Samenvatting staats- en bestuursrecht I
Inhoudsopgave
Week 1 .........................................................................................................................................................................3
Samenvatting ......................................................................................................................................................................... 3
Democratische rechtsstaat.............................................................................................................................................................. 3
Sociale rechtsstaat .............................................................................................................................................................................. 4
Artikelen .................................................................................................................................................................................. 4
‘De vertrouwensregel en het parlementaire stelsel’ ............................................................................................................ 4
‘Tussen afschaffing en versterking’ ............................................................................................................................................. 4
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................... 6
College ...................................................................................................................................................................................... 7
Week 2 .........................................................................................................................................................................9
Eisen voor democratie: ..................................................................................................................................................................... 9
Politieke grondrechten ...................................................................................................................................................................10
Verschillende regeringsvormen .................................................................................................................................................10
Het parlementaire stelsel in Nederland ..................................................................................................................................11
Dualisme en monisme .....................................................................................................................................................................12
Rol van politieke partijen ..............................................................................................................................................................12
Participatie in Nederland...............................................................................................................................................................12
‘De regulering van politieke partijen in Nederland’ ...........................................................................................................13
‘De recente herstructurering van de Raad van State: een vergelijking met het Belgische model’ ..................13
Brochure ‘Raad van state: wetgevingsadviseur en bestuursrechter’ ..........................................................................13
Artikel Kamerstuk ‘Visie op het koningschap’ ......................................................................................................................14
Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 14
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 14
College ................................................................................................................................................................................... 15
Week 3 ...................................................................................................................................................................... 15
Samenvatting ...................................................................................................................................................................... 15
Bevoegdheden van de overheid ..................................................................................................................................................16
Het verkrijgen van overheidsbevoegdheden ........................................................................................................................17
Artikelen ............................................................................................................................................................................... 19
‘De weg van een wetsvoorstel’ ....................................................................................................................................................19
Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 19
Meerenberg .........................................................................................................................................................................................19
Jamin ......................................................................................................................................................................................................19
Fluoridering ........................................................................................................................................................................................19
Bromfietshelm....................................................................................................................................................................................20
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 20
Week 4 ...................................................................................................................................................................... 21
Samenvatting ...................................................................................................................................................................... 21
Toetsingsverbod................................................................................................................................................................................21
Internationale dimensie .................................................................................................................................................................22
Artikelen ............................................................................................................................................................................... 22
‘Constitutionele toetsing in de wet’ ...........................................................................................................................................22
‘Het spoorwegstakingarrest: achterhaal of actueel?’ .........................................................................................................22
1
, Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 23
Harmonisatiewet...............................................................................................................................................................................23
Arbeidskostenforfait........................................................................................................................................................................23
Waterpakt ............................................................................................................................................................................................23
Grenstractaat Aken...........................................................................................................................................................................24
Spoorwegstaking...............................................................................................................................................................................24
Van Gend & Loos ...............................................................................................................................................................................24
Costa/Enel ...........................................................................................................................................................................................24
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 24
Week 5 ...................................................................................................................................................................... 27
Samenvatting ...................................................................................................................................................................... 27
De totstandkoming van de internationale rechtsorde ......................................................................................................27
Artikelen ............................................................................................................................................................................... 29
‘Onherroepelijk richting een federale unie. Ook wij eisen een referendum!’ ..........................................................29
‘De internationale rechtsorde en de Nederlandse Grondwet’ ........................................................................................29
‘Het debat over het Europees Hof voor de Rechten van de Mens'................................................................................30
Nederlands Parlement en de EU, Ministerie van Buitenlandse Zaken .......................................................................30
Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 30
Van Gend & Loos ...............................................................................................................................................................................31
Costa/Enel ...........................................................................................................................................................................................31
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 31
Week 6 ...................................................................................................................................................................... 33
Samenvatting ...................................................................................................................................................................... 33
Horizontale werking van grondrechten ..................................................................................................................................35
Artikelen ............................................................................................................................................................................... 36
‘Kanttekeningen bij het rapport van de Staatscommissie Grondwet ..........................................................................36
Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 37
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 39
Week 7 ...................................................................................................................................................................... 43
Samenvatting ...................................................................................................................................................................... 43
Artikelen ............................................................................................................................................................................... 48
Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 53
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 54
College ................................................................................................................................................................................... 57
2
, Week 1
Samenvatting
Staats en bestuursrecht wordt onderscheiden in een formeel en een materieel deel.
Formeel deel procedurele normen
Materieel deel inhoudelijke normen
Feitelijke handelingen opbreken van een weg door de gemeentelijke overheid
Rechtshandelingen van publiekrechtelijke of privaatrechtelijke aard
Staatsrecht besluiten van de hoogste organen en de organische structuur van deze organen
Bestuursrecht besluiten van organen die zich op specifieke terreinen tot de burgers richten
Eenzijdige binding overheidsbesluiten de gelding van het besluit is niet afhankelijk van de
instemming van hen tot wie het besluit gericht is. Men is aan het besluit gehouden, of je dat nou wil
of niet.
Verschillende vormen overheidsbesluiten:
Algemeen verbindende voorschriften: wetten in materiële zin; die voor een onbepaaldheid
van gevallen gelding kan hebben
Beschikkingen die betrekking hebben op 1 onderwerp
Beleidsregel die aangeven of welke wijze een orgaan zijn beleid denkt te voeren
Plannen die op een bepaalde manier bindend effect hebben
Vonnissen, arresten of uitspraken van geschillen beslechters
Door een complexe samenleving wordt de roep naar bindende regelingen groter.
Democratische rechtsstaat
2 hoofdlijnen in de Nederlandse ontwikkeling van de democratische rechtsstaat.
1. De politieke strijd was gericht op het terugdringen van de rol van de koning en het brengen
van de regeringsmacht onder controle van het parlement. ministeriële
verantwoordelijkheid en vertrouwensregel.
2. De burgers konden slechts door hun goede economische en maatschappelijke positie deel uit
maken van de volksvertegenwoordiging. Pas in 1917 kwam het algemeen kiesrecht en in
1919 volgde het algemeen vrouwenkiesrecht.
Problemen:
Problematisch is het karakter van de democratische besluiten en de positie van minderheden
daartegenover. Besluiten van de volksvertegenwoordiging worden vrijwel nooit bij eenstemmigheid
gesloten.
Het democratie begrip is eigenlijk slechts een ideaal wat men de wereld voor kan houden. Er is soms
een moeizame verhouding tussen de democratisch-rechtstatelijke eisen en effectief
overheidsoptreden. Bijvoorbeeld de wens om aanslagen te voorkomen zorgt ervoor dat de
opsporingsactiviteiten in een steeds vroeger stadium plaatsvinden.
3
Inhoudsopgave
Week 1 .........................................................................................................................................................................3
Samenvatting ......................................................................................................................................................................... 3
Democratische rechtsstaat.............................................................................................................................................................. 3
Sociale rechtsstaat .............................................................................................................................................................................. 4
Artikelen .................................................................................................................................................................................. 4
‘De vertrouwensregel en het parlementaire stelsel’ ............................................................................................................ 4
‘Tussen afschaffing en versterking’ ............................................................................................................................................. 4
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................... 6
College ...................................................................................................................................................................................... 7
Week 2 .........................................................................................................................................................................9
Eisen voor democratie: ..................................................................................................................................................................... 9
Politieke grondrechten ...................................................................................................................................................................10
Verschillende regeringsvormen .................................................................................................................................................10
Het parlementaire stelsel in Nederland ..................................................................................................................................11
Dualisme en monisme .....................................................................................................................................................................12
Rol van politieke partijen ..............................................................................................................................................................12
Participatie in Nederland...............................................................................................................................................................12
‘De regulering van politieke partijen in Nederland’ ...........................................................................................................13
‘De recente herstructurering van de Raad van State: een vergelijking met het Belgische model’ ..................13
Brochure ‘Raad van state: wetgevingsadviseur en bestuursrechter’ ..........................................................................13
Artikel Kamerstuk ‘Visie op het koningschap’ ......................................................................................................................14
Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 14
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 14
College ................................................................................................................................................................................... 15
Week 3 ...................................................................................................................................................................... 15
Samenvatting ...................................................................................................................................................................... 15
Bevoegdheden van de overheid ..................................................................................................................................................16
Het verkrijgen van overheidsbevoegdheden ........................................................................................................................17
Artikelen ............................................................................................................................................................................... 19
‘De weg van een wetsvoorstel’ ....................................................................................................................................................19
Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 19
Meerenberg .........................................................................................................................................................................................19
Jamin ......................................................................................................................................................................................................19
Fluoridering ........................................................................................................................................................................................19
Bromfietshelm....................................................................................................................................................................................20
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 20
Week 4 ...................................................................................................................................................................... 21
Samenvatting ...................................................................................................................................................................... 21
Toetsingsverbod................................................................................................................................................................................21
Internationale dimensie .................................................................................................................................................................22
Artikelen ............................................................................................................................................................................... 22
‘Constitutionele toetsing in de wet’ ...........................................................................................................................................22
‘Het spoorwegstakingarrest: achterhaal of actueel?’ .........................................................................................................22
1
, Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 23
Harmonisatiewet...............................................................................................................................................................................23
Arbeidskostenforfait........................................................................................................................................................................23
Waterpakt ............................................................................................................................................................................................23
Grenstractaat Aken...........................................................................................................................................................................24
Spoorwegstaking...............................................................................................................................................................................24
Van Gend & Loos ...............................................................................................................................................................................24
Costa/Enel ...........................................................................................................................................................................................24
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 24
Week 5 ...................................................................................................................................................................... 27
Samenvatting ...................................................................................................................................................................... 27
De totstandkoming van de internationale rechtsorde ......................................................................................................27
Artikelen ............................................................................................................................................................................... 29
‘Onherroepelijk richting een federale unie. Ook wij eisen een referendum!’ ..........................................................29
‘De internationale rechtsorde en de Nederlandse Grondwet’ ........................................................................................29
‘Het debat over het Europees Hof voor de Rechten van de Mens'................................................................................30
Nederlands Parlement en de EU, Ministerie van Buitenlandse Zaken .......................................................................30
Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 30
Van Gend & Loos ...............................................................................................................................................................................31
Costa/Enel ...........................................................................................................................................................................................31
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 31
Week 6 ...................................................................................................................................................................... 33
Samenvatting ...................................................................................................................................................................... 33
Horizontale werking van grondrechten ..................................................................................................................................35
Artikelen ............................................................................................................................................................................... 36
‘Kanttekeningen bij het rapport van de Staatscommissie Grondwet ..........................................................................36
Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 37
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 39
Week 7 ...................................................................................................................................................................... 43
Samenvatting ...................................................................................................................................................................... 43
Artikelen ............................................................................................................................................................................... 48
Jurisprudentie .................................................................................................................................................................... 53
Werkgroep aantekeningen ............................................................................................................................................ 54
College ................................................................................................................................................................................... 57
2
, Week 1
Samenvatting
Staats en bestuursrecht wordt onderscheiden in een formeel en een materieel deel.
Formeel deel procedurele normen
Materieel deel inhoudelijke normen
Feitelijke handelingen opbreken van een weg door de gemeentelijke overheid
Rechtshandelingen van publiekrechtelijke of privaatrechtelijke aard
Staatsrecht besluiten van de hoogste organen en de organische structuur van deze organen
Bestuursrecht besluiten van organen die zich op specifieke terreinen tot de burgers richten
Eenzijdige binding overheidsbesluiten de gelding van het besluit is niet afhankelijk van de
instemming van hen tot wie het besluit gericht is. Men is aan het besluit gehouden, of je dat nou wil
of niet.
Verschillende vormen overheidsbesluiten:
Algemeen verbindende voorschriften: wetten in materiële zin; die voor een onbepaaldheid
van gevallen gelding kan hebben
Beschikkingen die betrekking hebben op 1 onderwerp
Beleidsregel die aangeven of welke wijze een orgaan zijn beleid denkt te voeren
Plannen die op een bepaalde manier bindend effect hebben
Vonnissen, arresten of uitspraken van geschillen beslechters
Door een complexe samenleving wordt de roep naar bindende regelingen groter.
Democratische rechtsstaat
2 hoofdlijnen in de Nederlandse ontwikkeling van de democratische rechtsstaat.
1. De politieke strijd was gericht op het terugdringen van de rol van de koning en het brengen
van de regeringsmacht onder controle van het parlement. ministeriële
verantwoordelijkheid en vertrouwensregel.
2. De burgers konden slechts door hun goede economische en maatschappelijke positie deel uit
maken van de volksvertegenwoordiging. Pas in 1917 kwam het algemeen kiesrecht en in
1919 volgde het algemeen vrouwenkiesrecht.
Problemen:
Problematisch is het karakter van de democratische besluiten en de positie van minderheden
daartegenover. Besluiten van de volksvertegenwoordiging worden vrijwel nooit bij eenstemmigheid
gesloten.
Het democratie begrip is eigenlijk slechts een ideaal wat men de wereld voor kan houden. Er is soms
een moeizame verhouding tussen de democratisch-rechtstatelijke eisen en effectief
overheidsoptreden. Bijvoorbeeld de wens om aanslagen te voorkomen zorgt ervoor dat de
opsporingsactiviteiten in een steeds vroeger stadium plaatsvinden.
3
