’’De invloed van slaaptekort op het
concentratievermogen van
jongeren’’
Profielwerkstuk 2020-2021
Naam: Sahar Naram
Klas: V6D
PWS begeleider: Mevrouw Van Schie
School: Zaanlands Lyceum
Voorwoord
,Voor u ligt mijn profielwerkstuk over slaaptekort. Met dit profielwerkstuk sluit ik mijn
opleiding VWO af en maakt het deel uit van het eindexamen. Mijn profielwerkstuk is
gebaseerd op het eindexamenvak biologie, wat onder mijn NG-pakket valt. De reden
waarom ik dit onderwerp heb gekozen, is omdat het mij heel erg opviel dat jongeren
om mij heen steeds meer te maken krijgen met slaaptekort en slaapproblemen. Dit
kan invloed hebben op de schoolprestaties en het concentratievermogen. Door grote
interesse heb ik mijn eigen onderzoek opgestart, om te achterhalen wat voor invloed
slaaptekort precies heeft op het concentratievermogen van jongeren.
Dit profielwerkstuk en onderzoek is gemaakt onder begeleiding van mevrouw Van
Schie, docent biologie op het Zaanlands Lyceum. Iedere week heeft zij mij eraan
herinnerd om aan mijn profielwerkstuk te werken, zodat ik niet in tijdnood zou raken.
Niet alleen voor het herinneren en het helpen, maar ook voor de steun die zij mij
heeft gegeven in de moeilijke tijden waarin ik mij bevond, wil ik haar hartelijk
bedanken. Als laatst wil ik graag mijn proefpersonen bedanken voor hun bijdrage aan
mijn praktisch onderzoek. Dankzij jullie hulp is mijn verslag tot stand gekomen.
Sahar Naram
Eindexamenstudent 6VWO, Zaanlands Lyceum
Inhoudsopgave
Inleiding 4
Literatuuronderzoek 5
5
2
5
6
8
10
,Hoofdstuk 1: Wat verstaat men onder normale slaap?
1.1 Wat is slaap en zijn functies?
1.2 Slaapcyclus
1.3 De biologische klok
1.4 Slaapduur jongeren
Hoofdstuk 2: Welke factoren beïnvloeden de slaap? 13
2.1 Schermgebruik 13
2.2 Eten 13
2.3 Daglicht 14
2.4 Lichaamstemperatuur 15
2.5 Activiteit (beweging) 16
2.6 Stress 17
Hoofdstuk 3: Wanneer is er sprake van slaaptekort? 18
3.1 Oorzaken van slaaptekort 18
3.2 Gevolgen van slaaptekort 19
Hoofdstuk 4: Soorten slaapstoornissen 21
4.1 Insomnie 21
4.2 Hypersomnie 22
4.3 Parasomnie 22
4.4 Slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen 23
4.5 Slaapgerelateerde bewegingsstoornissen 23
4.6 Circadiane ritmestoornissen 23
Hoofdstuk 5: Wat houdt het concentratievermogen in? 24
5.1 Wat is concentratie? 24
5.2 Vormen van concentratie/aandacht 25
5.3 De cognitieve ontwikkeling 26
5.4 Concentratieproblemen 27
Hoofdstuk 6: Praktisch onderzoek 29
6.1 Inleiding 29
6.2 Hypothese 30
6.3 Verwachting 30
6.5 Werkwijze 31
6.5 Resultaten 34
6.6 Conclusie 40
6.7 Discussie 41
Conclusie 42
Discussie 43
Logboek 44
Literatuurlijst 46
Bijlages 55
Plan van aanpak 66
3
, Inleiding
‘’Without enough sleep, we all become tall two-year-olds.’’ – JoJo Jensen, Dirt
Farmer Wisdom, 2002
Slaaptekort. Dit is een bekend probleem onder vele jongeren. Uit onderzoek is
gebleken dat één op de tien jongeren ernstige slaapproblemen heeft of last heeft van
slaaptekort (Van de Pol, 2016). Dit zou voor jongeren kunnen resulteren in een
slechte schoolprestatie en vermindering van het concentratievermogen.
Chronisch slaaptekort onder jongeren is een sociaal-maatschappelijk probleem
geworden wat steeds maar groter wordt. Iedereen kan weleens een slechte nacht
doorbrengen zonder ernstige gevolgen voor de gezondheid. Als het een langere tijd
afspeelt kan dit leiden tot chronisch slaaptekort.
De vraag is of slaaptekort ook echt effect heeft op het concentratievermogen van
jongeren. Deze vraag heeft mijn interesse opgewekt en mij gemotiveerd om een
eigen onderzoek uit te voeren . Hieruit is mijn hoofdvraag/onderzoeksvraag ontstaan:
‘’Wat is de invloed van slaaptekort op het concentratievermogen van jongeren?’’
Om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden heb ik mij verdiept in de literatuur. Het
verslag begint daarom eerst met een literatuuronderzoek. Dit bestaat uit vijf
hoofdstukken, waarin ik veel informatie heb opgedaan over dit onderwerp. Dit draagt
bij aan het antwoorden van mijn hoofdvraag. Er wordt uitgelegd wat slapen precies
inhoudt en waarom wij slaap nodig hebben om goed te kunnen functioneren. Ook
kijken wij naar welke factoren de slaap kunnen beïnvloeden. Als laatst wordt er
gekeken naar wat het concentratievermogen precies inhoudt en hoe dit is
gerelateerd aan slaap. Na mijn literatuuronderzoek ben ik gestart aan mijn praktische
onderzoek. In de werkwijze van mijn onderzoek is precies beschreven hoe ik het
desbetreffende onderzoek heb uitgevoerd en welke resultaten het mij heeft
opgebracht. Samen met de informatie van het literatuuronderzoek en de resultaten
van het praktijkonderzoek, is het de bedoeling dat wij uiteindelijk het juiste antwoord
vinden op de onderzoeksvraag.
4
concentratievermogen van
jongeren’’
Profielwerkstuk 2020-2021
Naam: Sahar Naram
Klas: V6D
PWS begeleider: Mevrouw Van Schie
School: Zaanlands Lyceum
Voorwoord
,Voor u ligt mijn profielwerkstuk over slaaptekort. Met dit profielwerkstuk sluit ik mijn
opleiding VWO af en maakt het deel uit van het eindexamen. Mijn profielwerkstuk is
gebaseerd op het eindexamenvak biologie, wat onder mijn NG-pakket valt. De reden
waarom ik dit onderwerp heb gekozen, is omdat het mij heel erg opviel dat jongeren
om mij heen steeds meer te maken krijgen met slaaptekort en slaapproblemen. Dit
kan invloed hebben op de schoolprestaties en het concentratievermogen. Door grote
interesse heb ik mijn eigen onderzoek opgestart, om te achterhalen wat voor invloed
slaaptekort precies heeft op het concentratievermogen van jongeren.
Dit profielwerkstuk en onderzoek is gemaakt onder begeleiding van mevrouw Van
Schie, docent biologie op het Zaanlands Lyceum. Iedere week heeft zij mij eraan
herinnerd om aan mijn profielwerkstuk te werken, zodat ik niet in tijdnood zou raken.
Niet alleen voor het herinneren en het helpen, maar ook voor de steun die zij mij
heeft gegeven in de moeilijke tijden waarin ik mij bevond, wil ik haar hartelijk
bedanken. Als laatst wil ik graag mijn proefpersonen bedanken voor hun bijdrage aan
mijn praktisch onderzoek. Dankzij jullie hulp is mijn verslag tot stand gekomen.
Sahar Naram
Eindexamenstudent 6VWO, Zaanlands Lyceum
Inhoudsopgave
Inleiding 4
Literatuuronderzoek 5
5
2
5
6
8
10
,Hoofdstuk 1: Wat verstaat men onder normale slaap?
1.1 Wat is slaap en zijn functies?
1.2 Slaapcyclus
1.3 De biologische klok
1.4 Slaapduur jongeren
Hoofdstuk 2: Welke factoren beïnvloeden de slaap? 13
2.1 Schermgebruik 13
2.2 Eten 13
2.3 Daglicht 14
2.4 Lichaamstemperatuur 15
2.5 Activiteit (beweging) 16
2.6 Stress 17
Hoofdstuk 3: Wanneer is er sprake van slaaptekort? 18
3.1 Oorzaken van slaaptekort 18
3.2 Gevolgen van slaaptekort 19
Hoofdstuk 4: Soorten slaapstoornissen 21
4.1 Insomnie 21
4.2 Hypersomnie 22
4.3 Parasomnie 22
4.4 Slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen 23
4.5 Slaapgerelateerde bewegingsstoornissen 23
4.6 Circadiane ritmestoornissen 23
Hoofdstuk 5: Wat houdt het concentratievermogen in? 24
5.1 Wat is concentratie? 24
5.2 Vormen van concentratie/aandacht 25
5.3 De cognitieve ontwikkeling 26
5.4 Concentratieproblemen 27
Hoofdstuk 6: Praktisch onderzoek 29
6.1 Inleiding 29
6.2 Hypothese 30
6.3 Verwachting 30
6.5 Werkwijze 31
6.5 Resultaten 34
6.6 Conclusie 40
6.7 Discussie 41
Conclusie 42
Discussie 43
Logboek 44
Literatuurlijst 46
Bijlages 55
Plan van aanpak 66
3
, Inleiding
‘’Without enough sleep, we all become tall two-year-olds.’’ – JoJo Jensen, Dirt
Farmer Wisdom, 2002
Slaaptekort. Dit is een bekend probleem onder vele jongeren. Uit onderzoek is
gebleken dat één op de tien jongeren ernstige slaapproblemen heeft of last heeft van
slaaptekort (Van de Pol, 2016). Dit zou voor jongeren kunnen resulteren in een
slechte schoolprestatie en vermindering van het concentratievermogen.
Chronisch slaaptekort onder jongeren is een sociaal-maatschappelijk probleem
geworden wat steeds maar groter wordt. Iedereen kan weleens een slechte nacht
doorbrengen zonder ernstige gevolgen voor de gezondheid. Als het een langere tijd
afspeelt kan dit leiden tot chronisch slaaptekort.
De vraag is of slaaptekort ook echt effect heeft op het concentratievermogen van
jongeren. Deze vraag heeft mijn interesse opgewekt en mij gemotiveerd om een
eigen onderzoek uit te voeren . Hieruit is mijn hoofdvraag/onderzoeksvraag ontstaan:
‘’Wat is de invloed van slaaptekort op het concentratievermogen van jongeren?’’
Om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden heb ik mij verdiept in de literatuur. Het
verslag begint daarom eerst met een literatuuronderzoek. Dit bestaat uit vijf
hoofdstukken, waarin ik veel informatie heb opgedaan over dit onderwerp. Dit draagt
bij aan het antwoorden van mijn hoofdvraag. Er wordt uitgelegd wat slapen precies
inhoudt en waarom wij slaap nodig hebben om goed te kunnen functioneren. Ook
kijken wij naar welke factoren de slaap kunnen beïnvloeden. Als laatst wordt er
gekeken naar wat het concentratievermogen precies inhoudt en hoe dit is
gerelateerd aan slaap. Na mijn literatuuronderzoek ben ik gestart aan mijn praktische
onderzoek. In de werkwijze van mijn onderzoek is precies beschreven hoe ik het
desbetreffende onderzoek heb uitgevoerd en welke resultaten het mij heeft
opgebracht. Samen met de informatie van het literatuuronderzoek en de resultaten
van het praktijkonderzoek, is het de bedoeling dat wij uiteindelijk het juiste antwoord
vinden op de onderzoeksvraag.
4
