Samenvatting M&O - domein B: H4 t/m H8

M&O Domein B: H4 t/m H8

Hoofdstuk 4 – Organisaties en besluitvorming

De belangrijkste historische ontwikkelingen/stromingen met betrekking tot organisaties zijn:

 scientific management, het doel is een efficiënte productie;
 algemene managementtheorie, nadruk op hoe een organisatie het best te leiden is;
 human-relationsbeweging, met aandacht voor de menselijke kant;
 revisionisme, nadruk op zowel de technische als de sociale organisatie, waarbij democratisering en
humanisering van arbeid centraal staan en Likert het linking-pin-model ontwikkelde;
 systeemtheorie, organisatie als open systeem met een wisselwerking met de omgeving;
 contingentiebenadering, organisatiestructuren en -managementopvattingen zijn altijd
situatiegebonden.

Een organigram is een overzicht van de organisatiestructuur. Het doel van een organigram is:
 het duidelijk en schematisch weergeven van afdelingen en de zeggenschap
 de leiding helpen om overzicht te houden
 anderen inzicht geven in de organisatie.

Bij een lijnorganisatie is er eenheid van bevel. Voordelen lijnorganisatie:
 duidelijk en eenvoudig
 bevoegdheden zijn goed afgebakend
 taken en verantwoordelijkheden zijn duidelijk bepaald
 beslissingen nemen gaat snel

De nadelen lijnorganisatie:
 gevaar voor bureaucratie
 elke afdeling staat te veel op zichzelf
 gebrek aan gespecialiseerd personeel
 managers hebben zware verantwoordelijkheid met te veel taken
 geringe flexibiliteit

Een lijn-staforganisatie is een lijnorganisatie aangevuld met een staf van deskundigen.
De taken van de staf zijn:
 het voorbereiden van uitvoerende werkzaamheden
 voorlichting geven
 adviezen verschaffen aan het management
 controlewerkzaamheden verrichten
 onderzoek en productontwikkeling

Lijnfunctionarissen mogen opdrachten geven (bevelsbevoegdheid) en staffunctionarissen meestal
niet. Soms krijgt een staflid functionele bevoegdheden: een staffunctionaris kan dan een
lijnfunctionaris opdragen hoe deze bepaalde werkzaamheden uit moet voeren.

Voordelen van de lijn-staforganisatie:
 eenheid van bevel,
 vakspecialisten,
 betere samenwerking verschillende afdelingen,
 lijnfunctionarissen worden ontlast door de staf.

, Nadelen van de lijn-staforganisatie:
 staf te theoretisch
 staf niet verantwoordelijk
 staf wil te snel uitbreiden
 staf heeft soms te veel bevoegdheden
 staf- en lijnafdelingen te veel apart

Projectorganisatie: organisatie waarbij de organisatie tijdelijk verschillende specialisten bij elkaar
zet om een project te realiseren. De leden van een projectgroep hebben twee bazen: de projectleider
en hun ‘gewone’ hiërarchische leider.

In de matrixorganisatie werken lijn- en staffunctionarissen met elkaar samen.
De ententestructuur is een horizontale structuur, gebaseerd op nevenschikking (dus naast elkaar) in
plaats van onderschikking (onder elkaar).
Besluitvorming is een proces waarbij we een keuze maken uit alternatieven.
Besluiten worden individueel of gezamenlijk genomen.
Inspraak: iedereen kan zijn mening kan geven en de beslisser moet met die opvattingen rekening
houden.
Medezeggenschap: de leden van de groep hebben een beslissende stem.

De besluitvormingsfasen zijn:

1. onderwerp vaststellen
2. alternatieven verzamelen
3. gevolgen per alternatief aangeven
4. keuze maken
Achteraf evalueren we het eerder genomen besluit. Dit is het analyseren van het besluit.

Besluitvormingsregels: eenmansbesluit, minderheidsbesluit, meerderheidsbesluit, unanimiteit,
consensus en veto.

De besluitvormingsmethoden zijn de intuïtieve methode, de ervaringsmethode en de rationeel-
systematische methode.

Hoofdstuk 5 - Leiderschap

Omspanningsvermogen: het aantal ondergeschikten waaraan een leidinggevende nog effectief leiding
kan geven.
De spanwijdte is het aantal ondergeschikten aan wie feitelijk leiding gegeven wordt.

Factoren die het omspanningsvermogen beïnvloeden:
 organisatiestructuur,  aard van het werk,
 communicatie,  competentie van medewerkers
 bouwkundige situatie,  stijl van leidinggeven.


Theorie X van McGregor: een negatief mensbeeld en een autoritaire stijl van leidinggeven. Dit kan
leiden tot self-fulfilling prophecy.
Theorie Y van McGregor: een positief mensbeeld. Meer begeleidend dan leidend leiderschap.