Leerkracht 1 periode 2
samenvatting
Danique van der Werf college 8 t/m 14
Voorbereiding college 8
Cyclisch onderwijs ontwerpen
Hoofdstuk 3 – Doelen stellen
3.1 Activiteitgericht onderwijs versus doelgericht onderwijs
Om tot goede doelen te kunnen komen, is het belangrijk dat;
- je beschikt over een kader waarin de doelen in samenhang staat beschreven
De kerndoelen zijn erg globaal en te weinig sturend om concrete doelen van af te leiden.
Activiteitgericht onderwijs= Kan snel leiden als je antwoord gaat geven op de vraag; “Wat vinden
leerlingen leuk?”. Het accent ligt op wat vinden de leerlingen leuke activiteiten vinden en wanneer ze
gemotiveerd zijn. Leerlingen kunnen hierdoor in de ‘maakstand’ gaan i.p.v. in de ‘leerstand’. Ze gaan
dingen afraffelen, afkijken en oppervlakkig leren. Ook is het voor de leerkracht moeilijker om de
ontwikkeling van de leerlingen te monitoren.
Doelgericht onderwijs= het accent ligt op het behalen van belangrijke doelen door de leerlingen. Ook
houdt het in dat je op grond van de leerdoelen passende activiteiten selecteert of ontwerpt, en dat je
na de activiteit nagaat of de doelen zijn bereikt.
Activiteitgericht onderwijs Doelgericht onderwijs
Startfase Wat vinden leerlingen leuk? Wat is belangrijk voor de leerlingen om te
leren?
Focus Zijn leerlingen betrokken bij de activiteit? Zijn leerlingen met de juiste inhoud en
onderwijsleeractiviteiten bezig?
Proces Zijn de leerlingen lekker bezig? Hoe voeren de leerlingen de activiteiten
uit?
Worden de activiteiten goed uitgevoerd? Leiden de activiteiten tot de beoogde
resultaten?
Evaluatie Hebben de leerlingen goed gewerkt? Zijn de doelen bereikt?
Het onderwijs heeft 3 functies:
1. Kwalificatie; in de zin van het verwerven van kennis en vaardigheden gericht op vervolgonderwijs
en beroep.
2. Socialisatie; in de zin van voorbereiden op de toekomstige rol in de maatschappij, politiek en
samenleving.
3. Subjectivering; in de zin van persoonsvorming tot een autonoom en zelfstandig persoon.
3.2 Wat zijn doelen?
Doel= wat je wilt bereiken.
Leerdoel= wat je op korte termijn met een bepaalde leeractiviteit wilt bereiken.
Onderwijsdoel= wat je op langere termijn wilt bereiken met je onderwijs.
Kerndoelen= de doelen voor het Nederlandse basisonderwijs die zijn vastgesteld door de overheid.
,Als je wilt zorgen dat de leerlingen straks goed kunnen functioneren en
kunnen bijdragen aan de toekomstige samenleving, dan is het onder
andere belangrijk dat ze bepaalde generieke vaardigheden
ontwikkelen, gekoppeld aan kennis, inzicht en houdingen.
3.4 Input voor het stellen van doelen op de korte, middellange en lange
termijn
2 typen input voor leerkrachten bij het opstellen van concrete doelen
op groeps- of unitniveau, of voor individuele leerlingen:
- input vanuit leerlijnen, kerndoelen, kernconcepten en andere
(globale) leerdoelen en referentieniveaus
- input vanuit leerlingen, zoals toetsen, evaluaties, observaties en voorkeuren
Leerlijnen als input voor doelen:
Leerlijnen= concretiseringen van leerplannen en bevatten een inhoudslijn met onderwijsinhouden
die achtereenvolgens aan de orde komen. Volgens SLO is een leerdoel een beredeneerde opbouw
van tussendoelen en inhouden, leidend naar een einddoel.
Bij leerdoelen gaan we ervan uit dat de doelen een logische sequentie vormen die aansluit bij de
opeenvolgende lessen van een leerkracht.
Het werken vanuit doelen die aansluiten bij de leerlijnen en inzichtdoelen geeft je als leerkracht
mogelijkheden om kortetermijndoelen te stellen per les, activiteit of lessenserie, aansluitend bij het
beginniveau van de leerlingen.
Gegevens als input voor doelen:
Het gaat dan niet alleen om resultaten maar ook om observaties of evaluaties. Door het volgsysteem
kan je de groep vergelijken met vorige jaren.
Doel Niveau Input Betrokkenen
Langetermijndoelen: School Kerndoelen Directie
doelen per leerjaar, Referentieniveaus Team
samenhangend met de Leerlingvolgsysteem
doelen voor de hele Eindtoetsing (bijv. cito)
basisschoolperiode.
Middellangetermijndoelen Bouw of unit Toetsscores uit methodes Bouwcoördinator
: doelen voor thema’s of (semester) Teamleden van bouw-/
grote projecten Leerlijnen parallelgroepen, soms
Observatiegegevens hele team,
Leerlingbesprekingen internbegeleider
Kortetermijndoelen: Groepjes of Leerlijnen Leerkrachten, bij
doelen per les of activiteit individuele Doelen binnen voorkeur werken de
leerling kernconcepten leerkrachten
Evaluatiegegevens bijvoorbeeld van een
Observatiegegevens bouw hierin samen.
Evt. bespreking met
intern begeleider
,Soorten doelen:
Type doel Input Voorbeelden
Kennis- en inzichtdoelen Inzichtdoelen (bijv. Inzicht in de tijdvakken
kernconcepten) Inzicht in het opwekken van
Kerndoelen energie
Evaluatiegegevens
Vaardigheidsgeoriënteerde Leerlijnen Schrijfletters schrijven
doelen 21e-eeuwse vaardigheden Samenwerken
Evaluatiegegevens
Attitude gerelateerde doelen Schoolgerelateerde keuzes Respectvolle houding
Evaluatiegegevens Verdraagzaamheid
Bij kenniswerving is het belangrijk dat het niet gaat om losse stukjes informatie, maar dat leerlingen
bouwen aan een conceptuele structuur waarin ‘stukjes kennis’ logisch met elkaar samenhangen.
Verschillende typen kennis:
- feiten, procedures en strategieën
- inzichten en conceptuele kennis
, Type Omschrijving Voorbeeld Cognitief Omschrijving Actiewoorden
proces cognitieve processen voor het sluiten
van doelen
Feiten Kennis van In Nederland Herinneren Relevante kennis uit Herkennen
feitelijke duurde WO II van het langetermijn- Noemen
gegevens over 1940 tot 1945. geheugen halen Opsommen
de wereld.
Concepten Categorieën, Getallen kun je Begrijpen Betekenis geven aan Uitleggen
schema’s, indelen in bijv. feitelijke informatie Voorbeelden
modellen of eenheden, Classificeren
principes tientallen. Resumeren
Samenvatten
Conclusie trekken
Vergelijken
Procedures Een stap-voor- Het verdelen van Toepassen Een procedure Uitvoeren
stapproces 77 eieren over gebruiken in een Implementeren
dozen van 8 vakjes bepaalde situatie
(deelsom met rest)
Strategieën Een algemene Strategie voor Analyseren De informatie tot de Onderscheiden
manier van begrijpend lezen basisbestanddelen Organiseren
aanpakken terugbrengen en Toeschrijven
bepalen hoe deze
delen met elkaar
samenhangen en met
het totaal
Inzichten en Flexibel m.b.v. Hoe Creëren en Elementen bij elkaar Tot stand brengen
conceptuele feiten en kringloopprincipes synthetiseren brengen om een Plan opzetten
kennis concepten de in elkaar zitten, en coherent of Product maken
juiste manier zelf nieuwe functioneel geheel te Ontwerp maken
van aanpak stap toepassingen vormen; elementen
voor stap bedenken reorganiseren in een
inzetten nieuw patroon of
nieuwe structuur
samenvatting
Danique van der Werf college 8 t/m 14
Voorbereiding college 8
Cyclisch onderwijs ontwerpen
Hoofdstuk 3 – Doelen stellen
3.1 Activiteitgericht onderwijs versus doelgericht onderwijs
Om tot goede doelen te kunnen komen, is het belangrijk dat;
- je beschikt over een kader waarin de doelen in samenhang staat beschreven
De kerndoelen zijn erg globaal en te weinig sturend om concrete doelen van af te leiden.
Activiteitgericht onderwijs= Kan snel leiden als je antwoord gaat geven op de vraag; “Wat vinden
leerlingen leuk?”. Het accent ligt op wat vinden de leerlingen leuke activiteiten vinden en wanneer ze
gemotiveerd zijn. Leerlingen kunnen hierdoor in de ‘maakstand’ gaan i.p.v. in de ‘leerstand’. Ze gaan
dingen afraffelen, afkijken en oppervlakkig leren. Ook is het voor de leerkracht moeilijker om de
ontwikkeling van de leerlingen te monitoren.
Doelgericht onderwijs= het accent ligt op het behalen van belangrijke doelen door de leerlingen. Ook
houdt het in dat je op grond van de leerdoelen passende activiteiten selecteert of ontwerpt, en dat je
na de activiteit nagaat of de doelen zijn bereikt.
Activiteitgericht onderwijs Doelgericht onderwijs
Startfase Wat vinden leerlingen leuk? Wat is belangrijk voor de leerlingen om te
leren?
Focus Zijn leerlingen betrokken bij de activiteit? Zijn leerlingen met de juiste inhoud en
onderwijsleeractiviteiten bezig?
Proces Zijn de leerlingen lekker bezig? Hoe voeren de leerlingen de activiteiten
uit?
Worden de activiteiten goed uitgevoerd? Leiden de activiteiten tot de beoogde
resultaten?
Evaluatie Hebben de leerlingen goed gewerkt? Zijn de doelen bereikt?
Het onderwijs heeft 3 functies:
1. Kwalificatie; in de zin van het verwerven van kennis en vaardigheden gericht op vervolgonderwijs
en beroep.
2. Socialisatie; in de zin van voorbereiden op de toekomstige rol in de maatschappij, politiek en
samenleving.
3. Subjectivering; in de zin van persoonsvorming tot een autonoom en zelfstandig persoon.
3.2 Wat zijn doelen?
Doel= wat je wilt bereiken.
Leerdoel= wat je op korte termijn met een bepaalde leeractiviteit wilt bereiken.
Onderwijsdoel= wat je op langere termijn wilt bereiken met je onderwijs.
Kerndoelen= de doelen voor het Nederlandse basisonderwijs die zijn vastgesteld door de overheid.
,Als je wilt zorgen dat de leerlingen straks goed kunnen functioneren en
kunnen bijdragen aan de toekomstige samenleving, dan is het onder
andere belangrijk dat ze bepaalde generieke vaardigheden
ontwikkelen, gekoppeld aan kennis, inzicht en houdingen.
3.4 Input voor het stellen van doelen op de korte, middellange en lange
termijn
2 typen input voor leerkrachten bij het opstellen van concrete doelen
op groeps- of unitniveau, of voor individuele leerlingen:
- input vanuit leerlijnen, kerndoelen, kernconcepten en andere
(globale) leerdoelen en referentieniveaus
- input vanuit leerlingen, zoals toetsen, evaluaties, observaties en voorkeuren
Leerlijnen als input voor doelen:
Leerlijnen= concretiseringen van leerplannen en bevatten een inhoudslijn met onderwijsinhouden
die achtereenvolgens aan de orde komen. Volgens SLO is een leerdoel een beredeneerde opbouw
van tussendoelen en inhouden, leidend naar een einddoel.
Bij leerdoelen gaan we ervan uit dat de doelen een logische sequentie vormen die aansluit bij de
opeenvolgende lessen van een leerkracht.
Het werken vanuit doelen die aansluiten bij de leerlijnen en inzichtdoelen geeft je als leerkracht
mogelijkheden om kortetermijndoelen te stellen per les, activiteit of lessenserie, aansluitend bij het
beginniveau van de leerlingen.
Gegevens als input voor doelen:
Het gaat dan niet alleen om resultaten maar ook om observaties of evaluaties. Door het volgsysteem
kan je de groep vergelijken met vorige jaren.
Doel Niveau Input Betrokkenen
Langetermijndoelen: School Kerndoelen Directie
doelen per leerjaar, Referentieniveaus Team
samenhangend met de Leerlingvolgsysteem
doelen voor de hele Eindtoetsing (bijv. cito)
basisschoolperiode.
Middellangetermijndoelen Bouw of unit Toetsscores uit methodes Bouwcoördinator
: doelen voor thema’s of (semester) Teamleden van bouw-/
grote projecten Leerlijnen parallelgroepen, soms
Observatiegegevens hele team,
Leerlingbesprekingen internbegeleider
Kortetermijndoelen: Groepjes of Leerlijnen Leerkrachten, bij
doelen per les of activiteit individuele Doelen binnen voorkeur werken de
leerling kernconcepten leerkrachten
Evaluatiegegevens bijvoorbeeld van een
Observatiegegevens bouw hierin samen.
Evt. bespreking met
intern begeleider
,Soorten doelen:
Type doel Input Voorbeelden
Kennis- en inzichtdoelen Inzichtdoelen (bijv. Inzicht in de tijdvakken
kernconcepten) Inzicht in het opwekken van
Kerndoelen energie
Evaluatiegegevens
Vaardigheidsgeoriënteerde Leerlijnen Schrijfletters schrijven
doelen 21e-eeuwse vaardigheden Samenwerken
Evaluatiegegevens
Attitude gerelateerde doelen Schoolgerelateerde keuzes Respectvolle houding
Evaluatiegegevens Verdraagzaamheid
Bij kenniswerving is het belangrijk dat het niet gaat om losse stukjes informatie, maar dat leerlingen
bouwen aan een conceptuele structuur waarin ‘stukjes kennis’ logisch met elkaar samenhangen.
Verschillende typen kennis:
- feiten, procedures en strategieën
- inzichten en conceptuele kennis
, Type Omschrijving Voorbeeld Cognitief Omschrijving Actiewoorden
proces cognitieve processen voor het sluiten
van doelen
Feiten Kennis van In Nederland Herinneren Relevante kennis uit Herkennen
feitelijke duurde WO II van het langetermijn- Noemen
gegevens over 1940 tot 1945. geheugen halen Opsommen
de wereld.
Concepten Categorieën, Getallen kun je Begrijpen Betekenis geven aan Uitleggen
schema’s, indelen in bijv. feitelijke informatie Voorbeelden
modellen of eenheden, Classificeren
principes tientallen. Resumeren
Samenvatten
Conclusie trekken
Vergelijken
Procedures Een stap-voor- Het verdelen van Toepassen Een procedure Uitvoeren
stapproces 77 eieren over gebruiken in een Implementeren
dozen van 8 vakjes bepaalde situatie
(deelsom met rest)
Strategieën Een algemene Strategie voor Analyseren De informatie tot de Onderscheiden
manier van begrijpend lezen basisbestanddelen Organiseren
aanpakken terugbrengen en Toeschrijven
bepalen hoe deze
delen met elkaar
samenhangen en met
het totaal
Inzichten en Flexibel m.b.v. Hoe Creëren en Elementen bij elkaar Tot stand brengen
conceptuele feiten en kringloopprincipes synthetiseren brengen om een Plan opzetten
kennis concepten de in elkaar zitten, en coherent of Product maken
juiste manier zelf nieuwe functioneel geheel te Ontwerp maken
van aanpak stap toepassingen vormen; elementen
voor stap bedenken reorganiseren in een
inzetten nieuw patroon of
nieuwe structuur
