrijkste probleem).
Story (verhaal):
1. Opnamediagnose en opnamedatum van patiënt.
2. Relevante medische voorgeschiedenis.
3. Beleidsbeperkingen en andere belangrijke informatie.
, Vital Signs (vitale functies):
1. Ademhalingsfrequentie
2. Zuurstofsaturatie
3. Hartritme
4. Systolische bloeddruk.
5. Bewustzijn.
6. Overige (urineproductie, temperatuur, transpiratie, capillaire refill).
Plan (voorstel):
o Ik wil dat u nu komt om de patiënt te zien.
o Ik wil dat u binnen (bepaalde tijd) komt om de patiënt te zien.
o Ik stel voor om meteen te starten met…
o Ik stel voor dat ik … test aanvraag of … klaarmaak.
ABCDE, een systematische benadering van de acuut zieke of gewonde patiënt.
Alle ernstige ziektebeelden eindigen in een common final pathway, hierbij treden pathologische veranderingen
in de ademhaling, circulatie en het bewustzijn op die leiden tot stoornissen in het zuurstoftransport, -afgifte en
–gebruik en uiteindelijk tot een hartstilstand. De ABCDE-methodiek is een methode die een duidelijke
prioritering in het oog houdt; ‘Treat first what kills first’. De methode bestaat uit twee fases:
Primary assessment: stabilisatie van de vitale functies. Het doel is het snel beoordelen, herkennen en
behandelen van direct levensbedreigende afwijkingen. Dit moet op een systematische manier, waardoor
er een strikte hiërarchische volgorde aangehouden wordt (A – B- C – D – E).
o Bij elke (mogelijke) instabiele patiënt is monitoring belangrijk: saturatiemeter, bloeddrukmanchet en
ritmebewaking middels 3 afleidingen. Handelingen uitgevoerd doormiddel van eenvoudige middelen:
1. Aanleggen nekkraag.
2. Toedienen hoge concentratie zuurstof.
3. Vrij maken of vrij houden van de luchtweg (handgrepen, mayo tube, intubatie, coniotomie).
4. Ontlasten spanningspneumothorax.
5. Beademing (met ballon).
6. Aanleggen toegangsweg (intraveneus of intraossaal).
7. Toediening vocht of vulling.
8. Toediening eenvoudige medicatie (bronchodilatatie, vasoactieve stoffen, benzodiazepinen).
9. Inschakelen hulp.
o Na en deels tijdens de primary assessment komen een aantal handelingen voor; adjuncts. Deze zijn
van belang voor het verdere beleid, bijvoorbeeld ECG, röntgen en bloedonderzoek. De uitslag is
meestal pas bekend tijdens de secundary assessment.
Secondary assessment: de traditionele benadering met de bedoeling een diagnose te stellen en verdere
behandeling in te zetten. Hiermee wordt pas begonnen als de patiënt gestabiliseerd is. Het doel is klinische
problemen inventariseren en een vervolgbeleid bepalen. Het effect van het beleid in de primary
assessment wordt beoordeeld en zo nodig bijgesteld. De aandacht moet uitgaan naar een diagnose op het
niveau van zuurstoftransport, - afgifte en –gebruik. Daarnaast moet er aandacht zijn voor de mogelijke
aanwezigheid van infectie met toediening van antibiotica en de aanwezigheid van pijn met toediening van
pijnstilling (uitzondering bij de beoordeling van een buik).
o Er wordt aandacht besteed aan:
1. Aanvragen en beoordelen snelle diagnostiek (bloedgas, bedside glucosemeting, ECG, X-Thorax,
echo FAST/cor/aorta).
2. Aanwezigheid en behandeling van pijn en/of infectie.
3. Heroverwegen beleid m.b.t. zuurstof en vulling.
4. Bepalen vervolgstappen.
5. Overwegen overplaatsing.
6. Inschakelen van aanvullende kennis en kunde.
Reassessment: loopt door beide fases heen, het gaat om het frequent her beoordelen van de toestand van
de patiënt via de structuur van de primary assessment. Het doel is om verslechtering of verbetering
vroegtijdig te herkennen. Punten in de opvang met reassessment:
o Na elke interventie om het effect te beoordelen.
o Op het moment dat de opvang vast loopt.
o Voor de overgang naar de secondary assesment.
, o Voor de arts de behandelkamer verlaat.
o Bij de overdracht aan een andere arts.
A van Airway
Indien een luchtwegobstructie niet behandeld wordt, treedt hypoxemie in het bloed en dus hypoxie in de
hersenen en het hart op, dit leidt tot morbiditeit en mortaliteit. Overweeg altijd of er nekletsel zou kunnen zijn,
en of de centrale wervelkolom geïmmobiliseerd dient te worden. Tijdens het vrijmaken van de luchtweg
kunnen handelingen toegepast worden die bij nekletsel een dwarslaesie tot gevolg kunnen hebben. Belangrijk
is dat de luchtweg altijd prioriteit blijft houden boven de wervelkolom.
Primary assessment luchtweg
Kijk naar de beweging van de thoraxwand:
o Is er beweging aanwezig?
o Is de beweging gerelateerd aan de ademhaling?
Spreek de patiënt aan zodat de stem kan worden beoordeeld:
o Heldere stem? intacte ademweg.
o Heesheid en afonie wijzen op oedeem van de glottis bedreigde ademweg.
o Reageert de patiënt niet op aanspreken? beoordeel of er sprake is van een reanimatie-situatie
(beoordeel de aan- of afwezigheid van pols en ademhaling).
Luister zonder stethoscoop naar de ademhaling:
o Bij een gedeeltelijke obstructie treden vaak luidruchtige geluiden op zoals rochelen, snurken, kraaien,
piepen of gieren.
o Bij een volledige obstructie is er geen ademgeruis hoorbaar.
Inspecteer de mond op aanwezigheid van corpora aliena (tanden, kauwgom, oedeem, bloed of secreet).
Stabiliseren van de luchtweg
Immobiliseer de nek als nekletsel niet is uitgesloten doormiddel van manuele fixatie, aanbrengen van
nekkraag en headblocks:
o Immobilisatie is alleen toepasbaar als de patiënt coöperatief is.
o Als intubatie geïndiceerd is moet tijdens de procedure de nekkraag losgemaakt worden, het hoofd
moet manueel worden gefixeerd.
Uitzuigen van secreties in de mond en keelholte is soms voldoende om de luchtweg vrij te maken, gebruik
hierbij een starre zuigcanule:
o Wees bedacht dat het uitzuigen kan lijden tot braken, als men te diep in de larynx komt met de
zuigcanule kan een vagale reactie met bradycardie of laryngospasme optreden.
Als de luchtweg geblokkeerd wordt door een corpus alienum kan doormiddel van schouderslagen of de
Heimlich het corpus alienum worden verwijderd.
Doormiddel van een laryngoscopie kunnen de farynx en larynx tot aan de glottis geïnspecteerd worden.
Met behulp van een Magill tang kan het corpus alienum worden verwijderd.
Doormiddel van de chin lift, head tilt en jaw thrust kan in geval van een A-probleem op basis van een D-
probleem de luchtweg vrij worden gemaakt.
Mayo tube kan bij een bewustzijnsdaling voorkomen dat de tongbasis de larynx obstrueert.
De stabiele zijligging is een goede houding voor een patiënt met een A-probleem op basis van
bewustzijnsdaling.
Als met de bovengenoemde handelingen het niet lukt om een vrije ademweg te verkrijgen of te behouden
dan is intubatie meestal noodzakelijk. De algemene indicaties voor spoed-intubatie zijn: falen van de luchtweg,
verhoogde aspiratierisico, falen van de ventilatie of oxygenatie en verwachte snelle klinische verslechtering.
Een spoedconiotomie moet overwogen worden bij een totaal geobstrueerde ademweg waarbij intubatie niet
lukt. Een alternatief is de chirurgische cricothyroidotomie.
B van breathing
Indien een probleem met de ademhaling niet behandeld wordt, treedt hypoxemie in het bloed en hypoxie in
de hersenen en het hart op. Dit leidt uiteindelijk tot de common final pathway. Een probleem met de
ademhaling kan bestaan uit een probleem met de ventilatie of de oxygenatie. De eerste en meest belangrijke
handeling bij de stabilisatie van een acuut zieke of gewonde patiënt is het toedienen van een hoge
concentratie zuurstof. Dit is ook nodig bij een patiënt met een saturatie van 100%, of bekend is met ernstig
ABCDE methodiek (ALERT zijn op), (M)EWS en SBAR/RSVP
(M)EWS
MEWS staat voor Modified Early Warning Score, met dit systeem
worden de vitale functies van een patiënt objectief gemeten, waarbij
aan de verkregen waarden een cijfer wordt verbonden. Het totaal van
de cijfers vormt een getal en aan dat getal zijn vervolgacties
gekoppeld. Hoe hoger het getal, des te slechter de vitale functies en
des te sneller er gehandeld moet worden.
AVPU
Methode om het bewustzijn te bepalen.
Alert: bij bewustzijn en alert.
Verbal: reageert op aanspreken.
Pain: reageert alleen op een pijnprikkel.
Unresponsive: reageert niet op prikkels.
AMPLE
Methode om meer informatie over het slachtoffer te krijgen.
Allergies: heeft het slachtoffer een allergie?
Medicine: welke medicijnen gebruikt het slachtoffer?
Past: is er in het verleden iets gebeurt?
Last meal: wanneer heeft het slachtoffer voor het laatst gegeten?
Event: wat is er gebeurt voor het letsel of het ziek worden?
MIST
Methode om de overdracht op een gestructureerde manier te laten verlopen.
Mechanism injury: hoe is het letsel ontstaan?
Identified injury: welk letsel of ziekte wordt er vermoed?
Signs: welke symptomen zijn er?
Therapy: wat is er al ondernomen?
FAST
Methode om te controleren of iemand een beroerte heeft doorgemaakt.
Face: vraag de patiënt de tanden te laten zien of te lachen kijk of een mondhoek hangt of scheef staat.
Arms: vraag de patiënt om beide armen naar voren te strekken en de binnenzijde van de hand naar boven
te draaien kijk of een arm zwalkt of wegzakt.
Speech: vraag de patiënt of omstanders of er verandering in de spraak is opgetreden.
Time: probeer erachter te komen hoe lang de klachten al duren.
RSVP
Om zeker te zijn dat de boodschap bij de ontvanger overkomt is een gestructureerde communicatiemethode
onmisbaar: RSVP-model. Het voordeel is dat ook in stressvolle momenten de communicatie adequaat is en
geen belangrijke informatie wordt overgeslagen.
Reason (reden):
1. Stel uzelf voor
2. Check of u met de goede persoon spreekt.
3. Ik bel over (naam patiënt, afdeling, kamernummer).
4. Het probleem waarover ik bel is (benoem het belangrijkste probleem).
Story (verhaal):
1. Opnamediagnose en opnamedatum van patiënt.
2. Relevante medische voorgeschiedenis.
3. Beleidsbeperkingen en andere belangrijke informatie.
, Vital Signs (vitale functies):
1. Ademhalingsfrequentie
2. Zuurstofsaturatie
3. Hartritme
4. Systolische bloeddruk.
5. Bewustzijn.
6. Overige (urineproductie, temperatuur, transpiratie, capillaire refill).
Plan (voorstel):
o Ik wil dat u nu komt om de patiënt te zien.
o Ik wil dat u binnen (bepaalde tijd) komt om de patiënt te zien.
o Ik stel voor om meteen te starten met…
o Ik stel voor dat ik … test aanvraag of … klaarmaak.
ABCDE, een systematische benadering van de acuut zieke of gewonde patiënt.
Alle ernstige ziektebeelden eindigen in een common final pathway, hierbij treden pathologische veranderingen
in de ademhaling, circulatie en het bewustzijn op die leiden tot stoornissen in het zuurstoftransport, -afgifte en
–gebruik en uiteindelijk tot een hartstilstand. De ABCDE-methodiek is een methode die een duidelijke
prioritering in het oog houdt; ‘Treat first what kills first’. De methode bestaat uit twee fases:
Primary assessment: stabilisatie van de vitale functies. Het doel is het snel beoordelen, herkennen en
behandelen van direct levensbedreigende afwijkingen. Dit moet op een systematische manier, waardoor
er een strikte hiërarchische volgorde aangehouden wordt (A – B- C – D – E).
o Bij elke (mogelijke) instabiele patiënt is monitoring belangrijk: saturatiemeter, bloeddrukmanchet en
ritmebewaking middels 3 afleidingen. Handelingen uitgevoerd doormiddel van eenvoudige middelen:
1. Aanleggen nekkraag.
2. Toedienen hoge concentratie zuurstof.
3. Vrij maken of vrij houden van de luchtweg (handgrepen, mayo tube, intubatie, coniotomie).
4. Ontlasten spanningspneumothorax.
5. Beademing (met ballon).
6. Aanleggen toegangsweg (intraveneus of intraossaal).
7. Toediening vocht of vulling.
8. Toediening eenvoudige medicatie (bronchodilatatie, vasoactieve stoffen, benzodiazepinen).
9. Inschakelen hulp.
o Na en deels tijdens de primary assessment komen een aantal handelingen voor; adjuncts. Deze zijn
van belang voor het verdere beleid, bijvoorbeeld ECG, röntgen en bloedonderzoek. De uitslag is
meestal pas bekend tijdens de secundary assessment.
Secondary assessment: de traditionele benadering met de bedoeling een diagnose te stellen en verdere
behandeling in te zetten. Hiermee wordt pas begonnen als de patiënt gestabiliseerd is. Het doel is klinische
problemen inventariseren en een vervolgbeleid bepalen. Het effect van het beleid in de primary
assessment wordt beoordeeld en zo nodig bijgesteld. De aandacht moet uitgaan naar een diagnose op het
niveau van zuurstoftransport, - afgifte en –gebruik. Daarnaast moet er aandacht zijn voor de mogelijke
aanwezigheid van infectie met toediening van antibiotica en de aanwezigheid van pijn met toediening van
pijnstilling (uitzondering bij de beoordeling van een buik).
o Er wordt aandacht besteed aan:
1. Aanvragen en beoordelen snelle diagnostiek (bloedgas, bedside glucosemeting, ECG, X-Thorax,
echo FAST/cor/aorta).
2. Aanwezigheid en behandeling van pijn en/of infectie.
3. Heroverwegen beleid m.b.t. zuurstof en vulling.
4. Bepalen vervolgstappen.
5. Overwegen overplaatsing.
6. Inschakelen van aanvullende kennis en kunde.
Reassessment: loopt door beide fases heen, het gaat om het frequent her beoordelen van de toestand van
de patiënt via de structuur van de primary assessment. Het doel is om verslechtering of verbetering
vroegtijdig te herkennen. Punten in de opvang met reassessment:
o Na elke interventie om het effect te beoordelen.
o Op het moment dat de opvang vast loopt.
o Voor de overgang naar de secondary assesment.
, o Voor de arts de behandelkamer verlaat.
o Bij de overdracht aan een andere arts.
A van Airway
Indien een luchtwegobstructie niet behandeld wordt, treedt hypoxemie in het bloed en dus hypoxie in de
hersenen en het hart op, dit leidt tot morbiditeit en mortaliteit. Overweeg altijd of er nekletsel zou kunnen zijn,
en of de centrale wervelkolom geïmmobiliseerd dient te worden. Tijdens het vrijmaken van de luchtweg
kunnen handelingen toegepast worden die bij nekletsel een dwarslaesie tot gevolg kunnen hebben. Belangrijk
is dat de luchtweg altijd prioriteit blijft houden boven de wervelkolom.
Primary assessment luchtweg
Kijk naar de beweging van de thoraxwand:
o Is er beweging aanwezig?
o Is de beweging gerelateerd aan de ademhaling?
Spreek de patiënt aan zodat de stem kan worden beoordeeld:
o Heldere stem? intacte ademweg.
o Heesheid en afonie wijzen op oedeem van de glottis bedreigde ademweg.
o Reageert de patiënt niet op aanspreken? beoordeel of er sprake is van een reanimatie-situatie
(beoordeel de aan- of afwezigheid van pols en ademhaling).
Luister zonder stethoscoop naar de ademhaling:
o Bij een gedeeltelijke obstructie treden vaak luidruchtige geluiden op zoals rochelen, snurken, kraaien,
piepen of gieren.
o Bij een volledige obstructie is er geen ademgeruis hoorbaar.
Inspecteer de mond op aanwezigheid van corpora aliena (tanden, kauwgom, oedeem, bloed of secreet).
Stabiliseren van de luchtweg
Immobiliseer de nek als nekletsel niet is uitgesloten doormiddel van manuele fixatie, aanbrengen van
nekkraag en headblocks:
o Immobilisatie is alleen toepasbaar als de patiënt coöperatief is.
o Als intubatie geïndiceerd is moet tijdens de procedure de nekkraag losgemaakt worden, het hoofd
moet manueel worden gefixeerd.
Uitzuigen van secreties in de mond en keelholte is soms voldoende om de luchtweg vrij te maken, gebruik
hierbij een starre zuigcanule:
o Wees bedacht dat het uitzuigen kan lijden tot braken, als men te diep in de larynx komt met de
zuigcanule kan een vagale reactie met bradycardie of laryngospasme optreden.
Als de luchtweg geblokkeerd wordt door een corpus alienum kan doormiddel van schouderslagen of de
Heimlich het corpus alienum worden verwijderd.
Doormiddel van een laryngoscopie kunnen de farynx en larynx tot aan de glottis geïnspecteerd worden.
Met behulp van een Magill tang kan het corpus alienum worden verwijderd.
Doormiddel van de chin lift, head tilt en jaw thrust kan in geval van een A-probleem op basis van een D-
probleem de luchtweg vrij worden gemaakt.
Mayo tube kan bij een bewustzijnsdaling voorkomen dat de tongbasis de larynx obstrueert.
De stabiele zijligging is een goede houding voor een patiënt met een A-probleem op basis van
bewustzijnsdaling.
Als met de bovengenoemde handelingen het niet lukt om een vrije ademweg te verkrijgen of te behouden
dan is intubatie meestal noodzakelijk. De algemene indicaties voor spoed-intubatie zijn: falen van de luchtweg,
verhoogde aspiratierisico, falen van de ventilatie of oxygenatie en verwachte snelle klinische verslechtering.
Een spoedconiotomie moet overwogen worden bij een totaal geobstrueerde ademweg waarbij intubatie niet
lukt. Een alternatief is de chirurgische cricothyroidotomie.
B van breathing
Indien een probleem met de ademhaling niet behandeld wordt, treedt hypoxemie in het bloed en hypoxie in
de hersenen en het hart op. Dit leidt uiteindelijk tot de common final pathway. Een probleem met de
ademhaling kan bestaan uit een probleem met de ventilatie of de oxygenatie. De eerste en meest belangrijke
handeling bij de stabilisatie van een acuut zieke of gewonde patiënt is het toedienen van een hoge
concentratie zuurstof. Dit is ook nodig bij een patiënt met een saturatie van 100%, of bekend is met ernstig
