biologie samenvatting hoofdstuk 9 bloed

- In het menselijk lichaam zit ongeveer 5 liter bloed.
- Bloed is een vloeibaar weefsel tussenstof & cellen
- Valt onder bind- en steunweefsel
- Transporteert voedingsstoffen, zuurstof, koolzuurgas, hormonen, afvalstoffen, antistoffen
- Bestaat 40-45% uit bloedcellen & 55-60% uit bloedplasma



 Rode bloedcellen erytrocyten
o Vervoer van zuurstof
o Zit hemoglobine in kan zich binden aan zuurstof
o Ijzer is belangrijk voor hemoglobine
 Kernloos
 Aangemaakt in rode beenmerg, uiteinden pijpbeenderen en onregelmatige beenderen
 Levensduur is ongeveer 120 dagen
 Wordt afgebroken in de milt, lever en rode beenmerg
 Bij afbraak splitst ijzer van hemoglobine
 Bij afbraak van hemoglobine ontstaat bilirubine dat scheid je uit via de gal met
ontlasting
 Bloedarmoede anemie:
o Tekort aan hemoglobine of te laag aantal rode bloedcellen
o Verhoogd verlies van rode bloedcellen
o Verminderde aanmaak hemoglobine of rode bloedcellen
o Verkorte levensduur van rode bloedcellen
o Te kort aan ijzer te weinig hemoglobine ijzergebrekanemie
o Te kort aan rode bloedcellen pernicieuze anemie
 Witte bloedcellen leukocyten (leukemie)
o Maken lichaamsvreemde of ziekteverwekkende stoffen onschadelijk
o Worden ziekteverwekkers niet onschadelijk gemaakt spreek je van een infectie
 Wel een kern
 Protoplasma-uitsteeksels schijnvoetjes
 Granulocyten:
o Aantal kernen, gekorreld protoplasma
o Aangemaakt in rode beenmerg
o Bacteriën scheiden een stof af die granulocyten aantrekt, deze granulocyten
maken ze onschadelijk door middel van fagocytose.
o De bacterie verteerd binnen de cel maar hierbij gaat de granulocyt zelf kapot
o Pus bevat ontelbare hoeveelheden witte bloedcellen de vol zitten met bacterien
o Pus bestaat uit weefselvocht en afgestorven weefsel
 Lymfocyten:
o 1 kern, geen gekorreld plasma
o Gevormd in lymfeknopen en in de milt
o Lymfocyten maken antistoffen tegen ziekteverwekkers
o De stof waartegen de lymfocyten antistoffen maken, noem je antigeen
 Bloedplaatjes trombocyten (trombose)
o Geen kern
o Aangemaakt in rode beenmerg
o Belangrijke rol bij bloedstolling

,  Bloedstolling:
1. Beschadiging bloedvat
2. Bloedvat trek zich samen
Bloedplaatjes blijven aan de rand van de wond kleven en gaan kapot trombokinase
komt vrij
3. Trombokinase zet de stof protrombine om in trombine
4. Trombine zet fibrinogeen om, in fibrine
Fibrine vormt draden
Aan die draden blijven grote bloedcellen kleven
 Bloedplasma
o Bestaat ongeveer 90% uit water en 10% uit opgeloste stoffen: mineralen,
koolhydraten, vetten, eiwitten, vitamines, hormonen, antistoffen, stollingseiwitten,
afvalstoffen
o Transportfunctie (opname, vervoer, afgifte van stoffen)
 Voedingsstoffen van en naar cellen
 Koolzuurgas van de cellen naar de longen in de vorm van natriumcarbonaat
 Afbraakproducten van de stofwisseling en andere schadelijke stoffen van de
cellen naar de nieren
 Hormonen van endocriene klieren naar cellen
 Warmte: wamt eonstaat bij een werkende spier, het bloed transporteert
deze naar koudere dele mem geeft hier de warmte af.
o Regelen van de spanning in de cellen
 De haarvaten geven de weefselcellen voeding en zuurstof, de weefselcellen
geven afvalstoffen terug aan de haarvaten
 Osmose is het proces waarbij water verplaatst om de hoogste concentratie
aan opgeloste deeltjes te verdunnen.
o Het constant houden van de samenstelling van het weefselvocht
o Bescherming van het lichaam
 Antistoffen gemaakt door lymfocyten vormen afweer tegen
lichaamsvreemde stoffen

Bloedvatenstelsel

- Het hart
o Zo groot als een vuist
o Links achter het borstbeen
o Slagaders brengen het bloed naar organen
o Aders brengen het bloed terug naar het hart
o Systole= samentrekking
o Hartpauze= diastole
o Bloeddruk tensie:
 De druk die het bloed uitoefent op de vaatwanden
 Bovenwaarde de druk bij de samentrekking
 Onderwaarde de druk tijdens ontspanning
 Te hoge bloeddruk hypertensie
 Te lage bloeddruk hypotensie
o Hartwand:
 Buitenste laag epicardium dunne laag bindweefsel met elastische vezels