1
Persoonlijkheidsleer; samenvatting & begrippenlijst
Persoonlijkheid..................................................................................................................................3
Kenmerken.........................................................................................................................................3
Perspectieven.....................................................................................................................................3
De trait (‘trekken’)- benadering..........................................................................................................4
Procestheorieën van persoonlijkheid................................................................................................5
Psychodynamische theorie.................................................................................................................5
Humanistische theorieën....................................................................................................................6
Existentiële benadering......................................................................................................................7
Sociaal-cognitieve theorieën..............................................................................................................7
Werkprestatie...................................................................................................................................7
Bandwith-fidelity dilemma.................................................................................................................7
Frame-of-reference effect..................................................................................................................8
Reference-group effect.......................................................................................................................8
Motivatie...........................................................................................................................................9
Soorten motivatie...............................................................................................................................9
Beloning..............................................................................................................................................9
Motivatietheorieën.........................................................................................................................10
Instincttheorie..................................................................................................................................10
Drijfveertheorie................................................................................................................................10
Psychodynamische theorie...............................................................................................................10
Maslows behoeftehiërarchie............................................................................................................10
Zelfdeterminatietheorie...................................................................................................................11
Motivatie in de arbeidspsychologie.................................................................................................11
Verwachtingstheorie Vroom.............................................................................................................11
Twee-factortheorie van Herzberg.....................................................................................................12
Prestatiemotivatie & faalangst........................................................................................................12
Copingsstijlen..................................................................................................................................14
Geheugen........................................................................................................................................14
Functies............................................................................................................................................14
Drie stadia........................................................................................................................................14
Herinneringen terughalen...............................................................................................................16
Denken............................................................................................................................................17
Probleem oplossen..........................................................................................................................19
Intelligentie.....................................................................................................................................20
, 2
Intelligentietheorieën......................................................................................................................20
Psychometrische theorieën..............................................................................................................20
Cognitieve theorieën........................................................................................................................21
Ontwikkeling intelligentietest.........................................................................................................21
Flynn effect.......................................................................................................................................22
Begrippen........................................................................................................................................23
Week 1: Persoonlijkheid...................................................................................................................23
Week 2: Persoonlijkheid, locus of control........................................................................................23
Week 3: Motivatie, faalangst & coping.............................................................................................25
Week 4: Geheugen...........................................................................................................................26
Week 5: Denken...............................................................................................................................28
Week 6: Intelligentie.........................................................................................................................29
, 3
Persoonlijkheid
= Psychologische eigenschappen die een zekere continuïteit verlenen aan het gedrag van een
individu in verschillende situaties en op verschillende momenten
Persoonlijkheid is uniek, maar we kunnen maatschappelijke patronen ontdekken. Het maakt
dat we enigszins voorspelbaar zijn
Persoonlijkheid is combinatie van nature (biologische aanleg), nurture (invloeden uit
omgeving) en cultuur
G = f (P,S)
o G= gedrag
o f= functie
o P= persoon
o S= situatie
Kenmerken
Stabiliteit (je gedrag wordt regelmatig vertoond)
Consistentie (je gedrag wordt in verschillende situaties vertoond)
Standaardgedrag
Perspectieven
1. Wil je snel een beeld van iemand vormen?
Beschrijvende persoonlijkheidstheorie; indeling in persoonstrekken/-
kenmerken
o Bv. bij sollicitatie of samenwerking
o Kijken wat er vast ligt in onze natuur, in ons karakter
o Leggen nadruk op betrekkelijk stabiele persoonlijkheidstrekken of
karakterkenmerken
o Gaat voornamelijk over nature
2. Wil je iemand begrijpen vanuit zijn verleden?
Psychodynamisch / humanistische / sociaalcognitieve perspectief
o Bv. wanneer je iemand wil helpen en iemand advies vraagt voor probleem
o Verklaren persoonlijkheid vanuit interne processen zoals motivatie,
emotie, perceptie, leren en onbewuste processen
o Gaat voornamelijk over nurture
3. Wil je weten hoe mensen over elkaar denken?
Impliciete persoonlijkheidstheorieën
o Bv. wanneer twee mensen in conflict zijn
o We gaan af op ons verstand en we vormen op basis van wat we weten een
oordeel van iemands persoonlijkheid
o Aanname over de persoonlijkheid die mensen hanteren met het doel
anderen gemakkelijker te kunnen begrijpen
o Gaat ook soms mis stereotypering
4. Wil je mensen begrijpen uit de rest van de wereld?
Cross culturele theorieën
o Bv. wanneer je werkt met mensen uit verschillende culturen
Persoonlijkheidsleer; samenvatting & begrippenlijst
Persoonlijkheid..................................................................................................................................3
Kenmerken.........................................................................................................................................3
Perspectieven.....................................................................................................................................3
De trait (‘trekken’)- benadering..........................................................................................................4
Procestheorieën van persoonlijkheid................................................................................................5
Psychodynamische theorie.................................................................................................................5
Humanistische theorieën....................................................................................................................6
Existentiële benadering......................................................................................................................7
Sociaal-cognitieve theorieën..............................................................................................................7
Werkprestatie...................................................................................................................................7
Bandwith-fidelity dilemma.................................................................................................................7
Frame-of-reference effect..................................................................................................................8
Reference-group effect.......................................................................................................................8
Motivatie...........................................................................................................................................9
Soorten motivatie...............................................................................................................................9
Beloning..............................................................................................................................................9
Motivatietheorieën.........................................................................................................................10
Instincttheorie..................................................................................................................................10
Drijfveertheorie................................................................................................................................10
Psychodynamische theorie...............................................................................................................10
Maslows behoeftehiërarchie............................................................................................................10
Zelfdeterminatietheorie...................................................................................................................11
Motivatie in de arbeidspsychologie.................................................................................................11
Verwachtingstheorie Vroom.............................................................................................................11
Twee-factortheorie van Herzberg.....................................................................................................12
Prestatiemotivatie & faalangst........................................................................................................12
Copingsstijlen..................................................................................................................................14
Geheugen........................................................................................................................................14
Functies............................................................................................................................................14
Drie stadia........................................................................................................................................14
Herinneringen terughalen...............................................................................................................16
Denken............................................................................................................................................17
Probleem oplossen..........................................................................................................................19
Intelligentie.....................................................................................................................................20
, 2
Intelligentietheorieën......................................................................................................................20
Psychometrische theorieën..............................................................................................................20
Cognitieve theorieën........................................................................................................................21
Ontwikkeling intelligentietest.........................................................................................................21
Flynn effect.......................................................................................................................................22
Begrippen........................................................................................................................................23
Week 1: Persoonlijkheid...................................................................................................................23
Week 2: Persoonlijkheid, locus of control........................................................................................23
Week 3: Motivatie, faalangst & coping.............................................................................................25
Week 4: Geheugen...........................................................................................................................26
Week 5: Denken...............................................................................................................................28
Week 6: Intelligentie.........................................................................................................................29
, 3
Persoonlijkheid
= Psychologische eigenschappen die een zekere continuïteit verlenen aan het gedrag van een
individu in verschillende situaties en op verschillende momenten
Persoonlijkheid is uniek, maar we kunnen maatschappelijke patronen ontdekken. Het maakt
dat we enigszins voorspelbaar zijn
Persoonlijkheid is combinatie van nature (biologische aanleg), nurture (invloeden uit
omgeving) en cultuur
G = f (P,S)
o G= gedrag
o f= functie
o P= persoon
o S= situatie
Kenmerken
Stabiliteit (je gedrag wordt regelmatig vertoond)
Consistentie (je gedrag wordt in verschillende situaties vertoond)
Standaardgedrag
Perspectieven
1. Wil je snel een beeld van iemand vormen?
Beschrijvende persoonlijkheidstheorie; indeling in persoonstrekken/-
kenmerken
o Bv. bij sollicitatie of samenwerking
o Kijken wat er vast ligt in onze natuur, in ons karakter
o Leggen nadruk op betrekkelijk stabiele persoonlijkheidstrekken of
karakterkenmerken
o Gaat voornamelijk over nature
2. Wil je iemand begrijpen vanuit zijn verleden?
Psychodynamisch / humanistische / sociaalcognitieve perspectief
o Bv. wanneer je iemand wil helpen en iemand advies vraagt voor probleem
o Verklaren persoonlijkheid vanuit interne processen zoals motivatie,
emotie, perceptie, leren en onbewuste processen
o Gaat voornamelijk over nurture
3. Wil je weten hoe mensen over elkaar denken?
Impliciete persoonlijkheidstheorieën
o Bv. wanneer twee mensen in conflict zijn
o We gaan af op ons verstand en we vormen op basis van wat we weten een
oordeel van iemands persoonlijkheid
o Aanname over de persoonlijkheid die mensen hanteren met het doel
anderen gemakkelijker te kunnen begrijpen
o Gaat ook soms mis stereotypering
4. Wil je mensen begrijpen uit de rest van de wereld?
Cross culturele theorieën
o Bv. wanneer je werkt met mensen uit verschillende culturen
