Hoofdstuk 1 Inleiding op gedrag in organisaties
Na bestudering van dit hoofdstuk ben je in staat om:
1. Een definitie te geven van de tak van wetenschap die zich bezighoudt met gedrag in
organisaties (GiO)
2. De waarde uit te leggen van de systematische bestudering van gedrag in organisaties
3. Aan te geven welke bijdragen de gedragswetenschappen aan GiO hebben geleverd
4. Te beschrijven hoe de concepten van GiO kunnen bijdragen aan de verhoging van de
productiviteit van organisaties
5. Aan te geven bij welke grote uitdagingen en kansen managers GiO-begrippen kunnen
toepassen
6. De drie analyseniveaus binnen gedrag in organisaties te bespreken
Gedrag in organisaties – het bestuderen van de invloed die individuen, groepen en structuren op
menselijk gedrag in organisaties hebben.
Gedrag is voorspelbaar; Er liggen bepaalde fundamentele wetmatigheden ten grondslag aan het
gedrag van individuen.
Systematisch onderzoek
Het onderzoeken van verbanden tussen verschijnselen
Oorzaken en gevolgen toekennen
Conclusies baseren op wetenschappelijk bewijs
Bijdragen van takken van wetenschap:
Psychologie probeert gedrag te meten, te verklaren en te veranderen
Sociologie bestudeert mensen in relatie tot hun sociale omgeving of cultuur
Antropologie bestudeert samenlevingen om te leren over mensen en hun activiteiten
Sociale psychologie bestudeert hoe mensen elkaar beïnvloeden
Contingentie: Samenhangend/mede beїnvloedend
Contingentievariabelen zijn de situationele/contextuele factoren (extern en intern) die een mens in
zijn gedrag beїnvloeden.
Uitdagingen en nieuwe kansen voor GiO
• Grotere variatie in cultuur en achtergrond
• Grote behoefte aan veiligheid
• De gemiddelde leeftijd ligt hoger
• Meer vrouwen op de arbeidsmarkt
• Wereldwijde concurrentie eist dat werknemers flexibeler worden
• De vroegere loyaliteit die veel medewerkers bij hun werkgever hield neemt af
Reageren op mondialisering
• Meer buitenlandse opdrachten
• Werken met mensen uit andere culturen
• Omgaan met antikapitalistische waarden
• De verplaatsing van banen naar lagelonenlanden
, • Leidinggeven aan pluriform personeelsbestand
Pluriformiteit van het personeel - organisaties worden heterogener wat betreft geslacht, ras,
etnische achtergrond en seksuele voorkeur
Kwaliteit en productiviteit verbeteren
• Klantenservice verbeteren
• Sociale vaardigheden verbeteren
• Innovatie en verandering stimuleren
• Omgaan met ‘tijdelijkheid’
• Aandacht aan evenwicht werk-privé
• Ethischer gedrag
• Positieve werkomgeving scheppen
Gevolgen voor managers
• GiO verbetert eigen sociale vaardigheden
• De waarde van diversiteit onder personeel blijkt belangrijk
• Suggesties voor verhogen kwaliteit en productiviteit
• Aanpakken van arbeidstekort
• Innovatie stimuleren
• Ethisch gezond werkklimaat scheppen
Niveaus van GiO-analyse
1. Niveau van het individu
2. Niveau van de groep
3. Niveau van de organisatie
, Hoofdstuk 2: De fundamenten van individueel gedrag
Na bestudering van dit hoofdstuk ben je in staat om:
1. Het verband tussen vermogen en werkprestaties te verklaren.
2. De drie componenten van attitudes tegen elkaar af te zetten.
3. Het verband tussen attitude en gedrag uit te leggen.
4. De belangrijkste attitudes ten opzichte van werk te beschrijven.
5. Werktevredenheid te definiëren en aan te geven hoe dit begrip gemeten kan worden.
6. De voornaamste bronnen van werktevredenheid en de vier typen reacties van werknemers
bij ontevredenheid op te sommen.
7. De betekenis van werktevredenheid buiten de geïndustrialiseerde wereld te duiden.
8. Te begrijpen hoe je het gedrag van anderen kunt helpen vormen.
9. Onderscheid te maken tussen verschillende manieren om gewenst gedrag te bevorderen.
Drie fundamenten van individueel gedrag in organisaties:
1. Vermogen
2. Attitudes
3. Leren
1. Vermogen:
Vermogen (ability) wordt bepaald door:
• Intelligentie
• Geschiktheid voor het werk
2. Attitudes
• Een positieve of negatieve houding tegenover dingen, mensen of gebeurtenissen
• Geeft aan hoe iemand ergens over denkt
De vier volgende eigenschappen moeten worden bekeken:
• Wat zijn de belangrijkste componenten?
• Hoe consistent zijn attitudes?
• Vloeit gedrag altijd voort uit attitudes?
• Wat zijn de voornaamste attitudes ten aanzien van werk?
De componenten van een attitude:
Na bestudering van dit hoofdstuk ben je in staat om:
1. Een definitie te geven van de tak van wetenschap die zich bezighoudt met gedrag in
organisaties (GiO)
2. De waarde uit te leggen van de systematische bestudering van gedrag in organisaties
3. Aan te geven welke bijdragen de gedragswetenschappen aan GiO hebben geleverd
4. Te beschrijven hoe de concepten van GiO kunnen bijdragen aan de verhoging van de
productiviteit van organisaties
5. Aan te geven bij welke grote uitdagingen en kansen managers GiO-begrippen kunnen
toepassen
6. De drie analyseniveaus binnen gedrag in organisaties te bespreken
Gedrag in organisaties – het bestuderen van de invloed die individuen, groepen en structuren op
menselijk gedrag in organisaties hebben.
Gedrag is voorspelbaar; Er liggen bepaalde fundamentele wetmatigheden ten grondslag aan het
gedrag van individuen.
Systematisch onderzoek
Het onderzoeken van verbanden tussen verschijnselen
Oorzaken en gevolgen toekennen
Conclusies baseren op wetenschappelijk bewijs
Bijdragen van takken van wetenschap:
Psychologie probeert gedrag te meten, te verklaren en te veranderen
Sociologie bestudeert mensen in relatie tot hun sociale omgeving of cultuur
Antropologie bestudeert samenlevingen om te leren over mensen en hun activiteiten
Sociale psychologie bestudeert hoe mensen elkaar beïnvloeden
Contingentie: Samenhangend/mede beїnvloedend
Contingentievariabelen zijn de situationele/contextuele factoren (extern en intern) die een mens in
zijn gedrag beїnvloeden.
Uitdagingen en nieuwe kansen voor GiO
• Grotere variatie in cultuur en achtergrond
• Grote behoefte aan veiligheid
• De gemiddelde leeftijd ligt hoger
• Meer vrouwen op de arbeidsmarkt
• Wereldwijde concurrentie eist dat werknemers flexibeler worden
• De vroegere loyaliteit die veel medewerkers bij hun werkgever hield neemt af
Reageren op mondialisering
• Meer buitenlandse opdrachten
• Werken met mensen uit andere culturen
• Omgaan met antikapitalistische waarden
• De verplaatsing van banen naar lagelonenlanden
, • Leidinggeven aan pluriform personeelsbestand
Pluriformiteit van het personeel - organisaties worden heterogener wat betreft geslacht, ras,
etnische achtergrond en seksuele voorkeur
Kwaliteit en productiviteit verbeteren
• Klantenservice verbeteren
• Sociale vaardigheden verbeteren
• Innovatie en verandering stimuleren
• Omgaan met ‘tijdelijkheid’
• Aandacht aan evenwicht werk-privé
• Ethischer gedrag
• Positieve werkomgeving scheppen
Gevolgen voor managers
• GiO verbetert eigen sociale vaardigheden
• De waarde van diversiteit onder personeel blijkt belangrijk
• Suggesties voor verhogen kwaliteit en productiviteit
• Aanpakken van arbeidstekort
• Innovatie stimuleren
• Ethisch gezond werkklimaat scheppen
Niveaus van GiO-analyse
1. Niveau van het individu
2. Niveau van de groep
3. Niveau van de organisatie
, Hoofdstuk 2: De fundamenten van individueel gedrag
Na bestudering van dit hoofdstuk ben je in staat om:
1. Het verband tussen vermogen en werkprestaties te verklaren.
2. De drie componenten van attitudes tegen elkaar af te zetten.
3. Het verband tussen attitude en gedrag uit te leggen.
4. De belangrijkste attitudes ten opzichte van werk te beschrijven.
5. Werktevredenheid te definiëren en aan te geven hoe dit begrip gemeten kan worden.
6. De voornaamste bronnen van werktevredenheid en de vier typen reacties van werknemers
bij ontevredenheid op te sommen.
7. De betekenis van werktevredenheid buiten de geïndustrialiseerde wereld te duiden.
8. Te begrijpen hoe je het gedrag van anderen kunt helpen vormen.
9. Onderscheid te maken tussen verschillende manieren om gewenst gedrag te bevorderen.
Drie fundamenten van individueel gedrag in organisaties:
1. Vermogen
2. Attitudes
3. Leren
1. Vermogen:
Vermogen (ability) wordt bepaald door:
• Intelligentie
• Geschiktheid voor het werk
2. Attitudes
• Een positieve of negatieve houding tegenover dingen, mensen of gebeurtenissen
• Geeft aan hoe iemand ergens over denkt
De vier volgende eigenschappen moeten worden bekeken:
• Wat zijn de belangrijkste componenten?
• Hoe consistent zijn attitudes?
• Vloeit gedrag altijd voort uit attitudes?
• Wat zijn de voornaamste attitudes ten aanzien van werk?
De componenten van een attitude:
